Kanadada kannabisin qanuniləşdirilməsindən çıxarılan dərslər: 6 ildən sonra

Kannabisin qanuniləşdirilməsindən sonra: ilkin müşahidələr və nəticələr

Kanada altı il əvvəl kannabisin qeyri-tibbi istifadəsini qanuniləşdirdi və bu proses həm ümidverici irəliləyişlərə, həm də yeni narahatlıqlara səbəb oldu. Qanuniləşdirmənin ilk illərində kannabis istifadəsinin təhlükəsizliyi artırıldı və sağlamlığa bəzi zərərləri azaldıldı. Lakin yüksək konsentrasiyalı məhsulların yayılması və istifadəçilərin bu məhsulları necə qəbul etməsi ilə bağlı problemlər diqqət çəkir.

Kannabis istifadəsi: rəqəmlər nə deyir?

2024-cü ilə aid Statistics Canada məlumatlarına görə, 45 yaşdan kiçik kanadalıların üçdə biri son bir il ərzində kannabis istifadə edib. Bununla belə, müntəzəm istifadə göstəriciləri daha aşağıdır. 45 yaşdan kiçik şəxslərin təxminən 10%-u, 45 yaşdan yuxarı olanların isə 5%-i hər gün və ya demək olar ki, hər gün kannabis istifadə edir.

Qanuniləşdirmədən bəri kannabis istifadəçilərinin 70%-i 3000-dən çox qanuni satış mənbəyindən alış-veriş etdiyini bildirib. Bunun nəticəsində kannabislə əlaqəli cinayətlərin sayı xeyli azalıb. 2022-ci ildə qeydə alınan 10000 narkotik cinayətinin əksəriyyəti qanunsuz idxal və ya ixracla bağlı olub.

Sağlamlığa təsirlər: xəstəxanaya yerləşdirmələr azalıbmı?

5 oktyabr 2023-cü ildə JAMA Network Open-da dərc olunan araşdırmaya görə, qanuniləşdirmədən sonra kannabislə bağlı xəstəxanaya yerləşdirmələr azalıb. Lakin COVID-19 pandemiyası və qanuni bazarın genişlənməsi ilə bəzi bölgələrdə bu göstərici yenidən artıb. Bu, diqqət yetirilməli məsələlərdən biri kimi önə çıxır.

Kanadada kannabisin qanuniləşdirilməsinin təsirləri

Məhsulların təhlükəsizliyi və yeni narahatlıqlar

Kannabisin qanuniləşdirilməsinin ən böyük üstünlüklərindən biri məhsul standartlarına etimadın artması və təhlükəsizliyin təmin olunması oldu. Bu, arzuolunmaz hadisələrin azalması potensialını da yaratdı. Lakin yüksək miqdarda tetrahidrokannabinol (THC) olan məhsulların, buxarlandırıcıların və konsentrat əlavə edilmiş hazır bükülü siqaretlərin yayılması xüsusilə doza aşımı və uzunmüddətli sağlamlıq təsirləri baxımından narahatlıq yaradır.

Kanadanın ictimai səhiyyə mütəxəssislərindən Dr. David Hammondun sözlərinə görə, bir çox istehlakçı yüksək THC tərkibli məhsullarda dozaya nəzarət etməkdə çətinlik çəkir və bu, sağlamlıq üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər. Hammond bu cür məhsulların uzunmüddətli sağlamlıq təsirlərinin hələ də qeyri-müəyyən olduğunu da bildirir.

• Əlaqəli mövzu: CBD, THC və kannabis yağı nədir? Çətənə bitkisindən əldə edilən maddələrin sağlamlığa təsirləri

Gənclər və sosial normalar

Kanadada sosial normalar əsasən dəyişməz görünsə də, gənclər arasında kannabisə asan çıxış və onun istifadəsini adi hal kimi qəbul etmə meyli artıb. Bu sahənin mütəxəssislərindən Dr. Jennifer Donnan gənclərin kannabis haqqında düzgün məlumatlandırılmadığını və bunun məlumatsız şəkildə istifadə riskini artırdığını bildirir. Bu problemi həll etmək üçün Donnan və komandası zərərin azaldılması strategiyalarına əsaslanan təhsil proqramı hazırlayıb.

Hamiləlik və dölün inkişafı ilə bağlı tədqiqatlar

Hamiləlik zamanı kannabis istifadəsi bəzi bölgələrdə 5% səviyyəsində müşahidə edilsə də, sosial baxımdan kənarda qalan qruplarda bu göstərici 20%-yə qədər yüksələ bilir. Dr. Sandeep Rahanın rəhbərlik etdiyi tədqiqatlarda THC və kannabidiol (CBD) kimi birləşmələrin plasentanın kök hüceyrələrində bioloji dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyi müşahidə olunub. Bunun dölün inkişafına, hormonların ifrazına və ürək funksiyalarına potensial təsirləri ola biləcəyi düşünülür. Raha bu tədqiqatın çətinliklərindən birinin real həyatda dozanı və istifadə tezliyini nəzarətdə saxlaya bilməmək olduğunu qeyd edir.

Gələcək tədqiqat sahələri və siyasətlər

Yaş həddi və beynin inkişafı

Kanadada kannabis almaq üçün qanuni yaş həddi 18 olsa da, beynin 25 yaşa qədər inkişaf etməyə davam etdiyi nəzərə alınaraq gənc yaşda kannabis istifadəsinin təsirləri hələ də müzakirə olunur. Dr. Steven Laviolette yüksək THC təsirinə məruz qalmanın prefrontal korteksə və hippokampa mənfi təsir göstərə biləcəyini, bunun emosiyaların tənzimlənməsində pozuntulara, koqnitiv problemlərə və şizofreniya kimi psixi xəstəliklərin riskinin artmasına səbəb ola biləcəyini bildirir.

Psixi və nevroloji risklər

Laviolette-in komandası THC-nin beyində siqnal yollarına və neyroiltihaba necə təsir etdiyini araşdırır. Onlar THC-nin mənfi təsirlərini azaltmaq üçün bəzi amin turşusu əlavələri kimi müdaxilələr üzərində də işləyirlər. Laviolette bu dövrü "real həyatda milyonlarla insanın iştirak etdiyi bir təcrübə" adlandırır və kannabisin tərkibindəki 100-dən çox fitokimyəvi maddənin təsirlərini tam anlamaq üçün daha çox araşdırmaya ehtiyac olduğunu vurğulayır.

Səhiyyə mütəxəssislərinə mesaj

Kanadalı alimlər səhiyyə mütəxəssislərini kannabis istifadəsinə açıq fikirli yanaşmağa çağırırlar. Dr. Donnan kannabisin tibbi təsirləri barədə sübutların məhdud olduğunu qəbul etməklə yanaşı, xəstələrin düzgün və mühakimə olunmadan məlumatlandırılmasının əhəmiyyətinə diqqət çəkir. Bu yanaşmanın xəstələrin səhiyyə xidməti göstərənlərə etimadını artıra və onları sağlamlıqları üçün daha yaxşı qərarlar verməyə təşviq edə biləcəyi bildirilir.

Nəticə: Kanadanın dərsləri dünya üçün yol göstəricisi ola bilərmi?

Kanada kannabisin qanuniləşdirilməsində dünyada öncül ölkə kimi həm üstünlükləri, həm də çətinlikləri yaşayır. Yüksək THC tərkibli məhsulların potensial riskləri, gənclər arasında məlumat çatışmazlığı və hamiləlik zamanı istifadənin təsirləri kimi sahələrdə daha çox araşdırma lazımdır. Bununla belə, qanuniləşdirmə prosesi tənzimlənən bazarın yaradılması, cinayətlərin azalması və məhsulların təhlükəsizliyinin artması kimi müsbət nəticələr də verib.

Bu təcrübə bütün dünyada kannabis siyasətini formalaşdırmaq istəyən ölkələr üçün dəyərli dərslər ehtiva edir. Səhiyyə mütəxəssisləri, alimlər və siyasətçilər arasında açıq ünsiyyət kannabisin sağlamlığa təsirlərini anlamaq və daha yaxşı qaydalar hazırlamaq üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.