نانوپروب زیستتخریبپذیر تازه برای شناسایی دقیقتر سرطان

گروهی از پژوهشگران، از جمله دانشمندان ترک، در Imperial College لندن با فناوری نوردهی تازهای به نام تولید هارمونیک دوم (second harmonic generation – SHG) که با آن نور منتشر میشود، ابزارهای تازهٔ ثبتاختراعشدهٔ Imperial به نام بیوهارمونوفورها، یعنی نانوپروبها را توسعه دادند.
این نانوپروب تازهٔ زیستتخریبپذیر میتواند تومور را روشن و دقیق نمایان کند. نانوپروبهای آزمودهشده در گورخرماهی ممکن است محل، شکل و اندازهٔ سرطان را دقیقتر مشخص کنند و در آینده به تشخیص و درمان کمک کنند.
فناوری زیستسازگار تازه در شناسایی سرطان
بیشتر نانوپروبها فلورسنتاند؛ نوری با رنگ مشخص مانند آبی را میگیرند و با رنگ دیگر مانند سبز بازمیتابانند. اما چون بافت بدن نیز نور میدهد، جداسازی نور نانوپروب از پسزمینه دشوار است و میتواند به تفسیر نادرست بینجامد.
در Imperial College لندن گروهی از پژوهشگران نانوپروبهای تازهای ساختند که با فناوری نوردهی موسوم به تولید هارمونیک دوم (second harmonic generation – SHG) نور منتشر میکنند؛ این ابزارها ثبتاختراع Imperial دارند و بیوهارمونوفورها نامیده میشوند.
در مجلهٔ ACS Nano مطالعهای منتشر شد که نویسندهٔ نخست آن، Ali Yasin Sonay، کارشناسی و کارشناسی ارشد زیستفناوری را از دانشگاه Yeditepe گرفت. دکترا را در زوریخ سوئیس با پژوهش روی نانوذرات خودآرای زیستتخریبپذیر برای روشهای تصویربرداری نوری بافت عمیق به پایان برد. برای ساخت عوامل هوشمند تصویربرداری فوتوآکوستیک سرطان در 2018، در Memorial Sloan Kettering Cancer Center به آزمایشگاه دکتر Grimm پیوست.
در این پژوهش، Sine Yağanoğlu, Ayşen Ünsal، دو دانشمند جوان دیگر کشورمان نیز حضور داشتند.
پس از آزمایش نانوپروبها در جنین گورخرماهی، پژوهشگران دریافتند بیوهارمونوفورهای طراحیشده برای هدفگیری سلول سرطانی، تومور را روشنتر از نانوپروب فلورسنت نشان میدهند. نورشان عموماً در برابر بافتهای نوردهنده بهآسانی دیده و متمایز میشود. همچنین دقیقاً به سلول توموری میچسبند، نه سالم، که آنها را برای شناسایی آستانهٔ تومور حساستر میکند.
پژوهش در بخش مهندسی زیستی Imperial به رهبری دکتر Periklis Pantazis انجام میشود. او دربارهٔ کار خود میگوید: «بیوهارمونوفورها ممکن است راه مؤثرتری از روشهای موجود شناسایی تومور باشند. آنها ویژگیهایی را بهشکلی بیهمتا ترکیب میکنند که میتواند برای تشخیص و درمان سرطان در بالین عالی باشد و با پژوهش بیشتر سرانجام پیامد بیمار را بهتر کند.»
بیوهارمونوفورها از پپتیدها، همان اجزای پروتئین بدن، ساخته شدهاند و بنابراین زیستسازگار و زیستتخریبپذیرند. طی 48 ساعت بهطور طبیعی در بدن سوختوساز میشوند؛ ازاینرو ممکن نیست خطر درازمدت سلامت ایجاد کنند.
جزئیات مطالعه
- برای شناسایی دقیق تومور، ابتدا سلول سرطانی به جنین گورخرماهی تزریق شد تا سلولهای توموری بیمهار تکثیر شوند.
- پس از 24 ساعت، آنها را با بیوهارمونوفورهای طراحیشده برای هدفگیری مولکول پپتیدی p32 که اختصاصاً در سلول توموری وجود دارد، آلوده کردند.
- سپس با تصویربرداری میکروسکوپ نوری بررسی کردند بیوهارمونوفور چگونه تومور را مییابد و حساسیت شناسایی فوقالعادهای دیدند؛ یعنی ابزارها به سلولهای مشخص توموری میچسبند، نه سلول سالم.
(a) با بیوهارمونوفورها میتوان درون بدن بهطور اختصاصی فقط سلول سرطانی را هدف گرفت.
(b) تصویر ترکیبی مدل سرطان در جنین گورخرماهی با سن 5 dpf (چپ). نمای نزدیک یکی از مناطق تومور (راست)، تومورهای نشاندارشده با DsRed (سرخابی) را کنار عروق نشاندارشده با eGFP (سبز) نشان میدهد.
(c) مستطیلهای قرمز C1−4 مناطق مورد توجه را مشخص میکنند که با جزئیات بیشتر نشان داده شدهاند. تصاویر سلولهای سرطانی نشاندار را با جزئیات بیوهارمونوفور (سفید) نشان میدهد که در تومور جامد (c1−4)، حتی یک سلول سرطانی (سرخابی) را علامت میزند.
تفاوت بیوهارمونوفورها با روشهای دیگر چیست؟
نانوپروبهای فعالشده با فلورسانس تمایل کمتری به اتصال اختصاصی دارند؛ یعنی ممکن است سلول سالم را توموری یا برعکس، بهاشتباه نشان دهند.
همچنین برخلاف فلورسانس، بیوهارمونوفورها با زمان «رنگ نمیبازند»؛ یعنی توانایی نوردهی را از دست نمیدهند. نورشان مانند نانوپروب فلورسنت اشباع نشد؛ با تابش نور بیشتر، روشنتر شدند و تومور واضحتر شد.
دکتر Pantazis «بسیار مهم است نانوپروب توموری برای تشخیص سرطان، سلول را اختصاصی و روشن نشان دهد. کار ما نشان میدهد بیوهارمونوفورهای بسیار درخشان ممکن است در سالهای آینده ابزاری نیرومند برای تشخیص سرطان و هدفگیری درمان باشند.» گفت.
- موضوع مرتبط: سرطان چگونه تشخیص داده میشود؟
تولید بیوهارمونوفورها ارزان، تکرارپذیر و مقیاسپذیر است و حدود 2 روز در دمای اتاق میمانند. اکنون باید در پستانداران آزموده شوند تا میزان انتقالپذیری یافتهها فراتر از گورخرماهی روشن شود.
کاربرد بیوهارمونوفورها در درمان سرطان
پژوهشگران همچنین بررسی میکنند بیوهارمونوفورها در زمان جراحی سرطان چگونه میتوانند جراح را راهنمایی کنند و چگونه نور با بسامدهای متفاوت تولید کنند تا امکان کشتن بسیار دقیق سلول سرطانی را داشته باشند.
منابع
2. Imperial College London. (2021, March 11). Tumors illuminated brightly and precisely with new biodegradable nanoprobe. ScienceDaily. Retrieved March 13, 2021 from www.sciencedaily.com/releases/2021/03/210311142113.htm
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.