داروهای توسعهیافته علیه 10 ویژگی اصلی سرطان

درمانهای دارای موفقیت چشمگیر در سرطان، نشانگرهای زیستی معین و مسیرهای آنها را هدف میگیرند. در نوشتهٔ قبلی از «10 ویژگی اصلی سرطان» گفتیم. علیه هر یک از 10 ویژگی، درمان مؤثر توسعه یافته است. برخی هنوز در مطالعات بالینیاند و اثربخشیشان با نوع و مرحلهٔ سرطان فرق میکند. این درمانها عبارتاند از؛
1) مهارکنندههای عامل رشد: سلولهای سرطانی با افزایش تعداد عوامل رشد خود یا تغییر ساختار گیرندهٔ اتصال آنها، پیام دائمی «تکثیر کن» ایجاد میکنند. داروهایی برای هدف گرفتن عوامل حمایتکنندهٔ رشد سرطان طراحی شدهاند. هدفشان جلوگیری از اتصال عوامل رشد و تکثیر بیشتر سلول سرطانی است. برخی از این داروها ستوکسیماب و پانیتومومابهستند.
2) مهارکنندههای کیناز وابسته به سیکلین: سلولهای سرطانی از پروتئینهای بازدارندهٔ رشد میگریزند. افزایش فعالیت پروتئینهای کیناز وابسته به سیکلین باعث تکثیر سلول میشود. پژوهشگران برای جلوگیری از آن مولکولهای مهارکنندهٔ فعالیت این پروتئینها طراحی کردهاند. نمونهٔ داروهای طراحیشده پالبوسیکلیب و لتروزولهستند.
3) درمانهای Anti-CTLA4: سلول سرطانی یاد میگیرد برای دستگاه ایمنی نامرئی باشد. این کار را با حمل پروتئینهایی انجام میدهد که سلول طبیعی را برای ایمنی دوست جلوه میدهند. داروهایی طراحی شدهاند که مانع اتصال سلولهای مبارز T به پروتئینهای دوست جلوهدهندهٔ سلول سرطانی میشوند. مشهورترین آنها ایپیلیموماب، پمبرولیزوماب، نیولوماب و آتزولیزومابهستند.
4) مهارکنندههای تلومراز: سلولهای سرطانی توانایی تکثیر پیوسته دارند. این کار با افزایش فعالیت آنزیمهای تلومراز انجام میشود. تلومراز آنزیمی است که وظیفهٔ اصلیاش جلوگیری از تخریب توالیهای محافظ ژن به نام تلومر است. مطالعات بالینی برای توسعهٔ این داروها هنوز ادامه دارند.
5) ضدالتهاب (رفعکنندهٔ التهاب): بافت تومور معمولاً سلولهای ایمنی مرتبط با التهاب دارد. افزایش آنها التهاب و پیشرفت سرطانی شدن را افزایش میدهد. همچنین این سلولها با تولید رادیکالهای آزاد اکسیژن آسیب DNA را بیشتر میکنند. نمونهٔ این داروها داروهای غیراستروئیدی مانند آسپرینهستند. مطالعات فراوان آسپرین نه در درمان سرطان، بلکه در پیشگیری از سرطانهاییمانند رودهٔ بزرگ انجام شدهاند.
6) مهارکنندههای HGF و c-Met: سلولهای سرطانی پس از رسیدن به ظرفیت تکثیر معینی به بافتها و اندامهای دیگر مهاجرت میکنند. متاستاز مسئول 90 درصد مرگهای سرطان است. پروتئینهای C-met و HGF علاوه بر افزایش تکثیر، از مهاجرت سلول به بافتها و اندامهای دیگر (متاستاز) حمایت میکنند. داروهای طراحیشده برای این هدف، کریزوتینیب و کابوزانتینیبهستند.
7) مهارکنندههای گلیکولیز هوازی: سلولهای سرطانی به دلیل تکثیر سریع انرژی زیادی میخواهند. هدف اصلی داروهای توسعهیافته قطع منابع انرژی سرطان است. مطالعات بالینی هنوز ادامه دارند. 8) مهارکنندههای VEGF: سلولهای سرطانی برای دسترسی به غذا و اکسیژن فراوان رگ میسازند. با افزایش تولید پروتئینهای VEGF باعث تشکیل دستگاه عروقی میشوند. برخی داروهای طراحیشده برای این هدف، بواسیزوماب و رگورافنیبهستند.
9) مهارکنندههای PARP: بیشتر داروهای سرطان با ایجاد آسیب DNA قصد نابودی سلول سرطانی را دارند. PARP (پلی ADP ریبوز) پروتئینهایی هستند که در ترمیم DNA نقش دارند. سلولهای سرطانی با افزایش فعالیت PARP از DNA خود محافظت میکنند. نمونهٔ این داروها اولاپاریب و ولیپاریبهستند.
10) پروتئینهای حمایتکنندهٔ مرگ سلولی: سلولهای سرطانی از سازوکار مرگ برنامهریزیشدهٔ سلول، آپوپتوز، فرار میکنند. پژوهشگران مولکولهای زیستی مشابه پروتئین BH3که مرگ برنامهریزیشدهٔ سلول سرطانی را فراهم میکند طراحی کردهاند. با افزایش این پروتئین، سرطان وارد مرگ برنامهریزیشده میشود. نمونهٔ این داروها بورتزومیباست.
در تحقیقات سرطان هر روز ویژگی جدیدی کشف میشود. در آیندهٔ نزدیک ژندرمانیهای هدفگیرندهٔ علت ایجاد سرطان، ایمنیدرمانیها و درمانهای مقاومت چنددارویی سرطان اهمیت خواهند یافت.
منابع
Hallmarks of Cancer: The Next Generation
Cell, Volume 144, Issue 5, 646 – 674.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.