უსარგებლო ოპერაციების თავიდან ასაცილებლად: 1 ლიტრი ანანასის წვენი და მოწინავე MRI ტექნოლოგია

ისტორიული გარდაქმნა: „უიმედო შემთხვევიდან“ „მკურნალობად მდგომარეობამდე“

ონკოლოგიის ისტორიაში მრავალი წლის განმავლობაში კოლორექტალური კიბოს პერიტონეუმზე გავრცელება სამედიცინო „ბოლო გაჩერებად“ მიიჩნეოდა. ამ პაციენტებს სისტემური ქიმიოთერაპიით პალიატიურ (შემამსუბუქებელ) მკურნალობას უტარებდნენ და თვლიდნენ, რომ ოპერაციის შანსი არ ჰქონდათ. პერიტონეული მეტასტაზი სიმსივნის მუცლის ღრუში გავრცელებას ნიშნავდა და ქირურგებისთვის „მიუწვდომელ“ სფეროს წარმოადგენდა.

თუმცა ბოლო 20-30 წელიწადში ქირურგიულმა ტექნიკებმა, რომელთა პიონერი Paul Sugarbakerიყო, ეს პარადიგმა დაარღვია. ციტორედუქციულმა ქირურგიამ (CRS) და მასთან ერთად გამოყენებულმა ცხელმა ქიმიოთერაპიამ (HIPEC)შერჩეულ პაციენტებში გადარჩენა მნიშვნელოვნად გაახანგრძლივა, ზოგიერთში კი სრული განკურნებაც უზრუნველყო. პერიტონეული მეტასტაზების მართვა უკვე არა როგორც „გავრცელებული სისტემური“, არამედ როგორც „რეგიონული დაავადების“ გახდა შესაძლებელი.

დიდი დილემა: ვის უნდა ჩაუტარდეს ოპერაცია?

ეს რევოლუციური მკურნალობა (CRS + HIPEC) ონკოლოგიური ქირურგიის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე და რთული ოპერაციაა. იგი საათობით გრძელდება; ზოგჯერ ნაწლავის ნაწილი, ნაღვლის ბუშტი, ელენთა ან პერიტონეუმი მთლიანად ამოიკვეთება. ამიტომ „პაციენტის სწორად შერჩევას“ სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს.

თუ სიმსივნური ტვირთი ძალიან დიდია (პერიტონეული კიბოს მაღალი ინდექსი — PCI), ეს მძიმე ოპერაცია პაციენტს სარგებელს არ მოუტანს და პირიქით, ცხოვრების ხარისხს გაუუარესებს. ქირურგის ყველაზე დიდი შიშია პაციენტის საოპერაციოდ „განკურნების“ იმედით შეყვანა, მუცლის გახსნის შემდეგ იმის აღმოჩენა, რომ სიმსივნე მოსაცილებლად ზედმეტად გავრცელებულია, და არაფრის გაკეთების გარეშე ჭრილობის დახურვა. ამას მედიცინაში „Futile Surgery“ (უსარგებლო/უშედეგო ოპერაცია) ეწოდება.

უხილავის დანახვა: კომპიუტერული ტომოგრაფიის საზღვრები

როგორ გავიგოთ ოპერაციამდე, ვინ არის შესაფერისი კანდიდატი? სტანდარტული მეთოდი — კომპიუტერული ტომოგრაფია (CT) — ღვიძლისა და ფილტვის მეტასტაზებს შესანიშნავად აჩვენებს, მაგრამ პერიტონეუმზე „ბრინჯის მარცვლის“ ან „ოსპის“ ზომის მილიმეტრული სიმსივნეების გამოსავლენად არასაკმარისია.

ამიტომ ქირურგებს, მხოლოდ შიგნით ჩახედვისა და სიმსივნის გავრცელების გასაგებად, თავდაპირველად უწევთ პაციენტებს ჩაუტარონ დიაგნოსტიკური ლაპაროსკოპია (კამერით დათვალიერების ოპერაცია). პაციენტისთვის ეს დამატებით პროცედურას, ანესთეზიასა და დროის დაკარგვას ნიშნავს. სწორედ აქ ჩაერთო DISCO კვლევადა სცადა ეპასუხა კითხვაზე: „შეგვიძლია რეალური ვითარება ოპერაციის გარეშე, მხოლოდ გამოსახულებითი კვლევით დავინახოთ?“

1 ლიტრი ანანასის წვენის წესი

ნიდერლანდების კიბოს ინსტიტუტის დოქტორი Max J. Lahaye მეთოდს ასე ხსნის: „ჩვენს პაციენტებს ვთხოვთ, MRI-მდე მაღაზიაში ნაყიდი 1 ლიტრი ანანასის წვენი დალიონ. ანანასის წვენი დიდი რაოდენობით შეიცავს მანგანუმს . ეს ლითონი MRI-ზე ნაწლავის შიგთავსში სითხეს სრულიად შავად აქცევს (უარყოფითი კონტრასტი). ამგვარად ნაწლავის შიგთავსი მუქდება, კაშკაშა სიმსივნეები კი ღამის ცაზე ვარსკვლავებივით მკაფიო ხდება“.

სტანდარტული მეთოდი

პაციენტების 42.5%-ში ოპერაციის დაწყების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ სიმსივნე მოსაცილებლად ზედმეტად გავრცელებული (ინოპერაბელური) იყო და მათ უსარგებლო ოპერაცია (გახსნა-დახურვა) გადაიტანეს.

DW-MRI ჯგუფი

MRI-ით შეფასებულ ჯგუფში ეს მაჩვენებელი 26.8%-მდე შემცირდა. ნიდერლანდების კოჰორტაში შემცირება კიდევ უფრო გამოკვეთილი იყო (59%-დან 22%-მდე).

ონკოლოგიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრინციპია „Primum non nocere“ (უპირველესად, არ ავნო). პაციენტის მძიმე ოპერაციაზე შეყვანა, რომლისგანაც სარგებელს ვერ მიიღებს, გამოჯანმრთელებას უსარგებლოდ ახანგრძლივებს და სისტემური მკურნალობის (ქიმიოთერაპიის) დაწყებას აყოვნებს.

კვლევა აჩვენებს, რომ მოწინავე ტექნოლოგიის (MRI) და მარტივი საკვების (ანანასის წვენის) გაერთიანება ქირურგის „მესამე თვალად“ შეიძლება იქცეს. პერიტონეული კიბოს ინდექსის (PCI) შეფასებაში MRI-ის გამოყენება ჩვენს პაციენტებს უსარგებლო ქირურგიული ტრავმისგან დაიცავს და ქირურგიულ გუნდს ენერგიის იმ პაციენტებზე მიმართვის საშუალებას მისცემს, რომლებიც რეალურ სარგებელს მიიღებენ.

გვჯერა, რომ მომავალში პერიტონეული მეტასტაზების ეჭვის მქონე ყველა პაციენტისთვის „სკალპელის ქვეშ დაწოლამდე“ მოწინავე MRI გამოკვლევა სტანდარტი გახდება.