ماساژ فشاری یا طب سوزنی بدون سوزن چیست؟ آیا در خستگی مزمن کاربرد دارد؟

بعضی بیماران پس از درمان سرطان پستان از نظر جسمی و روانی دچار دشواری میشوند. بیاشتهایی، بیحالی، کاهش وزن، سردرد مداوم، سرگیجه و غیره ممکن است پس از پایان درمان ایجاد شوند. یکی از شایعترین عوارض بلندمدت، خستگی مزمن است. از هر 3 زن، 1 نفر تا 10 سال پس از درمان خستگی مزمن متوسط یا شدید دارد. این خستگی با خواب بد، افت کیفیت زندگی و افزایش افسردگی مرتبط است. نهتنها برای بهبودیافتگان سرطان بار ایجاد میکند، بلکه درمانهای اضافی آینده را محدود و اجرا را دشوار میکند. برای مثال مانع شروع و ادامهٔ فعالیت بدنی میشود و ممکن است بیمار آنقدر بیحال باشد که نتواند در برنامهٔ درمان روانی شرکت کند. بنابراین برای بهبودیافتگان سرطان پستان با خستگی مداوم، درمانهای ارزان، ساده، خوداجرا و آسان برای یادگیری لازماند. مطالعهٔ منتشرشده در 7 ژوئیه در JAMA Oncology نشان میدهد ماساژ فشاری میتواند کمک کند.
ماساژ فشاری روشی از طب سوزنی است که نقاط ویژهٔ بدن (نقاط طب سوزنی=اکوپوینت) با فشار انگشت یا وسایل ویژه مانند توپ و مچبند تحریک میشوند. هدف، پراکندن تراکم انرژی ناحیهٔ تحت فشار و کاهش درد است. هر نقطه با اندام یا ناحیهای متناظر است. نقاط بر اساس عملکرد، آرامبخش و محرکاند. نقاط آرامبخش در طب چینی برای بیخوابی نیز استفاده میشوند و نقاط محرک برای افزایش انرژیاند. مطالعات پیشین افزایش میزان بهبود از %45 به %70 را با ماساژ نشان دادهاند. با وجود دادههای امیدبخش، مطالعات رفع خستگی سرطان با این روش کماند. مطالعهٔ موضوع نوشته، جنبههای موفق آن و کاربردش برای خستگی و بیحالی بهبودیافتگان سرطان پستان را بررسی میکند.
مطالعه
مطالعهٔ انجامشده از 1 مارس 2011 تا 31 اکتبر 2014 با هدف کاهش بیحالی مداوم، بهبود خواب و افزایش کیفیت زندگی بهبودیافتگان سرطان پستان بود. برای این هدف زنان درمانشده در مراحل 1 – 3 به تعداد 270 نفر انتخاب شدند. درمان دستکم 12 ماه پیش تمام شده بود. برای هر زن 10 هفته برنامهریزی شد. تعداد 270 بیمار با ویژگیهای برابر (سن، قومیت، دین و غیره) به 3 گروه تقسیم شدند: ماساژ فشاری آرامبخش، ماساژ فشاری محرک و ادامهٔ مراقبت معمول (بدون کمک متخصص سلامت).
مربیان به دو گروه نخست محل نقاط، چگونگی تحریک و شدت فشار را برای اجرای مستقل آموختند. از بیماران خواسته شد طی 6 هفته روزی یک بار هر نقطه را با حرکت دایرهای به مدت 3 دقیقه فشار دهند. در هفتههای 3 و 6، درست بودن اجرا و میزان دقت بررسی شد.
نتایج
خستگی
در هفتهٔ 6، زنانی که خود ماساژ آرامبخش یا محرک انجام میدادند نسبت به مراقبت معمول در رفع خستگی موفقتر بودند. برای بررسی پایداری تغییر، در 4 هفتهٔ بعد ماساژ قطع شد. در پایان هفتهٔ 10 نیز میزان بهبود گروه مراقبت معمول بهمراتب کمتر از گروههای دیگر بود.
کیفیت زندگی در بلندمدت
ماساژ آرامبخش هم در هفتهٔ 6 و هم 10 از گروههای دیگر موفقتر بود. بهروشنی دیده میشود این ماساژ کیفیت زندگی را افزایش میدهد.
بیماران طی 6 هفته هر روز خود ماساژ انجام دادند. اگرچه هر 2 نوع خستگی را چشمگیر کاهش دادند، فقط نوع آرامبخش در مقایسه با مراقبت معمول هم کیفیت زندگی و هم کیفیت خواب را بهطور معنادار تغییر داد.
چرا هر دو نوع ماساژ خستگی را به یک اندازه بهتر میکنند؟ میتوان آن را شبیه بهبود برابر نشانهها با طب سوزنی واقعی و ساختگی دانست. پاسخ: از راه سازوکارهای متفاوت اثر میکنند. نقاط آرامبخش برای درمان بیخوابی (اینسومنیا) از راه رفع بیحالی و ایجاد خواب نیروبخش انتخاب شدند. نقاط محرک نیز برای افزایش فعالیت روزانه انتخاب شدند.
پرسش دیگر دربارهٔ سازوکار ماساژ است. اگرچه علت دقیق بیحالی معلوم نیست، فرضیههایی وجود دارند. مطالعات اخیر کاهش عملکرد دستگاه عصبی مرکزی و افزایش مواد شیمیایی مشخص ترشحشده از سلول مغز (ناقل عصبی) و متابولیتها را علت احتمالی خستگی میدانند. تصور میشود افزایش ناقل عصبی گلوتامات و متابولیت کراتین در لوب اینسولای مغز موجب آن شود. مطالعات طب سوزنی نشان میدهند تحریک نقاط میتواند فیزیولوژی، شیمی و کارکرد مغز را تغییر دهد. فرض میشود ماساژ فشاری خوداجرا نیز چنین اثری داشته باشد.
در نتیجه، هر دو ماساژ آرامبخش و محرک خستگی را بهتر میکنند، اما فقط آرامبخش بر کیفیت زندگی و خواب مؤثر بود. حتی 4 هفته پس از قطع، آثار تا حد زیادی ادامه دارند. چون این روش کمهزینه، خوداجرا و آسان برای یادگیری است، راه مؤثری برای بهبود شکایتهای ماندگار پس از درمان در بهبودیافتگان سرطان پستان است.
منابع
Investigation of 2 Types of Self-administered Acupressure for Persistent Cancer-Related Fatigue in Breast Cancer Survivors.
JAMA Oncol. 2016 Jul 7 doi: 10.1001/jamaoncol.2016.1867.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.