HPV vaksini uşaqlıq boynu xərçəngi ilə yanaşı digər xərçənglərə qarşı da qoruyur

İnsan papilloma virusuna (HPV) qarşı vaksinasiya HPV infeksiyasının və adətən HPV-nin səbəb olduğu xərçənglərin (uşaqlıq boynu xərçəngi və baş-boyun xərçəngləri də daxil olmaqla) qarşısını almağın təsirli yoludur.

ASCO 2024 Konqresindən əvvəl keçirilmiş mətbuat konfransında ön plana çıxan təhlil, HPV vaksini almış kişilərdə baş və boyun xərçəngi riskinin 56% daha aşağı olduğunu ortaya qoydu.

Görüşün moderatoru və ASCO prezidenti Dr. Lynn Schuchter dedi: "Uzun zamandır HPV vaksininin HPV infeksiyasının inkişafının qarşısını ala bildiyini bilirdik, bəli, amma daha da əhəmiyyətlisi xərçəngin, xüsusilə uşaqlıq boynu xərçənginin. Bu, vaksinin təsirinə dair məlumatları genişləndirən həqiqətən mühüm bir araşdırmadır".

Tədqiqatçılar ABŞ-ın TriNetX verilənlər bazasından istifadə edərək HPV vaksini almış və almamış 761 min kişi ilə HPV vaksini almış və almamış 946 min qadından ibarət uyğunlaşdırılmış araşdırma qrupu yaratdılar.

Aşağıda HPV ilə əlaqəli xərçənglər görünür:

Araşdırmanın nəticələri

HPV vaksini almış kişilərin vaksin almamış kişilərlə müqayisədə HPV ilə əlaqəli bütün xərçənglər üçün 54% daha aşağı risk (şans nisbəti [OR], 0,46; P < 0,001) və baş və boyun xərçəngləri üçün 56% daha aşağı risk (OR, 0,44; P < 0,001) daşıdığı görüldü. Anal və penis xərçəngi hallarının sayı təhlil üçün kifayət deyildi.

HPV vaksini almış qadınların vaksin almamış qadınlarla müqayisədə HPV ilə əlaqəli bütün xərçənglər üçün 27% daha aşağı risk (OR, 0,73; P < 0,05), uşaqlıq boynu xərçəngi üçün 54% daha aşağı risk (OR, 0,46; P < 0,05) və baş və boyun xərçəngləri üçün 33% daha aşağı risk daşıdığı görüldü, lakin bu nəticə statistik baxımdan əhəmiyyətli deyildi (OR, 0,67; 95% CI, 0,42-1,08). Anal xərçəng hallarının sayı təhlil üçün kifayət deyildi və vulva və ya vagina xərçənginin inkişaf ehtimalı HPV vaksini almış və almamış qadınlarda əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənmirdi.

Lakin vaksinasiya olunmuş qadınlarda vaksinasiya olunmamış qadınlarla müqayisədə yüksək dərəcəli yastıhüceyrəli intraepitelial lezyonların (OR, 0,44), in situ servikal karsinomanın (OR, 0,42), anormal Pap nəticələrinin (OR, 0,87) yaranma ehtimalı və konizasiya və LEEP (loop electrosurgical excision procedure) prosedurlarından keçmə ehtimalı daha aşağı idi (OR, 0,45).

Bu araşdırma HPV vaksininin əhəmiyyətini həqiqətən vurğulayır.

HPV vaksinasiyası xərçəngdən qorunmağın ən təsirli yollarından biridir.

Bununla belə, ABŞ da daxil olmaqla dünyanın bir çox ölkəsində HPV vaksinasiyası göstəriciləri nisbətən aşağı qalır. ABŞ Milli Xərçəng İnstitutuna görə, 2022-ci ildə 13-15 yaşlı yeniyetmələrin yalnız təxminən 58%-i tövsiyə edildiyi kimi iki və ya üç doza HPV vaksini almışdı.

Qeyd: 9-15 yaş arasında 2 doza vaksin kifayət hesab edildiyi halda, 15 yaşdan sonra 3 doza vaksin tövsiyə edilir.

Məqsəd gənc qız və oğlan uşaqlarını HPV infeksiyasının inkişafının qarşısını almaq üçün vaksinasiya etməkdir və bu da gördüyümüz kimi xərçəng riskini azaldır.

HPV vaksinasiyası göstəricilərini artıracaq təsirli müdaxilələri müəyyənləşdirmək lazımsız xərçəng yükünün azaldılmasında kritik əhəmiyyət daşıyır.