سلاحی جدید برای هدف‌گیری تومور در سرطان ریه: نانوذرات

مطالعه تازه منتشرشده در مجله ACS Nano نشان داده است چگونه می‌توان از نانوذرات در مبارزه با سرطان ریه استفاده کرد.

نانوفناوری، کنترل ماده در سطح اتمی و مولکولی است و شاخه‌ای جدید از علم محسوب می‌شود. نانوفناوری همچنین به‌عنوان «کنترل ماده‌ای که اندازه دست‌کم یکی از ابعاد آن از 1 نانومتر تا 100 نانومتر است» تعریف می‌شود.

نانوفناوری مدتی است کمک‌های مهمی به پزشکی بالینی، به‌ویژه انکولوژی، می‌کند. نانومواد ویژگی‌های گوناگونی دارند که برای کاربردهای انکولوژی ایده‌آل است. به‌ویژه ویژگی «تجمع ترجیحی در تومورها و توزیع اندک در بافت طبیعی» نانومواد را در موقعیتی برتر از دیگر مولکول‌های کوچک قرار داده است.

در پزشکی، نانوفناوری و نانوذرات (NTها) می‌توانند به مولکول‌های زیستی دارای برچسب نشانی که قابلیت حرکت هدفمند دارند متصل شوند، تا به نواحی معین بدن و حتی اندامک‌های مشخص درون سلول هدایت شوند.

بر اساس سازمان جهانی بهداشت (DSÖ)، سرطان ریه مهم‌ترین علت مرگ ناشی از سرطان در سراسر جهان است؛ به‌طوری که تنها در سال 2012 مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری 1.59 میلیون نفر بود.

هنگامی که سرطان از ریه آغاز شود، به دو گروه سرطان ریه سلول کوچک و سرطان ریه سلول غیرکوچک تقسیم می‌شود.

وقتی صحبت از درمان سرطان ریه است، مهم‌ترین 2 موضوع اندازه سرطان و گسترش یافتن یا نیافتن آن است. گزینه‌های درمانی موجود سرطان ریه در حال حاضر جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا استفاده ترکیبی از آن‌هاست.

شیمی‌درمانی جزء اصلی درمان سرطان ریه سلول کوچک است و اغلب در درمان سرطان ریه سلول غیرکوچک هم استفاده می‌شود.

مطالعه تازه منتشرشده در مجله ACS Nano نشان داده است چگونه می‌توان از نانوذرات در مبارزه با سرطان ریه استفاده کرد. در این مطالعه کاری شد که نانوذرات داروهای حمل‌شده را فقط در ناحیه تومور آزاد کنند؛ بنابراین نواحی فاقد تومور در معرض دارو قرار نگرفتند. اما نانوحامل‌ها چگونه این کار را انجام دادند؟

نانوذرات فقط درون تومور پوسته خود را از دست می‌دهند، زیرا درون تومور سطح آنزیمی به نام پروتئاز بالاست که با از بین بردن پوسته نانوذرات، آزاد شدن دارو را تحریک می‌کند.

پروتئازها گروهی از آنزیم‌ها هستند که مسئول تجزیه پروتئین‌ها هستند. هم در بافت طبیعی و هم سرطانی وجود دارند، اما مشخص شده است در بافت سرطانی تراکم بیشتری دارند. تیم پژوهش پوسته‌ای به نانوذرات پوشاند که در برابر مواجهه با تراکم پایین پروتئاز، مانند بافت‌های طبیعی، محافظت ایجاد می‌کند.

هنگامی که نانوذرات وارد ناحیه تومور شدند، به علت تراکم بالای پروتئاز پوسته محافظ خود را از دست دادند و داروی حمل‌شده به‌وسیله آن‌ها فقط در بافت تومور آزاد شد. این ویژگی نانوذرات را به حامل دارویی ایده‌آل تبدیل می‌کند.

در این مطالعه داروی شیمی‌درمانی سیس‌پلاتین به کار رفت که در درمان سرطان ریه و برخی سرطان‌های دیگر به‌طور گسترده استفاده می‌شود، اما می‌دانیم بافت سالم را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد. دانشمندان در مطالعه یادشده موفق شدند با نانوحامل‌ها، سیس‌پلاتین را فقط به درون تومور بفرستند.

با این روش مشاهده شد اثربخشی دارو در بافت تومور، در مقایسه با زمانی که داروها به‌تنهایی مصرف می‌شوند، 10-25 برابر بیشتر است.

با این روش فراهم‌شده توسط نانوفناوری، علاوه بر مزایای داروهای ضدسرطان که در بالا برشمرده شد، می‌توان تأثیر آن‌ها را در دوزهای بسیار کمتر ممکن کرد و به این ترتیب عوارض ناخواسته نیز کاهش خواهد یافت. در نتیجه نانوفناوری و نانوحامل‌ها جان تازه‌ای به درمان سرطان و به‌ویژه مفهوم درمان هدفمند بخشیده‌اند. در ادامه، پیشرفت‌های این زمینه را از نزدیک دنبال خواهیم کرد و با شما در میان خواهیم گذاشت.