پس از نصب کیسه کولوستومی چگونه تغذیه کنیم؟

جراحی کولوستومی که انجام شد، افراد از کیسهای برای جمعآوری مواد دفعی بدن استفاده میکنند. این وضعیت ممکن است موقت یا دائمی باشد. کیسه به دهانهای که جراحان در شکم ایجاد میکنند متصل میشود و استوما نامیده میشود.
پزشکان و متخصصان تغذیه پس از کولوستومی، برنامه غذایی ویژهای پیشنهاد میکنند. کولوستومی عادتهای خوردن یا هضم فرد را تغییر نمیدهد، اما مصرف بعضی غذاها این فرایند را قابل مدیریتتر و آسانتر میکند.
پس از کولوستومی مراحلی وجود دارد که فرد باید عادتهای غذایی خود را تنظیم کند. در دوره بهبودی ابتدا با مایعات شروع میکند و میتواند هر روز نوعی غذا به برنامه اضافه کند. در مدتی که کولون ترمیم میشود، توجه به مصرف غذاهایی که بدن تحمل میکند مهم است. همچنین باید به یاد داشت تحمل افراد نسبت به غذا پس از جراحی یکسان نیست.
افراد دارای کولوستومی چه بخورند؟
غذاهایی که پس از کولوستومی ممکن است قابل مصرف باشند عبارتاند از:
- شیر بدون چربی یا کمچرب
- لبنیات بدون لاکتوز
- ماست
- پنیر
- پروتئین حیوانی کمچرب
- مقدار کم کره فندق یا فندق
- کربوهیدرات کمفیبر مانند نان سفید یا پاستا
- سبزی پخته بدون پوست
- کاهو
- آبمیوه بدون پالپ
- میوه پوستگرفته یا کنسروی
- میوه با پوست ضخیم مانند هندوانه یا خربزه
گزینههای غذای سبک:
- آب گوشت
- پنیر توفو
- پاستای سفید
- چغندر
- لوبیا
- اسفناج
- هویج
- تخممرغ
- پروتئینهای کمچرب
- آبمیوه
دستگاه گوارش ممکن است غذاهای سبک را بهتر از غذاهای چرب و تند تحمل کند. غذاهای سبک اسیدیته کمتری هم دارند و بنابراین ناراحتی معده کمتری ایجاد میکنند. افراد دارای کولوستومی باید غذای پخته را ترجیح دهند، زیرا هضم غذای خام دشوارتر است.
پس از کولوستومی و پیش از گذار به غذای جامد، غذای مایع باید ترجیح داده شود. متخصصان معمولاً برای پیشگیری از عوارض دستگاه گوارش، تغذیه مایع را توصیه میکنند.
گزینههای قابل انتخاب برای تغذیه مایع:
- آبمیوه شفاف و بدون پالپ
- آب گوشت
- نوشیدنی ورزشی
- عصاره استخوان و گوشت
- آب
- چای یا قهوه بدون کافئین
نکتههایی برای عادتهای غذایی
بهتر است تغذیه با مقدار کم و غذاهایی آغاز شود که دستگاه گوارش تحمل میکند. توصیه میشود با چند روز تغذیه مایع شروع مناسبی داشت و سپس به غذاهای سبک و آسانهضم گذر کرد.
هنگام غذاخوردن باید آهسته خورد، غذا را خوب جوید و مواد غذایی مایع را در دمای اتاق مصرف کرد. متخصصان همچنین پرهیز از نوشیدنیهای گازدار یا کافئیندارِ فشارآور بر دستگاه گوارش و برنامه غذایی چند وعده کمحجم در روز، یعنی کم و مکرر خوردن، را برای پیشگیری از ناراحتی یا تحریک کولون توصیه میکنند.
غذاهایی که پس از کولوستومی نباید خورد
برای پیشگیری از التهاب یا فشار بر کولون پس از کولوستومی، بعضی غذاها باید کنار گذاشته شوند:
- غذاهای پرفیبر
- نوشیدنی گازدار
- غذاهای بسیار چرب یا سرخشده
- میوه خام و با پوست
- سبزی خام
- غلات سبوسدار
- مرغ سرخشده، ماهی سرخشده و مانند آن
- حبوبات
- لبنیات بسیار پرچرب
- غذای تند
برای ترمیم کولون پس از جراحی، پرهیز از این غذاها توصیه میشود. فرد دارای کولوستومی باید تا زمانی که متخصصان تأیید کنند از آنها پرهیز کند.
دستورهای غذایی برای افراد دارای کولوستومی
با وجود محدودبودن گزینهها، چند دستور سریع و ساده برای افراد دارای کولوستومی وجود دارد.
- مربا یا ژله روی نان تست سفید: مربا یا ژله حاوی پکتین است و نان تست سفید فیبر کمی دارد.
- برنج سفید با سبزی کنسروی یا پخته: سبزی کنسروی و پخته هر دو فیبر کمی دارند، اما همچنان میتوانند نیاز غذایی فرد را تأمین کنند. هویج، مارچوبه یا کدوی پوستگرفته را میتوان انتخاب کرد.
- ماست کمچرب با موز: ماست منبع خوب پروتئین است و موز سطح پتاسیم را افزایش میدهد. میتوان موز را در ماست کمچرب خرد و مصرف کرد. همچنین این مخلوط، ترکیبی کربوهیدراتی است که کمک میکند مدت بیشتری سیر بمانید.
پیشنهاد نوشیدنی برای افراد دارای کولوستومی
بعضی مایعات مصرفی پس از کولوستومی نیز میتوانند بر کولون اثر بگذارند. پرهیز از نوشیدنیهای گازدار و کافئیندار که ممکن است تحریک، گاز و ناراحتی ایجاد کنند مهم است. چای و قهوه بدون کافئین ممکن است گزینههای قابل مصرف باشند.
در دوره بهبودی پس از کولوستومی باید از الکل پرهیز کرد یا بسیار کم نوشید. بااینحال، پیش از مصرف الکل در این دوره، مشورت با متخصص توصیه میشود. برای بیشتر افراد، نوشیدنی الکلی ممکن است اسهال، گاز یا بو ایجاد کند؛ بهویژه نوشیدنیهایی مانند آبجو که مخمر و رازک زیادی دارند.
بهترین نوشیدنی برای فرد درحال بهبودی پس از کولوستومی، آب فراوان است. متخصصان مصرف روزانه 6 – 8 لیوان مایعات را توصیه میکنند، اما این مقدار ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد. پس از هر جراحی روده، در بعضی افراد توان جذب آب کاهش مییابد. بنابراین دریافت مایعات کافی بخش ضروری بهبودی است.
پیشنهادهایی برای یبوست احتمالی پس از کولوستومی
افراد ممکن است بهدلیل پرهیز از غذاهای فیبردار پس از جراحی کولوستومی، دچار یبوست شوند. برای افراد دچار این مشکل میتوان موارد زیر را پیشنهاد کرد:
- افزایش مصرف مایعات
- داروهای پیشگیری از یبوست
- مکمل پروبیوتیک با تأیید پزشکی
پیشنهادهایی برای اسهال پس از کولوستومی
اسهال ممکن است به عوامل بسیاری وابسته باشد، ازجمله عفونت باکتریایی یا ویروسی، درمان آنتیبیوتیکی، خوردن سبزی و میوه خوبشستهنشده، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی. برای کاهش اسهال باید فیبر کم شود.
غذاهایی که ممکن است موجب اسهال شوند:
- غذای تند و چرب
- هندوانه
- انگور
- زردآلو
- آلو
پیشنهادهایی برای مشکل احتمالی بو پس از کولوستومی
افراد دارای ناراحتی گوارشی و گاز ممکن است مشکل بو هم داشته باشند. برای کمینهکردن این وضعیت، بهویژه باید از این مواد پرهیز کرد:
- الکل
- بروکلی
- کلم بروکسل
- کلم
- نوشیدنی گازدار
- ذرت
- لوبیای خشک
- تخممرغ
- ماهی
- سیر
- انگور
- شیر و لبنیات
- پیاز
- بادامزمینی
- آلو خشک
استفاده از کیسه کولوستومی ممکن است موقت یا دائمی باشد و افراد ممکن است از بوی احتمالی آن ناراحت شوند. برای چنین وضعیتی، متخصصان ممکن است گذاشتن قرص بوگیر در کیسه را پیشنهاد کنند.
تعادل الکترولیت پس از کولوستومی
چون پس از کولوستومی بیماران مایعات زیادی از دست میدهند، باید مراقب نشانههای دهیدراتاسیون (کمآبی) بود. همراه مایعات ازدسترفته، ممکن است روزانه 70-80 mmol سدیم دفع و هیپوناترمی ناشی از آن ایجاد شود؛ مقدار طبیعی دفع با مدفوع 5 mmol در روز است. در نتیجه هیپوناترمی، ضعف، تهوع، استفراغ و دفع ادرار کمتر از 400ml در روز ممکن است دیده شود. هنگام ازدستدادن سدیم، کلیه میکوشد سدیم را نگه دارد و پتاسیم را دفع کند و هیپوکالمی، یعنی کمبود پتاسیم، ایجاد میشود. هیپوکالمی ممکن است موجب تنفس سطحی، کاهش حرکات روده و بیاشتهایی شود. اگر زود مداخله و درمان نشود، عدم تعادل شدید الکترولیتی ممکن است به افت فشارخون و ایست قلبی منجر شود. بهدلیل ازدستدادن آب و نمک زیاد در افراد دارای کولوستومی، باید آب و نمک بیشتری مصرف کنند. مایعات ازدسترفته با تعریق نیز باید حساب شود و باید مصرف آب و نمک بیشتر برای بیماران ساکن اقلیم گرم تأمین شود.
کمبود تغذیهای پس از کولوستومی
کمبودهای تغذیهای بهویژه در افراد سالمند دارای کولوستومی شایعاند. وضعیت تغذیهای خوب موفقیت جراحی را افزایش میدهد. باید برای بیماران دارای کمبود تغذیهای، غذاهای غنی از پروتئین و کربوهیدرات و دارای ویتامین و مواد معدنی کافی فراهم شود. بیمارانی که نمیتوانند از راه دهان تغذیه شوند باید از راه انتِرال یا parental تغذیه شوند. همچنین برای کاهش حرکات دودی و گرفتگیها و تسریع ترمیم زخم، باید مصرف غذاهای پرکالری، پروتئینی و کربوهیدراتی فراهم شود.
افزایش وزن پس از کولوستومی
افزایش وزن پس از جراحی استوما شایع است و عوامل متعددی، ازجمله موارد زیر، در آن نقش دارند:
- تحمل بهتر غذا
- مصرف غذاهای پرکالریِ کمکالری و آسانهضم برای تنظیم مدفوع
- تغییرهای ایجادشده در بدن
- پیداکردن عادت غذایی متفاوت
با افزایش بافت چربی، ترمیم زخم دشوارتر، ناحیه برش گستردهتر و خطر عفونت بیشتر میشود. چون اضافهوزن کار مؤثر عضلات تنفسی را دشوار میکند، ممکن است پس از جراحی مشکلات تنفسی هم دیده شود.
روشهای معمول کاهش وزن، مانند پیروی از رژیم غذایی، ممکن است بهدلیل تغییر تحمل غذا برای افراد دارای استوما دشوار باشند. برای مقابله با افزایش وزن ناخواسته، فرد ابتدا باید داشتن استوما را بپذیرد. بعضی افراد بهدلیل احساس شرم و ناراحتی از استوما، ممکن است دلایل بعضی عادتها یا انتخابهای غذایی خود را نفهمند. افرادی که این وضعیت را میپذیرند میتوانند رابطه خود با عادت غذاخوردن را هم تغییر دهند.
خلاصه
ایجاد استوما در شکم برای نصب کیسه کولوستومی، جراحیای است که در آن کولون بدون عبور از ناحیه آسیبدیده، به دهانه مصنوعی در شکم هدایت میشود. بیماران پس از جراحی باید از کیسه کولوستومی استفاده کنند.
افراد درحال بهبودی باید غذا و نوشیدنیهایی مصرف کنند که به کولون آسیب نرسانند. شیوه تغذیه دوره بهبودی ممکن است دو هفته یا بیشتر ادامه یابد. همچنین توصیه میشود پیش از افزودن غذاهای مشخص به برنامه، با متخصص مشورت کنند.
*
شیمیدرمانی و تغذیه؛ 14 پیشنهاد کاربردی و یک دستور میانوعده
منابع
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.