აუცილებელია კისრის დასხივება ადრეული სტადიის პირის ღრუს კიბოს დროს?

შესაძლებელია არასაჭირო მკურნალობის თავიდან აცილება?

პირის ღრუს კარცინომა (oral cavity carcinoma) მსოფლიოში ყოველწლიურად დაახლოებით 390 ათასი ახალი შემთხვევით საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი პრობლემაა. ეს კიბოები მოიცავს ტუჩებს, ენის წინა ნაწილს, სასას, პირის ღრუს ფსკერს, ლოყების შიდა ზედაპირსა და ღრძილებს. პირის ღრუს კიბოს სტანდარტული მკურნალობა ქირურგიული ჩარევაა და ზოგჯერ ოპერაციის შესავსებად პოსტოპერაციული რადიოთერაპია (ოპერაციის შემდეგ) რეკომენდებულია. თუმცა განსაკუთრებით ადრეული სტადიის პაციენტებში, რომელთა კისრის ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზი არ გამოვლენილა (pN0), კისრის დამატებითი რადიოთერაპიის აუცილებლობა და სარგებელი კვლავ სადავოა.

ამ კითხვაზე მკაფიო პასუხის გასაცემად ჩატარებულმა ნიდერლანდების მრავალცენტრულმა რეტროსპექტიულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მკურნალობა, რომელიც კისრის დასხივების გარეშე მხოლოდ სიმსივნის საწოლზეა მიმართული, შეიძლება იყოს როგორც ეფექტიანი, ისე ნაკლები გვერდითი ეფექტის მქონე . კვლევის შედეგები 2025 წლის 19 აპრილს Radiotherapy and Oncology ჟურნალში გამოქვეყნდა.

კვლევის მეთოდი: ვის რა მკურნალობა ჩაუტარდა?

მკვლევრებმა ნიდერლანდების 12 სხვადასხვა რადიოთერაპიის ცენტრიდან 2010–2019 წლებში 264 პაციენტის მონაცემები შეისწავლეს. ყველა პაციენტს პირის ღრუს კიბოს გამო ჩაუტარდა ოპერაცია — სიმსივნისა და კისრის en bloc დისექცია — და პათოლოგიური გამოკვლევით კისრის ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზი არ გამოვლენილა (pN0).

პაციენტები ორ ჯგუფად გაიყო:

• მხოლოდ სიმსივნის საწოლის რადიოთერაპია (n = 118)

• სიმსივნის საწოლისა და კისრის რადიოთერაპია (n = 146)

რადიოთერაპიის დოზები ქირურგიული კიდეებისა და სხვა რისკფაქტორების მიხედვით განსხვავდებოდა. პირველადი მიზანი იყო რეგიონული რეციდივის/განმეორების სიხშირე, მეორეული მიზნები კი — ადგილობრივი რეციდივი, საერთო გადარჩენა და მკურნალობის შემდგომი გვიანი გვერდითი ეფექტები (შეფასდა მე-3 თვის შემდეგ).

მთავარი მიგნებები: რეგიონულ კონტროლში განსხვავება არ არის, გვერდით ეფექტებში კი დიდია

რეგიონული კონტროლის მაჩვენებელი:

• 5 წლის შემდეგ ორივე ჯგუფში 96% (სტატისტიკურად განსხვავება არ არის)

• სულ მხოლოდ 9 რეგიონული რეციდივი გამოვლინდა (3.4%)

  • სიმსივნის საწოლის დასხივების ჯგუფში: 4 შემთხვევა (3.39%)

  • სიმსივნისა და კისრის დასხივების ჯგუფში: 5 შემთხვევა (3.42%)

ადგილობრივი კონტროლის მაჩვენებელი:

• სიმსივნის საწოლის ჯგუფი: 92%

• სიმსივნისა და კისრის ჯგუფი: 91%

5-წლიანი საერთო გადარჩენა:

• სიმსივნის საწოლის ჯგუფი: 80%

• სიმსივნისა და კისრის ჯგუფი: 78%

ლიმფური კვანძების რაოდენობა (დისექციით მიღებული კვანძების რაოდენობა) მნიშვნელოვნად იყო დაკავშირებული უკეთეს რეგიონულ კონტროლთან (HR: 0.46).

გვერდითი ეფექტები: კისრის რადიოთერაპია გვიან გვერდით ეფექტებს ზრდის

კისრის რადიოთერაპიის მიმღებ პაციენტებში გვიანი გვერდითი ეფექტები საგრძნობლად უფრო ხშირად გამოვლინდა:

• პირის სიმშრალე (ხარისხი 2-3):

  • კისრის დასხივების ჯგუფში 31%

  • მხოლოდ სიმსივნის საწოლის დასხივების ჯგუფში 15%

  • შანსების თანაფარდობა (OR): 4.93

• ყლაპვის გაძნელება (ხარისხი 2-3):

  • კისრის დასხივების ჯგუფში 61%

  • მეორე ჯგუფში 19%

  • შანსების თანაფარდობა (OR): 5.29

ეს განსხვავებები როგორც სტატისტიკურად, ისე კლინიკურად მნიშვნელოვანი იყო.

კლინიკური კომენტარი: კისრის რადიოთერაპია ყოველთვის აუცილებელი არ არის

პათოლოგიურად pN0 პაციენტებში, რომლებსაც კისრის en bloc დისექცია ჩაუტარდათ, მხოლოდ სიმსივნის საწოლის რადიოთერაპიით რეგიონული კონტროლის მაჩვენებელი ისეთივეა, როგორიც კისრის ერთდროული დასხივებისას, თუმცა გვერდითი ეფექტები გაცილებით ნაკლებია.

ამ მიგნებებით, პაციენტებში, რომელთა მაღალი რისკის პათოლოგიური ნიშნები მხოლოდ პირველადი სიმსივნით შემოიფარგლება და კისრის რეგიონი სუფთაა, კისრის რადიოთერაპია შეიძლება არ ჩატარდეს. ეს სტრატეგია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ცხოვრების ხარისხის დამაზიანებელი გვიანი გვერდითი ეფექტების თავიდან ასაცილებლად.

დასკვნა: პერსონალიზებული რადიოთერაპიული მიდგომა შესაძლებელია

ეს კვლევა აჩვენებს, რომ წარმატებით ნაოპერაციებ პაციენტებში, რომელთა კისრის კვანძები უარყოფითია, რადიოთერაპიის ველის შეზღუდვა შეიძლება უსაფრთხო და ეფექტიანი იყოს . იგი ასევე მხარს უჭერს მიდგომას, რომელსაც შეუძლია პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესება და პირის სიმშრალისა და ყლაპვის გაძნელების მსგავსი გვიანი გვერდითი ეფექტების მინიმუმამდე შემცირება.

ამ კვლევამ შეიძლება გზა გაუხსნას გარკვეულ პაციენტთა ჯგუფებში მხოლოდ სიმსივნის საწოლზე მიმართული ადიუვანტური მკურნალობის სტანდარტად ჩამოყალიბებას.