کیسه کولوستومی چیست؟ چرا نصب می‌شود و چگونه تخلیه می‌شود؟
در این مقاله
کیسه کولوستومی چیست؟
کیسه کولوستومی کیسه‌ای پلاستیکی است که مدفوع دستگاه گوارش را از طریق دهانه‌ای در شکم به نام استوما جمع می‌کند. پس از جراحی کولوستومی، کیسه‌ای به استوما وصل می‌شود. استوما در آناتومی به هر دهانه‌ای در بدن گفته می‌شود. به‌طور طبیعی در شکم استوما وجود ندارد و هنگامی که از نظر پزشکی لازم باشد، با جراحی ایجاد می‌شود.
در جراحی کولوستومی، یعنی ایجاد استوما، جراح بخشی از روده بزرگ فرد را از راه استوما بیرون می‌آورد و به پوست دهانه می‌دهد. کیسه کولوستومی می‌تواند مدفوعی را که از روده عبور می‌کند جمع کند.
در زیر، چگونگی ایجاد استوما و کیسه کولوستومی به‌سادگی ترسیم شده است:
افراد معمولاً ممکن است به‌علت سرطان‌های داخل شکم، بیش از همه سرطان کولون و رکتوم، آسیب‌ها یا دیگر مشکلات روده به کولوستومی نیاز پیدا کنند. در بعضی موارد موقت است، اما در مواردی مانند برداشتن کولون یا رکتوم به‌دلیل سرطان کولون، ممکن است دائمی باشد.
انواع کولوستومی چیست؟
سامانه‌های کیسه در شکل‌ها و اندازه‌های مختلف موجودند. در مجموع، سامانه کیسه شامل حاشیه‌ای به نام فلنج است که دور استوما قرار می‌گیرد و به پوست می‌چسبد، و کیسه‌ای که به فلنج وصل می‌شود و مدفوع خارج‌شده از استوما را جمع می‌کند. دو نوع اصلی وجود دارد: سامانه یک‌تکه که کیسه مستقیماً به پوست اطراف استوما وصل می‌شود، و سامانه دوتکه که فلنج به پوست و کیسه به فلنج وصل می‌شود.
پس از ایجاد کولوستومی، فرد می‌تواند نوع کیسه دلخواهش را انتخاب کند؛ اما همه انواع برای همه مناسب نیستند. او باید مناسب‌ترین سامانه را برای خود و وضعیتش انتخاب کند.
کیسه کولوستومی ممکن است در بخش‌های مختلف کولون نصب شود. برای هر بیمار یک استوما ایجاد می‌شود. محل آن به بخشی از کولون که بیماری درگیر کرده بستگی دارد.
نکته‌های مهم هنگام انتخاب کیسه کولوستومی:
- مقاوم‌بودن در برابر بو
- آسان‌بودن نصب و برداشتن
- بدون نشتی تا 3 روز
- دیده‌نشدن یا به‌سختی دیده‌شدن زیر لباس
- آسیب‌نرساندن به پوست اطراف استوما
فرد باید شکل و اندازه‌ای را انتخاب کند که بیشترین تناسب را با نیازش دارد. می‌توان میان کیسه قابل استفاده مجدد و یک‌بارمصرف انتخاب کرد. همچنین می‌توان روزها کیسه کوچک و شب‌ها کیسه بزرگ را ترجیح داد. درباره گزینه‌های کیسه باید با متخصص صحبت کرد.
محصولات دیگری نیز قابل انتخاب‌اند که به محافظت بهتر از پوست یا ثابت‌ماندن محل کیسه کمک می‌کنند.
- خمیر استوما برای کمک به چسبیدن کیسه
- پودر استوما برای گرفتن رطوبت و کمک به ثابت‌ماندن کیسه
- دستمال برای تمیزنگه‌داشتن محل
- کمربند برای کمک به محکم‌ماندن اتصال کیسه
زندگی با کیسه کولوستومی
فرد دارای کیسه کولوستومی می‌تواند بیشتر فعالیت‌های پیش از جراحی را ادامه دهد. بیشتر دیگران، تا وقتی خود فرد نگوید، متوجه این وضعیت نمی‌شوند.
این افراد باید از حمل چیزهای سنگین پرهیز کنند. همچنین لازم است بیشتر از معمول به سرویس بهداشتی بروند و سامانه کیسه را بررسی کنند. جز این موارد، کیسه کولوستومی اثر چندانی بر زندگی روزمره نخواهد داشت.
اگر کیسه محکم در جای خود باشد، فرد می‌تواند در بیشتر ورزش‌ها و فعالیت‌های جسمی، ازجمله دویدن و شنا، شرکت کند. حتی با رعایت احتیاط در این فعالیت‌ها، ممکن است گاهی بخواهد کمربند محافظ ببندد.
برخی نکته‌هایی که افراد در زندگی با کولوستومی باید رعایت کنند:
- همراه‌داشتن کیسه یدکی بیشتر، به‌ویژه هنگام سفر
- احتیاط در استفاده از کمربند ایمنی؛ کمربند نباید از روی استوما بگذرد
- ممکن است ترجیح دهند از غذاهای نفاخ پرهیز کنند
- برای جلوگیری از هرگونه آسیب، باید در برخورد با کودکان و حیوانات خانگی بیشتر احتیاط کنند
- هنگام دوش‌گرفتن باید کیسه یا استوما را بردارند؛ یا اگر برنمی‌دارند، استوما را با چیزی بپوشانند
- می‌توانند لباس و لباس‌زیر فاق‌بلند یا لباس ویژه تهیه کنند
همچنین داشتن کیسه کولوستومی نباید بر زندگی جنسی یا بارداری فرد اثر بگذارد.
هر چند وقت یک بار باید تعویض شود؟
کالج جراحان آمریکا (American College of Surgeons)، تعویض کیسه وقتی بیش از یک‌سوم و کمتر از نصف پر شده باشد را توصیه می‌کند. این کار ممکن است به جلوگیری از کشیده‌شدن کیسه از پوست و نشت آن کمک کند.
دفعات تعویض کیسه به اندازه آن بستگی دارد. کیسه کوچک در روز کاربردی‌تر است و باید مرتب تخلیه شود. کیسه بزرگ‌تر معمولاً برای شب یا زمان خواب مناسب است و کمتر تخلیه می‌شود.
بعضی کیسه‌ها قابل استفاده مجدد و بعضی یک‌بارمصرف‌اند.
برای یادآوری آخرین زمان تعویض می‌توانید روی کیسه نوار بچسبانید یا روز را بنویسید. اگر پوست اطراف استوما، یعنی جایی که کولوستومی وارد بدنتان می‌شود، خارش یا سوزش دارد، فوراً کیسه را عوض کنید. این احساس‌ها ممکن است نشانه نشتی باشند.
کیسه کولوستومی چگونه تعویض می‌شود؟
برای تعویض کیسه کولوستومی:
- ابتدا دست‌ها را با صابون ضدباکتری و آب ولرم بشویید
- سپس کیسه را به‌آرامی از استوما جدا کنید
- پایین کیسه را جدا کنید یا ببرید و محتویات را در توالت تخلیه یا در کیسه زباله بیندازید
- استوما را به‌آرامی با آب ولرم و صابون ملایم تمیز کنید
- استوما را کاملاً خشک کنید
- کیسه بعدی و در صورت استفاده از سامانه دوتکه، فلنج را آماده کنید
- کیسه را با چسب به بیرون استوما وصل کنید
بعضی افراد ممکن است برای ریختن تصادفی محتویات، دستمال یا محصولات دیگر هم آماده داشته باشند.
آیا کیسه کولوستومی دائمی است؟
دائمی‌بودن کیسه به میزان و محل درگیری کولون، یعنی روده بزرگ، با بیماری بستگی دارد. در بعضی موارد موقت است، اما کولوستومی موقت ممکن است هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد.
وقتی ناحیه زیر کولوستومی ترمیم شد، روده دوباره به داخل بازگردانده و استوما بسته می‌شود تا روده مانند پیش از آن کار کند.
در بعضی موارد، کولوستومی ممکن است دائمی باشد و فرد تا پایان عمر با کیسه زندگی کند. از وضعیت‌هایی که معمولاً به کولوستومی دائمی منجر می‌شوند:
- آسیب روده
- کولیت اولسراتیو
- انسداد
- التهاب دیورتیکول
- سندرم روده تحریک‌پذیر
- سرطان رکتوم، به‌ویژه بخش پایینی نزدیک مقعد
- بیماری کرون
- مشکلات ساختار روده در هنگام تولد
- رشدهای غیرطبیعی کولون به نام پولیپ که ممکن است سرطانی باشند، یعنی وجود پولیپ‌های متعدد
خلاصه
افراد ممکن است کیسه کولوستومی دائمی یا موقت داشته باشند. ممکن است پس از سرطانِ درگیرکننده روده بزرگ یا عاملی که به آن صدمه بزند، آسیب برساند یا آن را آلوده کند، به کولوستومی نیاز باشد.
کیسه‌های کولوستومی بر فعالیت روزمره اثر نمی‌گذارند. بیشتر افراد تا وقتی استفاده‌کننده نگوید، متوجه این وضعیت نمی‌شوند.
برای انتخاب مناسب‌ترین کیسه با نیازهای خود باید با متخصصان مشورت کرد. شکل‌ها و اندازه‌های متعددی وجود دارد و فرد باید گزینه‌ای متناسب با سبک زندگی‌اش بیابد.
*
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.