آیا همهٔ سیگارهای الکترونیکی یکسان‌اند؟ چه عواملی تعیین‌کنندهٔ پیدایش مواد شیمیایی بالقوه زیان‌بارند؟

مطالعات پیشین مطرح کرده‌اند سیگار الکترونیکی (ای‌سیگار) می‌تواند مواد زیان‌بار منتشر کند. مطالعهٔ تازه با نتایج تازه‌اعلام‌شده، منشأ انتشار و عوامل مؤثر را بررسی کرد. سن و نوع دستگاه، تعداد پک‌ها و به‌ویژه دمای سوختن تنباکو یا نیکوتین مایع بر سطح انتشار مواد زیان‌بار اثر دارند. این مطالعه همچنین برای تولیدکنندگان و قانون‌گذارانی مهم است که می‌خواهند آثار منفی سلامت دستگاه‌های رو به محبوبیت را کمینه کنند.

سیگار از علل اصلی مرگ قابل پیشگیری جهان است و فقط در آمریکا هر سال بیش از 400 هزار مرگ ایجاد می‌کند. بنابراین اقدامات کاهش مصرف تنباکو و محصولات آن از موضوعات ضروری زندگی سالم‌اند. اینکه انتخاب محصولات جایگزین تنباکو عاقلانه است یا نه، از بحث‌های محبوب سال‌های اخیر است.

سیگارهای الکترونیکی معمولی عموماً 3 جزء اصلی دارند: باتری، کارتریج محلول مایع و افشانک. مایع مصرفی شامل نیکوتین، ترکیب‌های مختلف طعم‌دهنده، پروپیلن‌گلیکول، گلیسیرین و مواد دیگر است (ای‌مایع). هنگام پک زدن کاربر، این مایع گرم می‌شود.

همچنین انواع دیگری با نام «محصول تنباکوی کم‌خطر» وجود دارند که نیکوتین مایع ندارند و با دستگاه ویژه، تنباکوی معمولی را در دمای کمتر می‌سوزانند (به‌جای 750 °C در 350 °C).

طبق داده‌های مراکز پیشگیری و کنترل بیماری آمریکا (CDC)، تعداد %3,7 بزرگسالان آمریکایی (بیش از 9 میلیون نفر) منظم سیگار الکترونیکی می‌کشند. با وجود تفاوت کشورها، سهم متوسط آن در بازار سیگار حدود %5-7 است.

چون این دستگاه‌ها تنباکو را نمی‌سوزانند یا در دمای کمتر می‌سوزانند، جایگزینی ایمن‌تر و کم‌ضررتر به نظر می‌رسند، اما به دلیل نیکوتین و مواد بالقوه زیان‌بار دیگر، اثر مواجهه با مواد شیمیایی آنها بر سلامت نامشخص مانده است.

مطالعهٔ منتشرشده در Environmental Science & Technology نشان داد در محلول بخارشدهٔ دستگاه (ای‌مایع)، تعداد 2 حلال در ارتباط با گرما تجزیه می‌شوند: پروپیلن‌گلیکول و گلیسیرین. اینها زمینه‌ساز تشکیل مواد زیان‌بار مانند آکرولئین و فرمالدهید هستند.

نویسندهٔ مسئول و تیمش کشیدن سیگار الکترونیکی را با 2 نوع دستگاه (تک‌کویل و دوکویل گران‌تر) و 3 نوع مایع شبیه‌سازی کردند. رابطهٔ افزایش دما و سطح انتشار نشان داده شد. دستگاه از پک نخست تا پک‌های بعدی و گرم شدن و پایداری، برای تعیین ترکیب بخار بررسی شد.

دستگاه شبیه‌ساز هر 30 ثانیه یک پک 5 ثانیه‌ای می‌زد. در 5-10 دقیقهٔ نخست دمای بخار سریع بالا رفت و حدود 20 پک به پایداری رسید.

در بعضی دستگاه‌ها، انتشار از پک نخست تا پایداری تا 10 برابر شد. در دستگاه تک‌کویل با 3.8 ولت، در 5 پک نخست در هر پک 0,46 میکروگرم آکرولئین منتشر شد، اما در حالت پایدار 8,7 میکروگرم بود. اجرای همان آزمایش با همان ولتاژ در دستگاه دوکویل انتشار کمتری ایجاد کرد.

در آزمایش سن دستگاه، 50 پک زده شد و این فرایند 9 بار بدون تمیز کردن تکرار شد. مقدار همهٔ مواد سرطان‌زا یا محرک تنفس مانند فرمالدهید، استالدهید و آکرولئین با استفاده افزایش یافت. به‌ویژه در چرخهٔ 9 تکراری، افزایش چشمگیر %60 آلدهید مشاهده شد. تجمع رسوبات روی کویل یا اطرافش می‌تواند منبع ثانویهٔ آلدهید فرار باشد.

همچنین با افزایش ولتاژ دستگاه، مایع مصرفی در هر پک و دمای بخار بررسی شد. انتشار مواد زیان‌بار در همهٔ دستگاه‌ها، مستقل از دما رخ می‌دهد. علاوه بر آن، انتشار بیشتر در دمای بالاتر نیز مشابه مشاهده شد.

پژوهشگران حلال‌های مایع دستگاه را بررسی کردند و دریافتند تقریباً در همه، مخلوط پروپیلن‌گلیکول و گلیسیرین به نسبت‌های متفاوت استفاده می‌شود. هر دو برای ساخت دود مصنوعی‌اند و نسبتشان مواردی مانند حجم بخار تولیدی را تعیین می‌کند.

در مجموع 31 مادهٔ شیمیایی زیان‌بار شناسایی شد که دو مورد قبلاً در سیگار الکترونیکی شناسایی نشده بودند: پروپیلن‌اکسید و گلیسیدول. پژوهشگران مطرح می‌کنند هر دو سرطان‌زا هستند.

نتیجهٔ قابل برداشت از مطالعهاین است که همهٔ سیگارهای الکترونیکی یکسان نیستند، آنها نیز مواد بالقوه زیان‌بار دارند و گرما، نوع و سن دستگاه در پیدایش این مواد تعیین‌کننده‌اند. تولید دستگاه کم‌ضررتر برای مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان موضوع مهمی است.