თოვლის ანესთეზია 1812 – ტკივილის შემსუბუქება
უძველესი ლათინური გამოთქმა "Divinum est opus sedare dolorem" (ტკივილის შემსუბუქება ღვთიური საქმეა) სიმბოლურად გამოხატავს ქირურგების სწრაფვას, ოპერაციის დროს ტკივილი გააკონტროლონ.
ძვ. წ. 2500 წლიდან ძველი ეგვიპტელები ზოგჯერ ტრავმების სამკურნალოდ და ანთების შესამცირებლად ჰიპოთერმიას (დაბალ ტემპერატურას) იყენებდნენ. ბერძენი ექიმი ჰიპოკრატე (ძვ. წ. 460-370) ამბობდა: „სახსრის შეშუპება, ტკივილი და დაჭიმულობა ხშირად დიდი რაოდენობით ცივი წყლის გამოყენებით უმჯობესდება, რადგან ზომიერი დაბუჟება ტკივილს ამცირებს“. ცნობილი ისლამური სამყაროს ექიმი იბნ სინა (980-1037) ოპერაციამდე კბილისა და ღრძილის გასაყუჩებლად ყინულიან წყალს იყენებდა.
ტკივილის კონტროლისთვის თოვლისა და ყინულის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მომხმარებელი ფრანგი ქირურგი Dominique Larrey (1766-1842) იყო. მან შექმნა ცხენშებმული სასწრაფო დახმარების სისტემა და პაციენტთა პრიორიტეტების განსაზღვრის მეთოდი, რომლის მიხედვითაც დაჭრილ ჯარისკაცებს ჭრილობების სიმძიმის შესაბამისად მკურნალობდნენ. 1807 წელს, პრუსიაში ეილაუს ბრძოლის დროს, Larrey-მ შენიშნა, რომ კიდურების გაცივება ამპუტაციის ტკივილს მნიშვნელოვნად ამცირებდა. გადმოცემით, 1812 წელს რუსეთის წინააღმდეგ ბოროდინოს ბრძოლისას მან 24 საათში 200 ამპუტაცია ჩაატარა, შემდეგ კი ბერეზინის ბრძოლაში კიდევ 300 ოპერაცია შეასრულა. შეძლებისდაგვარად იგი ტკივილის შესამსუბუქებლად თოვლსა და ყინულს იყენებდა.
ინგლისელი ქირურგი James Arnott (1797-1883), სიცივით ანესთეზიის მგზნებარე მხარდამჭერი, შეშფოთებული იყო იმით, რომ თანამედროვე ანესთეზიის დაბადების სიმბოლოდ ქცეული ეთერისა და ქლოროფორმის ადრეულმა ცდებმა ზოგი ადამიანის სიკვდილი გამოიწვია. Arnott-ის მიდგომა ოპერაციის უბნის გარშემო კანზე დაქუცმაცებული ყინულისა და მარილის ნარევის დადებას გულისხმობდა. ამ თემაზე იგი წერდა: „ყველა ზედაპირულ ოპერაციაში სიცივის გამოყენება, უსაფრთხოების, გამოყენების სიმარტივის, დროისა და ძალისხმევის დაზოგვის გათვალისწინებით, ანესთეზიის შესაქმნელად (და ანთების თავიდან ასაცილებლად) უდავოდ სჯობს ქლოროფორმს.“ Arnott-ი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ტკივილის კონტროლში სიცივის ეფექტს და განსაკუთრებით მის უსაფრთხოების უპირატესობებს.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: Antoine-Jean Gros (1771–1835) მიერ დახატული ეილაუს ბრძოლა პრუსიაში (თებერვალი 7–8, 1807)
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Hippocrates of Cos (460 B.C.–377 B.C.), Abu ‘Ali al-Husayn ibn ‘Abd-Allah Ibn Sina (Avicenna) (980–1037), Dominique Jean Larrey (1766–1842), James Arnott (1797–1883)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.