გასაკვირი აღმოჩნდა, რომ BRCA მუტაცია პროსტატის კიბოსაც იწვევს

მეცნიერებისთვის ინტერესის საგანია კიბოს სხვადასხვა სახეობის ადრეულ ასაკში განვითარება ერთ ადამიანში ან ოჯახში. პირველად, 1990 წელს, ჟურნალ Science-ში ადრეულ ასაკში მემკვიდრეობით გადაცემად ძუძუ-საკვერცხის კიბოზე სტატიის გამოქვეყნების შემდეგ, 1994 წელს BRCA1, ხოლო 1995 წელს BRCA2 აღმოაჩინეს. ამ გენების კვლევების ზრდასთან ერთად დადგინდა, რომ ამ ცილის დაზიანების მქონე ადამიანებში იზრდება არა მხოლოდ ძუძუსა და საკვერცხის კიბოს, არამედ პანკრეასის კიბოსა და მამაკაცებში პროსტატის კიბოს განვითარების ალბათობაც.
BRCA გენი სახელს ძუძუს კიბოს ინგლისური სახელის, breast cancer-ის, შემოკლებული ინიციალებიდან იღებს. BRCA 1 და 2 ცილები ჩვენი გენების შემქმნელი DNA-ს აღდგენაში მონაწილეობს. ისინი სიმსივნის დამთრგუნველი, ანუ ზრდის შემაფერხებელი გენებია. ამ ცილების დარღვევისას DNA-ს აღდგენა ვეღარ ხდება და დაზიანებული DNA-დან კიბოდ გარდაქმნის პროცესი იწყება. როდესაც DNA-ს აღდგენის ეს მთავარი გზა ირღვევა, სიმსივნურ უჯრედებში უფრო აქტიურად მუშაობს მეორე აღმდგენი გზა — პოლიმერაზის (PARP) გზა. მისი დათრგუნვა კიბოს უჯრედს კლავს, ამიტომ ამ გზის საწინააღმდეგოდ შექმნილი წამლები BRCA 1-2 მუტაციის მქონე პაციენტებში ჩვენს მიზნობრივ მკურნალობას წარმოადგენს. ამ ჯგუფის წამლებია ოლაპარიბი, ველიპარიბი და ნირაპარიბი.
BRCA1-2 გენების დაზიანების მქონე საკვერცხის კიბოსთვის FDA-ს (ამერიკის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის) დამტკიცება 2014 წელს მიღებულმა ოლაპარიბმა (Lynparza) იმავე წარმატებას მიაღწია კვლევებში BRCA1-2 დაზიანების მქონე ძუძუსა და პროსტატის კიბოშიც. პრესტიჟულ ჟურნალ NEJM-ში გამოქვეყნებულ კვლევაში ჰორმონრეზისტენტული პროსტატის კიბოს მქონე 49 პაციენტი ჩაერთო.
ყველა პაციენტს ადრე ქიმიოთერაპია ჰქონდა მიღებული და ყველასთან DNA-ს აღდგენის გზის დაზიანება გამოვლინდა (%50-ში BRCA2 მუტაცია). პლაცებოს ჯგუფთან (უწამლო პაციენტთა ჯგუფთან) შედარებით ოლაპარიბმა საერთო გადარჩენას დამატებით 6 თვე შემატა. მიუხედავად იმისა, რომ პროსტატის კიბოსთვის FDA-ს დამტკიცება ჯერ არ მიუღია, იგი ჩვენი პაციენტებისთვის იმედისმომცემ წამლად დამკვიდრდა.
ველიპარიბი, 2016 წლის ამერიკის კიბოს კონგრესზე (ASCO) წარდგენილ II ფაზის კვლევაში ჰორმონრეზისტენტული პროსტატის კიბოს მქონე 153 პაციენტი ჩაერთო. იგი დაემატა აბირატერონს (zytiga), რომელსაც შორსწასული პროსტატის კიბოს მქონე პაციენტებში ვიყენებთ. დადგინდა, რომ DNA-ს დაზიანების მდგომარეობის მიუხედავად, ველიპარიბის ჯგუფში დაავადების პროგრესირებამდე დრო გაიზარდა და PSA-ს (პროსტატის სპეციფიკური ანტიგენის) დონე შემცირდა. DNA-ს აღმდგენ ცილებში დაზიანების მქონე ქვეჯგუფში წარმატება კიდევ უფრო მაღალი იყო: დაავადების პასუხის მაჩვენებელს დამატებით %45 შეემატა და მას %90 PSA-პასუხი ახლდა. როგორც ჩანს, მომავალში ველიპარიბიც დაიმკვიდრებს ადგილს შორსწასული პროსტატის კიბოს მქონე ჩვენი პაციენტებისთვის. ნირაპანიბის სახელით ცნობილი PARP-გზის დამთრგუნველი ჩვენი წამლის კვლევები კი გრძელდება.
დასკვნის სახით, მიზნობრივი მკურნალობის წარმატების ამსახველი ეს წამლები, მიუხედავად იმისა, რომ ყოველდღიურ პრაქტიკაში ჯერ არ შემოსულა, ჩვენი პაციენტებისთვის იმედისმომცემ სამკურნალო ვარიანტებად არის დამკვიდრებული.
წყაროები
Inherited DNA-Repair Gene Mutations in Men with Metastatic Prostate Cancer.
N Engl J Med 2016; 375:443-453August 4, 2016DOI: 10.1056/NEJMoa1603144
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.