ქიმიოთერაპია და კვება — 14 სასარგებლო რჩევა და წასახემსებლის რეცეპტი

ქიმიოთერაპიისას პაციენტებს სურთ, ჯანმრთელობა კარგი კვებით გაიმაგრონ. ამ პერიოდში საკვებზე ყურადღების მიქცევამ შეიძლება ცვლილება მოიტანოს. კვების რეჟიმი ქიმიოთერაპიისა და სხივური თერაპიის განმავლობაში მნიშვნელოვანია. ქიმიოთერაპია თითოეულ პაციენტზე სხვადასხვაგვარად შეიძლება მოქმედებდეს. კვება მკურნალობის გვერდით მოვლენებთან გამკლავებაშიც გეხმარებათ.

ქიმიოთერაპიის გვერდით მოვლენებთან გასამკლავებლად

1. რა გავაკეთოთ, რომ კერძები გემრიელი დარჩეს?

ქიმიოთერაპიამ შეიძლება გემოვნება შეგიცვალოთ და ზოგ საკვებსა თუ სასმელს მეტალის ან უსიამოვნო გემო მიანიჭოს. წყალი და ხორცი ქიმიოთერაპიისას დისკომფორტის გამომწვევი ორი ყველაზე გავრცელებული პროდუქტია. თუ წყლის დალევა გაგიჭირდათ, არომატიზებული მინერალური წყალი სცადეთ ან წყალს ლიმონის, კიტრის, ვაშლის ან ფორთოხლის ნაჭრები დაუმატეთ. თუ ზოგი ხორცის გემოს ატანა რთულია, ცილის სხვა წყაროები — კვერცხი, უცხიმო რძე, ლობიო და თევზი — სცადეთ.

2. რა შველის ყაბზობას?

ქიმიოთერაპიისას ზოგს დიარეა აქვს, სხვებს კი ყაბზობა.

ორგანიზმის ჰიდრატაცია მნიშვნელოვანია ყაბზობის პრევენციისთვის. რაციონში ყველა სახის ბოჭკოც შეიძლება დაგეხმაროთ. დარწმუნდით, რომ ბოჭკოვან საკვებს უხვად იღებთ. მცირე ვარჯიშიც, თუნდაც მხოლოდ 20-წუთიანი გასეირნება, სასარგებლო შეიძლება იყოს.

3. როგორ ვაკონტროლოთ წონა?

კიბოს ზოგი პაციენტი მკურნალობისას წონის მატებისკენაა მიდრეკილი, განსაკუთრებით ძუძუს კიბოს ქიმიოთერაპიისას კორტიზონის გამოყენებისას. პრევენციისთვის გირჩევთ ცომეულისა და მარილის აცილებას, ნაკლებცხიმიან კერძებს, ჯანსაღ წასახემსებლებსა და ბოსტნეულს.

4. როგორ ვაკონტროლოთ მადა?

ქიმიოთერაპიის მიმღები ბევრი პირი მადის შემცირებას ამჩნევს. უმადობაზე მოჩივნეებისთვის ნახშირწყლები ჩვეულებრივ კარგად მოინელება, ამიტომ მარცვლეული არაქისის ან თხილის კარაქთან, პიტას პური და ტოსტი შეიძლება გემრიელი წასახემსებელი იყოს. სხვა გასათვალისწინებელი პროდუქტებია იოგურტი და წვნიანი.

- კიბოს მქონე პაციენტში ტესტოსტერონის დანამატით წონის კლების შემცირება და ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება

5. როგორ ვაკონტროლოთ დიარეა?

დიარეისას მოერიდეთ ცხიმიან და შემწვარ საკვებს, კოფეინს, ტკბილ სასმელებსა და ხილის წვენებს, სალათის მწვანილებსა და ალკოჰოლურ სასმელებს. ჩვეულებრივ კარგად ასატანი და დიარეისას რეკომენდებული პროდუქტებია შვრიის ფაფა, ტკბილი კარტოფილი და გოგრა.

- კიბოთი ან მისი მკურნალობით გამოწვეული დიარეა — მიზეზები და მკურნალობა (დაწვრილებით)

6. როგორ ვაწარმოოთ კვების დღიური?

ჩაწერეთ, რას ჭამთ და სვამთ, და ყოველდღიური სიმპტომებიც აღრიცხეთ. ეს თქვენ და სამედიცინო გუნდს გულისრევის, ყაბზობის ან დიარეის შესაძლო მიზეზის დადგენაში დაგეხმარებათ. ამგვარად, წამლები და კვების სხვა რეკომენდაციები პრობლემების წარმოქმნამდე შეიძლება გამოიცადოს.

ქიმიოთერაპიისას უკეთ რომ იგრძნოთ თავი

7. როგორ შევამსუბუქოთ პირის ღრუს წყლულები?

ქიმიოთერაპიის ზოგ სახეს პირის ღრუს მუკოზიტად წოდებული წყლულების გამოწვევა შეუძლია. შეხორცების ხელშესაწყობად მოერიდეთ ცხარე საკვებს, ალკოჰოლსა და ცხელ კერძებს. დღის განმავლობაში ბევრი სითხის მიღებით პირი ტენიანი შეინარჩუნეთ. ჭამის შემდეგ წყლის გამოვლებაც შეიძლება სასარგებლო იყოს.

8. რატომაა მნიშვნელოვანი საკმარისი სითხე?

სითხის მცირე მიღებასთან ერთად დიარეამ და ღებინებამ დეჰიდრატაცია (სითხის დაკარგვა) შეიძლება გამოიწვიოს. დეჰიდრატაციის ნიშნებია პირის სიმშრალე, ჩაცვენილი თვალები, შემცირებული შარდი და ცრემლის არწარმოქმნა. ბევრი სითხის მიღება დეჰიდრატაციის თავიდან აცილებაში შეიძლება დაგეხმაროთ.

9. როგორ შევამსუბუქოთ გულისრევა?

ცხელი კერძების ნაცვლად გრილი საკვების ჭამა, ჯანჯაფილის ღეჭვა ან პიტნისა თუ ჯანჯაფილის ჩაის ყლუპებით სმა გულისრევის შემცირებას შეიძლება დაეხმაროს. ასევე სჯობს ცხიმიან ან შემწვარ და მძაფრი სუნის მქონე საკვებს მოერიდოთ.

10. პორციების შემცირება

ქიმიოთერაპიისას მცირე ულუფები, როგორც წესი, უფრო კარგად გადაიტანება, ვიდრე დიდი და იშვიათი კვება. უფრო მცირე და ხშირი კვება გულისრევაზეც დაგეხმარებათ.

11. დიეტოლოგთან კონსულტაცია

სასარგებლო შეიძლება იყოს ონკოლოგიურ პაციენტთა კვების სპეციალისტ დიეტოლოგთან მუშაობა. მას შეუძლია კიბოს მკურნალობისას თქვენთვის და თქვენი დაავადებისთვის სპეციფიკური კვების პროგრამა შეადგინოს და საკვები დანამატის არჩევაში დაგეხმაროთ.

12. როგორ ავირიდოთ ალკოჰოლი?

ქიმიოთერაპიისას ღვიძლს გაუფრთხილდით, რადგან ის სისხლში არსებული ყველა შესაძლო ტოქსინის მეტაბოლიზმს ეხმარება. ალკოჰოლმა შეიძლება ღვიძლი ზედმეტად დატვირთოს და ქიმიოთერაპიული წამლების დამუშავება გაართულოს. მას ასევე შეუძლია გულისრევისა და სხვა კუჭ-ნაწლავური გვერდითი მოვლენების გაუარესება და ქიმიოთერაპიასთან ერთად გამოყენებულ ზოგ წამალთან ურთიერთქმედება.

13. რა უნდა იყოს ჩაისა და მწვანე ჩაის მოხმარების ზღვარი?

ზოგი ექიმი ქიმიოთერაპიის მიმღები პაციენტების მწვანე და ჩვეულებრივი ჩაის რაოდენობას ზღუდავს. მწვანე ჩაის სმას დღეში ერთ ან ორ ჭიქამდე ურჩევენ. მწვანე, ჩვეულებრივი ან სხვა მცენარეული ჩაის უხვად მიღებისას მათში არსებული მცენარეული მეტაბოლიტები (ანტიოქსიდანტები და ფიტოქიმიკატები) წამლებთან შეიძლება ურთიერთქმედებდეს და მეტაბოლიზმზე არასასურველად მოქმედებდეს.

14. სოიის საკვებზე ექიმთან კონსულტაცია

სოიის პროდუქტებს ესტროგენული ეფექტი აქვს. ამიტომ განსაკუთრებით სამკურნალო მიზნით გამოყენებაზე გაფრთხილებთ. მაგალითად, ჰორმონდადებითი ძუძუს კიბოსას მათი გამოყენება რეკომენდებული არ არის. თუ სოიის ან მისი პროდუქტის მიღება გსურთ, ექიმს გაესაუბრეთ.

სალათის ხვეულას რეცეპტი

ინგრედიენტები

• 6 დიდი ზომის მსხვილი კიტრი
• 2 სტაფილო
• ხუჭუჭა სალათის ფოთლები
• ოხრახუში
• კამა
• 2 წითელი წიწაკა
• შიგნით წასასმელად — 25 გრამი გაწურული თეთრი ყველი

სალათის ხვეულას მომზადება

ჯერ კიტრი შესახვევად ბოსტნეულის საფცქვნელით ძალიან თხლად, გრძელ ზოლებად დავჭრათ. სხვა ინგრედიენტებიც მოვამზადოთ. სტაფილო, სალათა და წითელი წიწაკა თითის სიგრძის ზოლებად დავჭრათ. ახლა ერთი გრძელი კიტრის ზოლი დაფაზე დავდოთ და ყველის მასა წავუსვათ. დაჭრილი ინგრედიენტებიდან თითო-ოროლა დავაწყოთ, შიგნით კამა და ოხრახუში ჩავამატოთ და შეწებების მიზნით ზემოდან კვლავ ყველის მასა დავადოთ. გემრიელად მიირთვით.

*

- ყველა ჩვენი რეცეპტი

- რა არის ჯანსაღი კვება?

- ყველაზე ჯანსაღი კვების პროგრამების სია 2018 — სადაა ხშირად ხსენებული დიეტები?