Kontrastlı MR müayinəsi zərərli deyil — MR üzərindən şübhə qalxdı

Maqnit rezonans (MR) nədir?
Maqnit rezonans (MR), iş prinsipi su molekullarındakı hidrogen atomunun maqnit sahəsinə reaksiyasına əsaslanan və radiasiya olmadığı üçün təhlükəsiz istifadə edilən görüntüləmə üsuludur. Orqan anatomiyasını ən yaxşı görüntüləyən radioloji üsul kimi tanınır. Görüntüləmə zamanı allergiyaya səbəb olacaq dərman istifadə edilməməsi MR’nin mühüm üstünlüyü olsa da, bəzi hallarda, xüsusilə xərçəng şübhəsində və ya xərçəng xəstəsinin izlənməsində kontrastlı MR-lərə üstünlük verilir. Son illərdə maqnit rezonans görüntüləmədə qadolinium kontrast maddəsinin istifadəsi potensial yan təsirləri səbəbindən tənqid edilmiş, sağlamlığa zərərli olduğu iddia edilmişdi.
Qadolinium yalnız beyində deyil, həm də dəridə və sümük toxumasında tutula bilən ağır metaldır. Qadolinium əsaslı kontrast vasitələr (GBCA) orqanları, yumşaq toxumanı və damar sistemini daha ətraflı göstərən MR müayinəsində görüntü keyfiyyətini xeyli artırdığı üçün seçilir.
Kontrastlı MR zərərlidirmi?
Sağlamlığa zərərləri ilə bağlı ilk şikayət 2014-cü ildə Yaponiyadan gəlmiş, qadolinium əsaslı kontrast maddələrlə bir neçə dəfə aparılan MR sonrası insanların beynində siqnal intensivliyinin artdığı iddia edilmişdi. Sonra Amerikada Mayo Klinik bu iddiaları dəstəkləyən daha bir açıqlama vermişdi. Mayo Klinik tərəfindən aparılmış tədqiqatda 2000 ilə 2014 illəri arasında ən az dörd dəfə GBCA ilə gücləndirilmiş MR aparılmış 13 xəstə ölümlərindən sonra araşdırılmış, kontrastsız MR aparılanlarla müqayisədə neyronal toxuma nümunələrində qadolinium toplanması ilə əlaqə aşkarlandığı açıqlanmışdı. Ardınca Amerika Qida və Dərman İdarəsi (FDA) 2015-ci ildə qadolinium əsaslı kontrast maddələri sağlamlığa təsirlərinə görə izləməyə almışdı.
FDA təxminən iki il davam edən araşdırmadan sonra qadolinium əsaslı kontrast maddələr istifadə olunan MR müayinələrindən sonra beyində qadoliniumun tutulmasından qaynaqlanan hər hansı mənfi hala dair sübut tapa bilmədiyini bildirdi. Bu açıqlama ilə MR-də kontrast maddə istifadəsini məhdudlaşdırmayan FDA bununla yanaşı bu vasitələrin təhlükəsizliyini araşdırmağa davam edəcəklərini də əlavə etmişdi.
Digər tərəfdən iki ay sonra, iyul 2017-ci ildə FDA qərarından fərqli olaraq Avropa Dərman Agentliyinin (EMA) Farmakonəzarət Risk Qiymətləndirmə Komitəsi (PRAC) üç qadolinium kontrast vasitəsinin istifadəsindən aylar sonra beyin toxumalarında qadolinium çökməsinə dair inandırıcı sübut olduğunu; təsdiqlədikləri bu nəticə ilə qadoliniumlu vasitələrin istifadəsinin məhdudlaşdırılmasını tövsiyə etmişdir. EMA qərarında xüsusilə Magnevist (gadopentetic turşusu), Omniscan (gadodiamit) və OPTIMARK (gadoversetamide) olmaqla üç venadaxili xətti qadolinium kontrast vasitəsinin icazələrinin dayandırıldığını açıqladı.
EMA bu məhdudlaşdırma tövsiyəsinin yalnız ehtiyat məqsədli olduğunu, beyindəki toplanmanın sağlamlıq üçün risk yaratdığına dair aydın sübut olmadığını bildirmişdir. Bundan sonra Avropa Komissiyası EMA-nın tövsiyələrini araşdıracaq və hüquqi baxımdan məcburi qərar verəcəkdir.
Nəticədə xüsusilə çoxsaylı (dörd və ya daha çox) kontrastlı MR müayinəsinə məruz qalanlar üçün edilən bu xəbərdarlıqların sağlamlıq baxımından sübut edilmiş hər hansı mənfi hal səbəbindən edilmədiyini bildirmək lazımdır. Lakin hər mövzuda olduğu kimi gərəksiz istənilən müayinələrin məhdudlaşdırılması baxımından bu xəbərdarlıqlar vacibdir. Bu mövzuda həkiminizdən istənilən müayinələrin sizə faydaları və zərərləri haqqında ən doğru məlumatı ala bilərsiniz.
Mənbələr
medscape.com
2. Kanda T, Ishii K, Kawaguchi H ve ark.
High signal intensity in the dentate nucleus and globus pallidus on unenhanced T1-weighted MR images: relationship with increasing cumulative dose of a gadolinium-based contrast material.
Radiology. 2014
3. McDonald RJ, McDonald JS, Kallmes DF ve ark.
Intracranial gadolinium deposition after contrast-enhanced MR imaging.
Radiology. 2015
4. Gadolinium-Based Contrast Agents and Brain Safety: Signal vs Noise
medscape.com
5. EMA Recommends Suspending Certain Gadolinium Contrast Agents;
raps.org
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.