Kolostomiya torbası nədir? Niyə taxılır, necə boşaldılır?

Kolostomiya torbası nədir?

Kolostomiya torbası qarında stoma adlandırılan dəlik vasitəsilə həzm sistemindən gələn nəcisi toplayan plastik torbadır. Kolostomiya əməliyyatından sonra stomaya torba birləşdirilir. Stoma anatomiyada bədəndəki hər hansı dəliyi bildirir. Normalda qarında stoma olmur; tibbi ehtiyac olduqda cərrahi yolla açılır.

Kolostomiya, yəni stoma açılması zamanı cərrah yoğun bağırsağın bir hissəsini stoma vasitəsilə xaricə çıxarıb dəriyə ağızlaşdırır. Kolostomiya torbası bağırsaqdan keçən nəcisi toplaya bilir.

Aşağıda stomanın necə açıldığı və kolostomiya torbası sadə şəkildə göstərilmişdir:

İnsanlar adətən qarındaxili xərçənglər, ən çox kolon və düz bağırsaq xərçəngi, zədələnmələr və ya digər bağırsaq problemlərinə görə kolostomiyaya ehtiyac duya bilərlər. Bəzi hallarda kolostomiya müvəqqəti, bəzilərində isə, məsələn, kolon xərçənginə görə kolon və ya düz bağırsaq çıxarıldıqda, daimi ola bilər.

Kolostomiyanın növləri hansılardır?

Müxtəlif forma və ölçülərdə torba sistemləri vardır. Ümumiyyətlə, sistem stomanın ətrafını əhatə edib dəriyə yapışan kənarlıqdan, yəni flanşdan və ona birləşərək stomadan çıxan nəcisi toplayan kisədən ibarətdir. İki əsas növ mövcuddur: torbanın birbaşa stoma ətrafındakı dəriyə bağlandığı birhissəli sistem və flanşın dəriyə, torbanın isə flanşa birləşdiyi ikihissəli sistem.

Kolostomiya açıldıqdan sonra şəxs istədiyi torba növünü seçə bilər. Lakin hər növ hamıya uyğun olmaya bilər. İnsan özü və vəziyyəti üçün ən uyğun sistemi seçməlidir.

Kolostomiya torbası kolonun müxtəlif hissələrinə taxıla bilər. Hər xəstəyə bir stoma açılır. Yerləşməsi xəstəliyin kolonun hansı hissəsinə təsir etməsindən asılıdır.

Kolostomiya torbası seçilərkən diqqət edilməli xüsusiyyətlər;

• Qoxuya qarşı davamlı olması
• Yerləşdirilməsi və çıxarılmasının asan olması
• 3 günə qədər sızdırmaması
• Geyimin altından görünməməsi və ya çox çətin görünməsi
• Stoma ətrafındakı dəriyə zərər verməməsi

Şəxs ehtiyacına ən uyğun forma və ölçünü seçməlidir. Təkrar və ya birdəfəlik istifadə edilən torbalar arasında seçim edilə bilər. Gündüz kiçik, gecə böyük torba seçmək də mümkündür. Torba variantları barədə mütəxəssislə danışılmalıdır.

Dərinin daha yaxşı qorunmasına və ya torbanın yerindən tərpənməməsinə kömək edən, seçilə bilən başqa məhsullar da vardır.

• Torbanın yapışmasına kömək edən stoma pastası
• Nəmi udmağa və torbanı yerində saxlamağa kömək edən stoma pudrası
• Nahiyəni təmiz saxlamağa kömək edən salfetlər
• Torbanın möhkəm birləşmiş qalmasına kömək edən kəmərlər

Kolostomiya torbası ilə yaşamaq

Kolostomiya torbası olan şəxs əməliyyatdan əvvəlki fəaliyyətlərin əksəriyyətinə davam edə bilər. Özü demədikcə, insanların çoxu onun kolostomiya torbası olduğunu hiss etməyəcək.

Bu şəxslər ağır əşya daşımaqdan çəkinməlidirlər. Həmçinin əvvəlkindən daha tez-tez tualetə gedərək torba sistemini yoxlamalıdırlar. Bunlardan başqa kolostomiya torbası gündəlik həyata çox təsir etməyəcək.

Torba yerində möhkəm dayanırsa, şəxs qaçış və üzgüçülük daxil olmaqla əksər idman və fiziki fəaliyyətlərə qoşula bilər. Bu zaman diqqətli olsalar da, bəzən qoruyucu kəmər taxmaq istəyə bilərlər.

Kolostomiya ilə yaşayanların diqqət etməli olduğu bəzi məqamlar bunlardır;

• Xüsusən səfərdə əlavə ehtiyat torbalar götürmək
• Təhlükəsizlik kəmərindən ehtiyatla istifadə etmək; kəmər stomanın üzərindən keçməməlidir
• Qaz yaradan qidalardan uzaq durmağa üstünlük verə bilərlər
• Zədə yaranmaması üçün uşaqlar və ev heyvanları ilə əlavə diqqətli olmaq
• Duş alarkən torbanı və ya stomanı çıxarmalı, çıxarmırlarsa stomanı bir şeylə örtməlidirlər
• Yüksək belli geyim, alt paltarı və ya xüsusi geyim ala bilərlər

Bundan əlavə, kolostomiya torbasının olması cinsi həyata və ya hamiləliyə təsir etməməlidir.

Hansı tezliklə dəyişdirilməlidir?

Amerika Cərrahlar Kolleci (American College of Surgeons) torba üçdə birindən çox, yarısından az dolduqda dəyişdirilməsinitövsiyə edir. Bu tədbir torbanın dəridən ayrılıb sızmasının qarşısını almağa kömək edə bilər.

Torbanın hansı tezliklə dəyişdirilməsi ölçüsündən asılıdır. Kiçik torba gün ərzində daha əlverişlidir və tez-tez boşaldılmalıdır. Böyük torba adətən gecə və ya yuxu zamanı uyğundur, çox tez-tez boşaldılmır.

Bəzi torbalar təkrar istifadə edilə bilir, digərləri isə birdəfəlikdir.

Son dəyişdirilmə vaxtını xatırlamaq üçün torbanın üzərinə lent yapışdıra və ya tarixi yaza bilərsiniz. Stomanın, yəni kolostomiyanın bədəninizə daxil olduğu yerin ətrafındakı dəridə qaşınma və ya yanma hiss etsəniz, torbanı dərhal dəyişdirin. Bunlar sızma əlaməti ola bilər.

Kolostomiya torbası necə dəyişdirilir?

Kolostomiya torbasını dəyişdirmək üçün;

1. Əvvəlcə əllərinizi antibakterial sabun və ilıq su ilə yuyun
2. Sonra torbanı stomadan ehtiyatla ayırın
3. Torbanın altını ayırın və ya kəsin, içini tualetə boşaldın və ya zibil torbasına atın
4. Stomanı ilıq su və yumşaq sabunla ehtiyatla təmizləyin
5. Stomanı tam qurudun
6. Növbəti torbanı və ikihissəli sistem istifadə edirsinizsə flanşı hazırlayın
7. Torbanı yapışdırıcı ilə stomanın xaricinə birləşdirin

Bəzi insanlar təsadüfi tökülmə ehtimalına qarşı salfet və ya başqa məhsullar da istifadə etmək istəyə bilərlər.

Kolostomiya torbası daimidir?

Daimi olub-olmaması xəstəliyin yoğun bağırsağın nə qədərini və hansı hissəsini təsirləndirməsindən asılıdır. Bəzi hallarda müvəqqətidir. Lakin müvəqqəti kolostomiya həftələr, aylar, hətta illər davam edə bilər.

Kolostomiyanın altındakı nahiyə sağaldıqda bağırsaqlar yenidən içəri alınır, stoma bağlanır və bağırsaqların əvvəlki kimi işləməsinə imkan verilir.

Bəzi hallarda kolostomiya daimi olur və insan ömrünün qalan hissəsini torba ilə yaşamalı ola bilər. Adətən daimi kolostomiya ilə nəticələnən bəzi vəziyyətlər bunlardır;

• Bağırsaq zədələnmələri
• Xoralı kolit
• Tıxanma
• Divertikul iltihabı
• Qıcıqlanmış bağırsaq sindromu
• Düz bağırsağın, xüsusən anusa yaxın aşağı hissəsinin xərçəngi
• Crohn xəstəliyi
• Doğuşda olan bağırsaq quruluşu problemləri
• Kolonda xərçəngli ola bilən polip adlanan anormal böyümələr, çoxsaylı poliplər

Xülasə

İnsanlar daimi və ya müvəqqəti kolostomiya torbası istifadə edə bilərlər. Yoğun bağırsağı təsirləndirən xərçəngdən, onu zədələyən, ona zərər verən və ya yoluxan hallardan sonra kolostomiya lazım ola bilər.

Kolostomiya torbaları gündəlik fəaliyyətlərə təsir etmir. İstifadə edən şəxs demədikcə, əksər insanlar bunu hiss etmir.

Ehtiyaclarına ən uyğun kolostomiya torbasını seçmək üçün mütəxəssislərə müraciət edilməlidir. Çoxlu növ və ölçü olduğundan insan həyat tərzinin tələblərini qarşılayan variant tapmalıdır.

*

Kolektomiya nədir? Kolon xərçəngi əməliyyatı haqqında bilinməli olanlar