იწვევს თუ არა მოწევა მსხვილი ნაწლავის კიბოს?
ამ სტატიაში
თამბაქო და თამბაქოს ნაწარმი მსოფლიოში თავიდან აცილებადი სიკვდილის ერთ-ერთ მთავარ მიზეზად რჩება. მართალია, ადამიანების უმეტესობამ იცის, რომ მოწევა ფილტვის კიბოს იწვევს, მაგრამ ნაკლებად ცნობილია, რომ იგი კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს განვითარების რისკსაც ზრდის. კვლევები აჩვენებს, რომ რეგულარულ მწეველებში კოლორექტალური კიბოს განვითარების ალბათობა მნიშვნელოვნად მაღალია მათთან შედარებით, ვისაც არასდროს მოუწევია.
კავშირი მოწევასა და კოლორექტალურ კიბოს შორის
სამეცნიერო კვლევები მკაფიოდ აჩვენებს, რომ მოწევა კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს რისკს ზრდის. მრავალწლიანი მოწევა ნაწლავის უჯრედებში დნმ-ის დაზიანებას იწვევს. ეს დაზიანება კიბოს განვითარების პროცესში მუტაციებს ააქტიურებს.
- მწეველებში კოლორექტალური კიბოს რისკი 15–30% -ით უფრო მაღალია.
- რისკი კიდევ უფრო იზრდება იმ პირებში, რომლებიც დღეში ბევრ ღერს ეწევიან და მოწევის ხანგრძლივი ისტორია აქვთ (20 წელი და მეტი).
- მოწევა ზრდის არა მხოლოდ კიბოს განვითარების რისკს, არამედ იმის ალბათობასაც, რომ დიაგნოზის დასმისას დაავადება უფრო შორსწასულ სტადიაზე იყოს.
რისკის ფაქტორები და სხვა ეფექტები
ამერიკის კიბოს საზოგადოების (ACS) თანახმად, კოლორექტალური კიბოს სხვა რისკფაქტორებია:
- ჭარბი წონა ან სიმსუქნე
- წითელი ან გადამუშავებული ხორცით მდიდარი კვება
- D ვიტამინის დაბალი დონე
- ალკოჰოლის ზომიერად ან დიდი რაოდენობით მოხმარება
- ტიპი 2 დიაბეტი
- 50 წელზე მეტი ასაკი
- ამერიკის მკვიდრი, ალასკის მკვიდრი, აფროამერიკული ან აშკენაზი ებრაული წარმომავლობა
- ნაღვლის ბუშტის ოპერაცია (ქოლეცისტექტომია) ანამნეზში
- კოლორექტალური კიბო, კოლორექტალური პოლიპები, ნაწლავის ანთებითი დაავადება (IBD) ან მენჯის/მუცლის რადიოთერაპია ანამნეზში
- ადენომატოზური პოლიპების ან კოლორექტალური კიბოს ოჯახური ისტორია
- მემკვიდრეობითი სინდრომები (მაგალითად, ოჯახური ადენომატოზური პოლიპოზი ან ლინჩის სინდრომი)
მოწევის შეწყვეტა და რისკის შემცირება
მოწევის შეწყვეტა კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს რისკის შემცირების ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი გზაა. კვლევები აჩვენებს, რომ:
- მოწევის შეწყვეტიდან 5–10 წლის შემდეგ კოლორექტალური კიბოს რისკი მნიშვნელოვნად მცირდება.
- დიდი ხნის წინ მოწევის შემწყვეტ პირებში რისკი უახლოვდება მათ რისკს, ვისაც არასდროს მოუწევია.
- მოწევის შეწყვეტა სხვა კიბოების, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებისა და ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადების რისკსაც ამცირებს.
პრევენცია და სკრინინგი
კოლორექტალური კიბოს პრევენციისა და ადრეული დიაგნოსტიკისთვის მნიშვნელოვანია როგორც ცხოვრების წესი, ისე სკრინინგი.
ცხოვრების წესთან დაკავშირებული ზომები
- მოწევის შეწყვეტა
- რეგულარული ვარჯიში
- ჯანსაღი წონა
- ბოჭკოვანი საკვების, ბოსტნეულისა და ხილის მიღება
- წითელი/გადამუშავებული ხორცის შეზღუდვა
- ალკოჰოლის შემცირება
სკრინინგი
- საშუალო რისკის ჯგუფში იწყება 45 წლის ასაკში .
- მეთოდები: კოლონოსკოპია, განავალში ფარული სისხლის ტესტი (FOBT), განავლის დნმ-ის ტესტი.
- ოჯახური ისტორიის მქონე პირებს სკრინინგი უფრო ადრეულ ასაკში სჭირდებათ.
როდის უნდა მივმართოთ ექიმს?
ამერიკის კიბოს საზოგადოების (ACS) თანახმად, ადამიანებმა კოლორექტალური კიბოს რეგულარული სკრინინგი 45 წლის ასაკში უნდა დაიწყონ.
ამასთან, ნებისმიერ ასაკში, კოლორექტალური კიბოს შესაძლო ნიშნების ან სიმპტომების შემჩნევისას ექიმს უნდა მიმართონ.
ეს სიმპტომებია:
- ნაწლავის მოქმედების ჩვევების რამდენიმე დღეზე ხანგრძლივი ცვლილება (მაგალითად, შეკრულობა ან დიარეა)
- სისხლი განავალში
- შავი ან წითელი ფერის განავალი
- მოსუფთავებისას კაშკაშა წითელი სისხლის შემჩნევა
- დეფეკაციის შემდეგ დარჩენილი დეფეკაციის სურვილი
- მუცლის ტკივილი ან სპაზმი
- წონის არასასურველი კლება
- დაღლილობა
- სიყვითლე (კანის ან თვალის თეთრი გარსის გაყვითლება)
ამ სიმპტომებს ჯანმრთელობის სხვადასხვა სხვა პრობლემაც შეიძლება იწვევდეს. მიზეზის გასარკვევად ადამიანმა აუცილებლად უნდა მიმართოს თავის ექიმს. კოლორექტალური კიბოს ადრეულმა დიაგნოსტიკამ და მკურნალობამ შესაძლოა დაავადების მიმდინარეობა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს.
შეჯამება
- მოწევა ზრდის არა მხოლოდ ფილტვის, არამედ კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბოს რისკსაც.
- რისკი მოწევის ხანგრძლივობასა და რაოდენობასთან ერთად იზრდება.
- მოწევის შეწყვეტა დროთა განმავლობაში რისკს ამცირებს.
- ცხოვრების წესის ცვლილებები და სკრინინგი პრევენციაში გადამწყვეტ როლს ასრულებს.
წყაროები
Assimakopoulos, S. F., et al. (2018). The role of the gut barrier function in health and disease. Gastroenterology Report, 6(4), 309–314. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6089582/
Bai, X., et al. (2022). Cigarette smoke promotes colorectal cancer through modulation of gut microbiota and related metabolites. Gut, 71(12), 2439–2450. https://gut.bmj.com/content/71/12/2439
Botteri, E., et al. (2020). Smoking and colorectal cancer risk, overall and by molecular subtypes: a meta-analysis. American Journal of Gastroenterology, 115(12), 1941–1954. https://journals.lww.com/ajg/abstract/2020/12000/smoking_and_colorectal_cancer_risk,_overall_and_by.9.aspx
American Cancer Society. (n.d.). Colorectal cancer. https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer.html
Genua, F., et al. (2021). The role of gut barrier dysfunction and microbiome dysbiosis in colorectal cancer development. Frontiers in Oncology, 11, 626154. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8082020/
Gram, I. T., et al. (2020). Smoking-related risks of colorectal cancer by anatomical subsite and sex. International Journal of Epidemiology, 49(3), 881–892. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7368133/
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.