აღმოაჩინეს, როგორ იწვევს პირის ღრუს ბაქტერია მსხვილი ნაწლავის აგრესიულ კიბოს

მსხვილი ნაწლავის კიბოს მქონე პაციენტთა სიმსივნეების მესამედში Fusobacterium nucleateum სახელწოდების ბაქტერია გვხვდება. F. nucleatum პირის ღრუში გამრავლებადი ბაქტერიის სახეობაა. ამ ბაქტერიის მქონე პაციენტების სიმსივნეები უფრო აგრესიულია. თუმცა ამ ბაქტერიისა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს კავშირი ბოლო დრომდე გაურკვეველი იყო. 2019 წლის მარტში EMBO Reportsჟურნალში გამოქვეყნებულ კვლევაში Fusobacterium nucleatum ბაქტერიის მიერ კიბოს უჯრედების გააგრესიულების მექანიზმი აღმოაჩინეს. ბაქტერიას არაკიბოვან უჯრედებზე ეს ეფექტი არ აქვს.
მსხვილი ნაწლავის კიბო კოლონის ან სწორი ნაწლავის უჯრედების უკონტროლო გამრავლებით ვითარდება. მსხვილი ნაწლავი კუჭსა და ნაწლავში გავლილი საკვებიდან დარჩენილი წყლისა და სხვა ნარჩენების შეწოვის ადგილია. შემდეგ ნარჩენები სწორ ნაწლავში გადადის და ანუსიდან გამოიყოფა. მსხვილი ნაწლავის ყველაზე გავრცელებული კიბოსწინარე მდგომარეობაა პოლიპი. პოლიპები, როგორც წესი, მსხვილი და სწორი ნაწლავის ამომფენ ქსოვილებში წარმოქმნილი წანაზარდებია. ისინი ძალიან ნელა იზრდება და მათ განვითარებას დაახლოებით 20 წელი სჭირდება. პოლიპების უმრავლესობა მსხვილ და სწორ ნაწლავში გამაპოხი ლორწოს წარმომქმნელი ქსოვილის უჯრედებიდან ვითარდება. ამიტომ მათ ადენომატოზურ პოლიპებს ან ადენომებს უწოდებენ.
ადენომები ძალიან გავრცელებულია: ადამიანთა 33-50 პროცენტს ცხოვრების განმავლობაში სულ მცირე 1 ადენომა უვითარდება. ადენომების %10-ზე ნაკლებს კიბოდ გარდაქმნის თვისება აქვს. ადენომების მიერ კიბოს თვისებების შეძენა კიბოს გამომწვევი მუტაციების დროთა განმავლობაში დაგროვებით ხდება. გარდა ამისა, ბოლო ხანებში გამოიკვეთა, რომ კარიესის დროს გამრავლებადი F. nucleatum ბაქტერიაც შეიძლება ამ პროცესში მონაწილეობდეს. ადრეულ კვლევებში აღმოჩნდა, რომ F. nucleatum ბაქტერია FadA adhesin ცილას წარმოქმნის და მსხვილი ნაწლავის უჯრედებში კიბოსთან დაკავშირებულ სხვადასხვა მეტაბოლურ გზას ააქტიურებს. ასევე აღმოჩნდა, რომ ბაქტერია მხოლოდ მსხვილი ნაწლავის კიბოვან უჯრედებზე მოქმედებს, ჯანმრთელ უჯრედებში კი ამ „კიბოსთან დაკავშირებულ“ ეფექტებს არ იწვევს.

ამ კვლევაში მკვლევრებმა თავდაპირველად ლაბორატორიულ პირობებში მსხვილი ნაწლავის ჯანმრთელი უჯრედები შეისწავლეს. აღმოჩნდა, რომ ეს ჯანმრთელი უჯრედები Annexin A1 სახელწოდების ცილოვან ადჰეზიის, ანუ შეწებების, მოლეკულას არ წარმოქმნიდა; ეს მოლეკულა კიბოს უჯრედებში ზრდას უწყობს ხელს. უჯრედულ კულტურასა და თაგვის მოდელებში შემდგომმა ანალიზებმა აჩვენა, რომ Annexin A1 ცილის ბლოკირება F. nucleatum ბაქტერიას კიბოს უჯრედებზე მიმაგრებაში ხელს უშლიდა. გარდა ამისა, აღინიშნა, რომ F. nucleatum ბაქტერია კიბოს უჯრედებს მეტი Annexin A1 ცილის წარმოქმნისკენ უბიძგებდა და ამგვარად უფრო მეტ ბაქტერიას იზიდავდა.
რას ნიშნავს ეს კვლევა ჩვენთვის?
- F. nucleatum ბაქტერიის მიერ კიბოს უჯრედების აგრესიულად გარდაქმნის მექანიზმი აღმოაჩინეს. ამ მექანიზმში Annexin A1 ცილა გადამწყვეტ როლს ასრულებს.
- მუტაციები, მსხვილი ნაწლავის კიბოს განვითარებაში პირველ დარტყმას ახორციელებს. სხვა მიკრობების მსგავსი ეფექტები კი კიბოს განვითარებას აჩქარებს.
- ეს ასევე განმარტავს, რატომ ვითარდება მსხვილი ნაწლავის ზოგიერთი კიბო სხვებზე უფრო სწრაფად.
- ეროვნული მონაცემთა ბაზის შესწავლისას მკვლევართა გუნდმა პირველადი კოლონის კიბოს მოლეკულური დეტალების მქონე 466 ადამიანი გამოიკვლია. მათ აღმოაჩინეს, რომ სქესის, ასაკის, კიბოს ხარისხისა თუ სტადიის მიუხედავად, Annexin A1-ის უფრო მაღალი დონის მქონე პაციენტები უარესად ხდებოდნენ.
- Annexin A1 მსხვილი ნაწლავის აგრესიული კიბოს გამოსავლენად ეფექტიანი ბიომარკერი შეიძლება იყოს. ამ ცილაზე დამიზნებამ მსხვილი ნაწლავის კიბოს ეფექტიანი მკურნალობების შემუშავებას შეიძლება შეუწყოს ხელი.
დაკავშირებული თემა:
წყაროები
Fusobacterium nucleatum promotes colorectal cancer by inducing Wnt/β-catenin modulator Annexin A1.
EMBO Rep. 4 March 2019.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.