რა არის კოლექტომია? რა უნდა ვიცოდეთ მსხვილი ნაწლავის კიბოს ოპერაციაზე
ამ სტატიაში
რა არის კოლექტომია?
კოლექტომია ოპერაციაა სიმსივნური, დაავადებული ან დაზიანებული კოლონის მთლიანად ან ნაწილობრივ მოსაცილებლად.
კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს მქონე პირებისთვის ის მკურნალობის ერთ-ერთი შესაძლებლობაა და შეიძლება ახლომდებარე ლიმფური კვანძების მოცილებასაც მოიცავდეს.
კოლონის კიბო მსხვილ ნაწლავში ან სწორ ნაწლავში არსებული პოლიპებიდან შეიძლება დაიწყოს. კოლონოსკოპიის მსგავსმა სკრინინგმა შეიძლება პოლიპების ადრეული აღმოჩენა უზრუნველყოს, ადრეულმა დიაგნოზმა კი სრული გამოჯანმრთელება გამოიწვიოს.
თუმცა, თუ კიბოს უჯრედები იზრდება და სხეულში ვრცელდება, ეს "მეტასტაზირებას " ნიშნავს და უფრო სერიოზული მდგომარეობაა.
მსხვილი ნაწლავის კიბოს სტატისტიკა
თურქეთის კიბოს 2020 წლის სტატისტიკის მიხედვით, 12217 ადამიანს კოლონის, ხოლო 8741-ს სწორი ნაწლავის კიბო დაუდგინდა. მათ გამო, შესაბამისად, 6545 და 4178 ადამიანი გარდაიცვალა და კოლორექტულმა კიბოებმა ჩვენს ქვეყანაში კიბოთი სიკვდილიანობის 8,5% შეადგინა.
2021 წელს აშშ-ში კოლონის კიბომ კიბოთი სიკვდილიანობის 8,7% შეადგინა.
სტატია განიხილავს, რას უნდა ველოდოთ კოლექტომიამდე, ოპერაციისას და შემდეგ. ასევე მოიცავს რისკებს, გართულებებსა და სხვა საკითხებს.
კოლექტომიის უკეთ გასაგებად ქვემოთ მოცემულია კოლონისა და სწორი ნაწლავის მოკლე ანატომია.
კოლექტომიის რა ტიპები არსებობს?
კოლექტომია კოლონისა და სწორი ნაწლავის ადრეული კიბოების უპირატესი მკურნალობაა.
არსებობს კოლექტომიის რამდენიმე ტიპი, მათ შორის ქვემოთ მოცემული (შემდგომ უფრო დეტალურად განიხილება):
- ნაწილობრივი ან სუბტოტალური კოლექტომია
- ტოტალური კოლექტომია
- ჰემიკოლექტომია
- ტოტალური პროქტოკოლექტომია
რა არის სტომა?
ზოგჯერ, განავლისა და სხვა ნარჩენების სხეულიდან გამოსასვლელად, ქირურგს ნაწლავის მონაკვეთის კანთან შეერთება დასჭირდება მუდმივი ან დროებითი სტომის (პირის, ღიობის) საშუალებით.
განავლის შესაგროვებლად სტომას კოლოსტომის ტომარა უმაგრდება.
რა მიზნით ტარდება კოლექტომია?
ამ ოპერაციის შემსრულებელმა ზოგადმა ქირურგებმა კოლექტომია შეიძლება შემდეგი მდგომარეობებისას ურჩიონ:
- წყლულოვანი კოლიტი
- კოლონის კიბო
- Chron დაავადება
კოლექტომიამდე ჩვეულებრივ კოლონოსკოპიას ატარებენ. კოლონის შესამოწმებლად თხელ მილზე დამაგრებული სინათლე და კამერა გამოიყენება.
კოლექტომიისთვის მომზადება
ნებისმიერ ოპერაციამდე ყველა პაციენტს გარკვეული ტესტები უტარდება, უხსნიან მოსალოდნელ სარგებელსა და რისკებს და იღებენ ინფორმირებულ თანხმობას.
ტესტები
ოპერაციამდე პაციენტი სხვადასხვა ტესტსა და გასინჯვას გაივლის, მათ შორის შეიძლება იყოს:
- სისხლის ანალიზი
- გულმკერდის რენტგენი, კომპიუტერული ტომოგრაფია (BT), ულტრაბგერითი, მაგნიტურ-რეზონანსული ან PET-BT-ის მსგავსი რადიოლოგიური გამოსახულებითი კვლევები
- შარდის ანალიზი
ქირურგმა უნდა იცოდეს ადამიანის სრული სამედიცინო ანამნეზი, არსებული და გადატანილი მძიმე დაავადებების ჩათვლით. ასევე მნიშვნელოვანია მიმდინარე ჩივილებისა და მიღებული პრეპარატების ცოდნა, განსაკუთრებით სისხლის გამათხელებლებისა, მაგალითად ასპირინის.
ოპერაციის შემდეგ ფილტვის ინფექციის შესამცირებლად სამედიცინო სპეციალისტმა მწეველებს ოპერაციამდე მოწევისთვის თავის დანებების მცდელობა შეიძლება ურჩიოს.
მედიკამენტები
ქირურგი განმარტავს, რომელი ტკივილგამაყუჩებლები გამოიყენება პროცედურის შემდეგ და როგორ უნდა მოვუაროთ ჭრილობას. რეკომენდაციები მოიცავს იმ პრეპარატების შემცირების ან შეცვლის გზებს, რომლებმაც შეიძლება გამოჯანმრთელებაზე, ანესთეზიის პასუხზე ან სისხლის შედედებაზე იმოქმედოს.
რა ხდება კოლექტომიის დღეს?
ზოგადად, ექიმი პაციენტს ოპერაციამდე სულ მცირე 6 საათით ადრე ჭამისგან თავის შეკავებას ურჩევს.
ასევე ურჩევენ, ძვირფასეულობა, მაგალითად სამკაულები, სახლში დატოვოს.
ოპერაციის დღეს ადამიანს საავადმყოფოში ან სამედიცინო ცენტრში გარკვეული ნივთების მიტანა დასჭირდება. ეს შეიძლება იყოს:
- ყველა რეცეპტითა და ურეცეპტოდ მიღებული პრეპარატის, მცენარეული საშუალებისა და სხვა დანამატის სია
- სადაზღვევო ინფორმაცია და პირადობის საბუთები
- კომფორტული, თავისუფალი ტანსაცმელი
- ფეხსაცმელი, რომლის ჩასაცმელად დახრა არ არის საჭირო
ოპერაციის დღეს ანესთეზიოლოგთან საუბარი უნდა მოიცავდეს:
- ნებისმიერ ალერგიას
- მანამდე არსებულ დაავადებებს
- კბილის პროთეზებს / ხელოვნურ სასას
- ალკოჰოლისა თუ ნარკოტიკული ნივთიერებების მოხმარების ნებისმიერ დეტალს
რა ხდება კოლექტომიის დროს?
კოლექტომია ზოგადი ანესთეზიით ტარდება. ოპერაცია შეიძლება ღია წესით ან, როგორც დღეს უფრო ხშირად ირჩევენ, ლაპაროსკოპიული დახმარებით ჩატარდეს.
ლაპაროსკოპიული კოლექტომია
ლაპაროსკოპიული კოლექტომიისას ქირურგი მუცლის ჭრილობებიდან მცირე მოქნილ პორტებს ან მილებს ათავსებს. ჭრილობებით შექმნილ ამ მცირე ხვრელებში შეყვანილი თხელი მილებიდან სინათლეები და სხვა ქირურგიული ხელსაწყოები შეჰყავთ.
შემდეგ შეუძლია კოლონის დაავადებული ან დაზიანებული ნაწილის მოცილება და ორი ბოლოს ერთმანეთზე მიკერება ან სტომის შექმნა.
ღია ოპერაცია
ღია კოლექტომიისას ქირურგი მუცლის ჭრილობიდან კოლონს აღწევს და მის სიმსივნურ ან დაავადებულ მონაკვეთს აშორებს. შესაძლოა გარემომცველი ჯანმრთელი ქსოვილის ნაწილიც მოაცილოს.
შემდეგ ბოლოებს ერთმანეთზე მიაკერებს, რასაც ანასტომოზი ეწოდება, ან სტომას შექმნის.
თუ ღია კოლექტომია კიბოს სამკურნალოდ ტარდება, ქირურგმა კიბოს შესამოწმებლად მიკროსკოპული კვლევისთვის კოლონთან ახლოს ზოგი ლიმფური კვანძიც შეიძლება მოაცილოს.
კოლექტომიის ტიპები — ილუსტრირებული აღწერა
კოლექტომიის მეთოდის არჩევა სიმსივნური / დაზიანებული უბნის ზომასა და შესაბამისად კოლონის მოსაცილებელ მოცულობაზეა დამოკიდებული.
ქირურგი ერთ-ერთ შემდეგ მეთოდს ირჩევს:
- სიგმოიდექტომია: ეს ნიშნავს სიგმური კოლონის მოცილებას — დაღმავალი კოლონის მოხრილი ნაწილისა, რომელიც სწორ ნაწლავს უერთდება.
- მარჯვენა ჰემიკოლექტომია: ნიშნავს მარჯვენა ანუ აღმავალი კოლონის მოცილებას.
- მარცხენა ჰემიკოლექტომია: ნიშნავს მარცხენა ანუ დაღმავალი კოლონის მოცილებას.
- სეგმენტური რეზექცია: ნიშნავს კოლონის მოკლე სეგმენტების მოცილებას.
- ტოტალური კოლექტომია: ნიშნავს მთელი კოლონის მოცილებას. შემდეგ ქირურგი წვრილ ნაწლავს სწორ ნაწლავს შეუერთებს.
- დაბალი წინა (low anterior) რეზექციები (LAR): ნიშნავს სწორი ნაწლავის ზედა ნაწილის მოცილებას.
- განივი კოლექტომია: ნიშნავს შუა ნაწლავის ან განივი კოლონის მოცილებას.
- აბდომინოპერინეალური რეზექცია: ნიშნავს სწორი ნაწლავის, ანუსისა და სიგმური კოლონის მოცილებას და მუდმივი კოლოსტომის დამატებას.
- ტოტალური პროქტოკოლექტომია: ნიშნავს კოლონისა და სწორი ნაწლავის მთლიანად ან ნაწილობრივ მოცილებას.
როდის არის საჭირო სტომა და კოლოსტომის ტომარა?
სტომა შეიძლება საჭირო იყოს, თუ ქირურგი ნაწლავის ორ ბოლოს ერთმანეთს ვერ მიაკერებს. ჩვენს ენაში კოლოსტომის გახსნის სახელით ცნობილ პროცედურაში სხეულის გარეთა ღიობს განავლის შესაგროვებელი ტომარა უერთდება (კოლოსტომის ტომარა).
კოლოსტომა შეიძლება დროებითი იყოს და ქირურგმა ქვედა კოლონის შეხორცების შემდეგ დახუროს (ჩვეულებრივ 2-3 თვეში). მეორე ოპერაციისას კოლონს სხეულის შიგნით ხელახლა შეაერთებს. თუმცა სტომა მუდმივიც შეიძლება იყოს.
რა რისკები აქვს კოლექტომიას?
პაციენტებმა კოლექტომიის პოტენციური სარგებელი, რისკები და გართულებები თავიანთ ზოგად ქირურგთან უნდა განიხილონ.
კოლექტომიასთან ხშირად დაკავშირებული რისკები და გართულებებია:
- კოლონის შიგთავსის მუცელში გაჟონვა
- ინფექციები
- პნევმონია და ფილტვის სხვა პრობლემები
- თრომბები სისხლძარღვებში ან ფილტვებში
- ოპერაციის შემდგომი სისხლდენა
- კუჭ-ნაწლავის ფისტულა (ნაწლავის გახვრეტა) ან უჩვეულო კავშირი სხეულის ორ ნაწილს შორის
- ორგანოების ან ქსოვილების შეხორცებები
- ინსულტი ან გულის შეტევა
- სიკვდილი
კოლექტომიის შემდეგ
პაციენტებმა ექიმს უნდა ჰკითხონ, ოპერაციის შემდეგ როდის უნდა მიიღონ სამედიცინო რჩევა ან მოვლა.
ზოგადად, ქვემოთ ჩამოთვლილი ნებისმიერი სიმპტომისას მათ დაუყოვნებლივ უნდა მიიღონ სამედიცინო დახმარება:
- გაგრძელებული გულისრევა
- ღებინება
- ჭრილობიდან გაჟონვა ან გამონადენი
- ძლიერი ტკივილი
- მუცლის სპაზმები
- ცხელება
- ჭრილობიდან ცუდი სუნი ან გამონადენი
- ჭრილობაზე ან მის გარშემო მზარდი შეშუპება ან სიწითლე
- სისხლი განავალში
- შებერილი მუცელი
- 2-3 დღის განმავლობაში ნაწლავის მოქმედების არარსებობა / გახანგრძლივებული ყაბზობა
რამდენ ხანს სჭირდება კოლექტომიის შემდეგ გამოჯანმრთელებას?
გართულებების არარსებობისას ადამიანთა უმეტესობა ლაპაროსკოპიული დახმარებით ან ღია კოლექტომიის შემდეგ საავადმყოფოში 3-4 დღეს რჩება.
ღებინების, გულისრევის ან მოშარდვის შეუძლებლობის მქონე პირებს საავადმყოფოში უფრო დიდხანს დარჩენა შეიძლება დასჭირდეთ.
ოპერაციის შემდეგ ნაწლავის პირველი მოქმედების მერე ადამიანი ჩვეულებრივ 3-4 დღეში ნორმალურ კვებას უბრუნდება.
ბევრი ადამიანი ჩვეულ აქტივობებს ლაპაროსკოპიული დახმარებით ჩატარებული ოპერაციიდან 1-2 კვირაში, ხოლო ღია ოპერაციიდან 2-3 კვირაში უბრუნდება.
კოლექტომიის ოპერაციიდან 4-6 კვირის შემდეგ ადამიანებმა დამღლელ აქტივობებს, ვარჯიშსა და მძიმე საგნების აწევას თავი უნდა აარიდონ.
მკურნალობა კოლექტომიის შემდეგ
სამედიცინო ონკოლოგმა ოპერაციის შემდგომ კიბოს რეციდივის რისკის შესამცირებლად ადიუვანტური მკურნალობები (მაგალითად FOLFOX ქიმიოთერაპია) შეიძლება ურჩიოს.
კოლექტომიის შემდგომი მდგომარეობა რამდენიმე ფაქტორზეა დამოკიდებული, მათ შორის:
- კოლონის დაავადების ან დაზიანების სიმძიმესა ან ხარისხზე
- ქირურგის მიერ კოლონისა და გარემომცველი ქსოვილის მოცილებულ მოცულობაზე
- ოპერაციის დროს ან შემდეგ ნებისმიერ გართულებაზე
- ადამიანის ზოგად ჯანმრთელობაზე
- ადამიანის ასაკზე
წყლულოვანი კოლიტის გამო კოლექტომიაგადატანილ პირთა კვლევამ აჩვენა, რომ პროცედურის შემდეგ პაციენტთა 84% ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებას აღნიშნავდა.
იმავე კვლევაში პაციენტთა 81%-ს კოლექტომიის შემდეგ ჰქონდა სხეულის აღქმის გაუარესება, დეპრესია, შფოთვა, სექსუალური დისფუნქცია და შემცირებული შრომის პროდუქტიულობის მსგავსი სიმპტომები.
შეჯამება
კოლექტომია ოპერაციის ტიპია სიმსივნური, დაავადებული ან დაზიანებული კოლონის მთლიანად ან ნაწილობრივ მოსაცილებლად.
ადამიანთა უმეტესობა კოლექტომიის შემდეგ საავადმყოფოში რამდენიმე დღეს ატარებს, თუმცა არადამღლელი აქტივობების უმეტესობას 1-4 კვირაში შეიძლება დაუბრუნდეს.
ზოგიერთ ადამიანს შეიძლება მუდმივი ან დროებითი კოლოსტომის ტომრის გამოყენება დასჭირდეს.
*
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.