Kimyaterapiya və qidalanma – işinizə yarayacaq 14 tövsiyə və qəlyanaltı resepti

Kimyaterapiya müalicəsi boyunca xəstələr sağlamlıqlarının yaxşı qidalanma ilə dəstəklənməsini istəyirlər. Bu müddətdə nə yediyinə diqqət etmək fərq yarada bilər. Kimyaterapiya və radioterapiya zamanı qidalanma qaydası vacibdir. Kimyaterapiya hər xəstədə fərqli təsir yarada bilər. Qidalanma müalicənin əlavə təsirləri ilə baş etməyinizə də töhfə verir.

Kimyaterapiyanın əlavə təsirlərinin öhdəsindən gəlmək üçün

1. Yeməkləri dadlı saxlamaq üçün nə edilməlidir?

Kimyaterapiya dad duyğunuzu dəyişə və bəzi qida və içkilərdə metal və ya xoşagəlməz dad buraxa bilər. Su və ət kimyaterapiya zamanı narahatlıq verən ən geniş yayılmış iki maddədir. Su içmək çətinləşirsə, ətirli mineral su içməyə çalışın və ya suya dilimlənmiş limon, xiyar, alma, portağal əlavə edin. Bəzi ətlərin dadını qəbul etmək çətinləşirsə, yumurta, azyağlı süd, lobya və balıq kimi digər zülal mənbələrini sınayın.

2. Qəbizliyə nə yaxşı gəlir?

Bəzi insanlar kimyaterapiya ilə ishal, digərləri isə qəbizlik yaşayır.

Bədəni maye ilə təmin etmək qəbizliyin qarşısını almağa kömək üçün vacibdir. Pəhrizinizdəki bütün lif növləri də kömək edə bilər. Lifli qidaları bol yediyinizə əmin olun. Bir az məşq - hətta yalnız 20 dəqiqəlik gəzinti də sizə yaxşı gələ bilər.

3. Çəki nəzarəti necə təmin edilir?

Bəzi xərçəng xəstələri müalicə zamanı çəki almağa meyillidir; xüsusilə süd vəzi xərçəngi kimyaterapiyaları zamanı kortizon istifadə olunursa. Qarşısını almaq üçün xəmir yeməklərindən və duzdan çəkinməyi, azyağlı yeməklər, sağlam qəlyanaltılar və tərəvəz yeməyi tövsiyə edirik.

4. İştaha necə nəzarət edilir?

Kimyaterapiya alan bir çox insan iştahasının azaldığını görür. İştahasızlıqdan şikayət edənlər üçün karbohidratlar adətən yaxşı həzm olunduğundan taxıllarla fıstıq və ya fındıq əzməsi, pide çörəyi ilə tost dadlı qəlyanaltı ola bilər. Nəzərə alınacaq digər qidalar qatıq və şorbalardır.

- Testosteron əlavəsi ilə xərçəng xəstəsində arıqlamanı azaltmaq və həyat keyfiyyətini artırmaq

5. İshala necə nəzarət edilir?

İshal yaşayırsınızsa yağlı və qızardılmış qidalardan, kofeindən, şəkərli içkilərdən və meyvə şirələrindən, salat göyərtilərindən, alkoqollu içkilərdən çəkinin. Adətən yaxşı qəbul olunan və ishal zamanı tövsiyə edilən qidalar arasında yulaf əzməsi, şirin kartof və qabaq var.

- Xərçəngin özü və ya müalicələrinə bağlı ishal – niyə olur, necə müalicə edilir? (ətraflı)

6. Qida gündəliyi necə tutulur?

Nə yediyinizi və içdiyinizi yazın, gündəlik qarşılaşdığınız əlamətləri qeyd edin. Bu, sizə və səhiyyə komandanıza ürəkbulanma, qəbizlik və ya ishala nəyin səbəb ola biləcəyini müəyyən etməyə kömək edəcək. Beləliklə, dərmanlar və digər pəhriz tövsiyələri problemlər yaranmazdan əvvəl sınana bilər.

Kimyaterapiya zamanı özünü daha yaxşı hiss etmək üçün

7. Ağız yaraları necə yüngülləşir?

Bəzi kimyaterapiya növləri oral mukozit kimi də tanınan ağız yaraları yarada bilər. Sağalmanı təşviq etmək üçün ədviyyatlı qidalardan, alkoqoldan və isti yeməklərdən çəkinin. Gün ərzində bol maye alaraq ağzınızı nəm saxlayın. Yeməkdən sonra ağzınızı su ilə yaxalamaq da işə yaraya bilər.

8. Yetərli maye qəbul etmək niyə vacibdir?

Az maye qəbulu ilə yanaşı ishal və qusma dehidratasiyaya (maye itkisinə) səbəb ola bilər. Əlamətlərinə ağız quruluğu, çökük gözlər, sidik ifrazının azalması və göz yaşının yaranmaması daxil ola bilər. Bol maye qəbul etmək dehidratasiyadan çəkinməyə kömək edə bilər.

9. Ürəkbulanma necə yüngülləşir?

İsti yeməklər əvəzinə sərin qidalar yemək, zəncəfil çeynəmək və ya nanə, zəncəfil çayını qurtumlamaq ürəkbulanmanı azaltmağa kömək edə bilər. Həmçinin yağlı və qızardılmış, güclü qoxulu qidalardan çəkinmək yaxşıdır.

10. Porsiyaları kiçiltmək

Kimyaterapiya zamanı kiçik yeməklər daha böyük və seyrək yeməklərdən daha yaxşı qəbul olunmağa meyillidir. Kiçik və tez-tez yemək ürəkbulanmaya da kömək edəcək.

11. Dietoloqla məsləhətləşmək

Onkoloji xəstələrin qidalanması üzrə mütəxəssis dietoloqla işləmək faydalı ola bilər. Dietoloq xərçəng müalicəsində sizə və xəstəliyinizin vəziyyətinə xüsusi qidalanma proqramları hazırlaya, əlavə qida seçimində kömək edə bilər.

12. Alkoqol istifadəsindən necə çəkinirik?

Kimyaterapiya zamanı qaraciyərinizə yaxşı davranın, çünki o, qanınızdakı bütün potensial toksinləri metabolizə etməyə kömək edir. Alkoqol qaraciyərdə həddindən artıq stress yarada və kimyaterapiya dərmanlarının emalını çətinləşdirə bilər. Həmçinin ürəkbulanmanı və digər mədə-bağırsaq əlavə təsirlərini pisləşdirə, kimyaterapiya ilə verilən bəzi dərmanlarla qarşılıqlı təsirə girə bilər.

13. Çay və yaşıl çay istehlakının hədləri nə olmalıdır?

Bəzi həkimlər kimyaterapiya alan xəstələrin içdiyi yaşıl və adi çayın miqdarını məhdudlaşdırır. Yaşıl çay içməyi gündə bir və ya iki stəkanla məhdudlaşdırmağı tövsiyə edir. Yaşıl çay, adi çay və ya digər bitki çayları çox istehlak edildikdə tərkiblərindəki bitki metabolitləri (antioksidant və fitokimyəvi maddələr) dərman qarşılıqlı təsirlərinə səbəb ola və metabolizmimizə arzuolunmaz təsirlər göstərə bilər.

14. Soya əsaslı qidalar barədə həkiminizlə məsləhətləşmək

Soya əsaslı qidaların estrogen təsirləri var. Buna görə xüsusilə sağalma məqsədli istifadəsi barədə xəbərdar etmək istəyirik. Məsələn, hormon müsbət süd vəzi xərçəngində istifadəsi tövsiyə edilmir. Soya və ya soya məhsulu istifadə etmək istəyirsinizsə, həkiminizlə məsləhətləşməlisiniz.

Salat sarması resepti

Ərzaqlar

• 6 ədəd böyük və iri xiyar
• 2 ədəd yerkökü
• Qıvrım kahı
• Cəfəri
• Şüyüd
• 2 ədəd qırmızı bibər
• İçinə çəkmək üçün; 25 qram süzmə ağ pendir

Salat sarmasının hazırlanması

Əvvəlcə sarımaq üçün xiyarları tərəvəzsoyucu ilə çox nazik, uzun kəsək. Digər ərzaqları da hazırlayaq. Yerkökü, xiyar və qırmızı bibəri də barmaq uzunluğunda kəsək. Sonra uzun kəsilmiş xiyardan birini taxtaya qoyub pendir qarışığını çəkək. Kəsdiyimiz ərzaqlardan bir-iki ədəd qoyaq, aralara şüyüd və cəfəri əlavə edək, üstünə yenidən yapışması üçün pendir qarışığını qoyaq. Nuş olsun.

*

- Bütün yemək reseptlərimiz

- Sağlam qidalanma nədir?

- Ən sağlam qidalanma proqramları siyahısı 2018 – tez-tez adı çəkilən pəhrizlər haradadır?