კიბოს ახალი იმუნოთერაპია მოდის: მაკროფაგების საკონტროლო წერტილების დათრგუნვა

სიმსივნესთან ასოცირებული მაკროფაგების გააქტიურება მათი საკონტროლო წერტილის, CD47-ის მეშვეობით, კიბოს ახალ და ეფექტიან იმუნოთერაპიულ მკურნალობად გვევლინება.
სიმსივნის მიკროგარემოკიბოს უჯრედის გამრავლებაში, გავრცელებასა და წამლებისადმი რეზისტენტობის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს. სიმსივნის მიკროგარემოში იმუნური სისტემის დამთრგუნველი უჯრედები და იმუნური სისტემის უჯრედები, რომელთა საკუთარი სარგებლისთვის გამოყენებას სიმსივნე იწყებს, არსებობს. მაკროფაგები სიმსივნის მიკროგარემოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი უჯრედია. ნორმალურ პირობებში მათი ამოცანაა ბაქტერიების მსგავსი პათოგენური მიკროორგანიზმებისა და სიმსივნეების წინააღმდეგ დაცვის პირველი სისტემის შექმნა. ამას ისინი ფაგოციტოზით და რიგი უჯრედგარე მექანიზმებით ახორციელებენ.
ქვემოთ მოცემულ სურათზეგამოსახულია, როგორ ესხმის თავს მაკროფაგი (დიდი ნარინჯისფერი უჯრედი) ბაქტერიებს (პატარა მწვანე უჯრედები) და ანადგურებს მათ.

დაკავშირებული თემა:
თუმცა პროგრესირების დაწყებისას სიმსივნე იმუნურ სისტემასა და მის ერთ-ერთ კომპონენტს, მაკროფაგებს, საკუთარი სარგებლისთვის იყენებს. ამ შემთხვევაში მაკროფაგები სიმსივნესთან ასოცირებულ მაკროფაგებად გარდაიქმნებიან.

ზემოთ მოცემულ სურათზენაჩვენებია მაკროფაგების სიმსივნის ხელშემწყობი და სიმსივნის საწინააღმდეგო თვისებები. ანუ იმუნური სისტემის ამ მნიშვნელოვან კომპონენტებს გარემოებების მიხედვით სიმსივნის მხარდამჭერი ან მისი საწინააღმდეგო როლის შესრულება შეუძლიათ.
გამოყენებული კიბოს მკურნალობისა და აქტივაციის მდგომარეობის მიხედვით მაკროფაგებს სიმსივნის საწინააღმდეგო ან მის ხელშემწყობი თვისებები აქვთ. სიმსივნის პროგრესირებისას მასთან ასოცირებული მაკროფაგები იმუნური სისტემის დათრგუნვას, მეტასტაზირებისა და ინვაზიის (ქსოვილებში გავრცელების) დახმარებას, კიბოს ღეროვანი უჯრედების მხარდაჭერას, ფიბრობლასტებისა და უჯრედგარე მატრიქსის (უჯრედშორისი გარემოს) სიმსივნის ხელშემწყობად გარდაქმნას ასრულებენ. როგორ წარმოიქმნება სიმსივნესთან ასოცირებული მაკროფაგები?
კიბოს უჯრედებში C-MYC ონკოგენის აქტივობა ძალიან მაღალია და ეს გენი კიბოს უჯრედების აგრესიულ გამრავლებას უზრუნველყოფს. C-MYC გენი ასევე CD47 გენის მუშაობას აძლიერებს. CD47 გენი კი უჯრედის ზედაპირულ CD47 რეცეპტორს წარმოქმნის. კიბოს უჯრედზე არსებული CD47 მაკროფაგზე მოთავსებულ SIRPA ცილას უკავშირდება. ამ შემთხვევაში მაკროფაგი კიბოს უჯრედს მეგობრად აღიქვამს და თავს არ ესხმის. სწორედ ამიტომ CD47-ს მაკროფაგების საკონტროლო წერტილი ეწოდება.
ამ შეკავშირების აღსაკვეთად CD47-ზე მიმართული მონოკლონური ანტისხეულები შეიქმნა. Anti-CD47-ისა და ამჟამად ზოგიერთი ლეიკემიისა და ლიმფომის მკურნალობაში გამოყენებული anti-CD20-ის მეშვეობით კიბოს მკურნალობის ახალი სტრატეგიის შექმნას ცდილობენ.
ამ მიზნით ჩატარებულ ფაზა-1b კლინიკურ კვლევაშიHu5F9-G4-ის (anti-CD47) და რიტუქსიმაბის (anti CD20) ეფექტიანობა სტანდარტული მკურნალობისადმი რეზისტენტული მსხვილ B-უჯრედოვანი და ფოლიკულური ლიმფომის პაციენტებში შეისწავლეს. კვლევის შედეგად მკურნალობაზე სრული პასუხის მაჩვენებელიმსხვილ B-უჯრედოვან ლიმფომაში 33 პროცენტი, ფოლიკულურ ლიმფომაში კი 43 პროცენტი აღმოჩნდა. მოსალოდნელად, anti-CD47 მკურნალობა ანემიის მსგავს მართვად გვერდით ეფექტს იწვევს.
მკურნალობის ეს წარმატება მაკროფაგების პირდაპირი ტოქსიკურობის გააქტიურებას უკავშირდება (შესაბამისად გააქტიურებული მაკროფაგები კიბოს უჯრედებზე პირდაპირ ტოქსიკურ/საზიანო ზემოქმედებას ახდენენ).
სიმსივნური უჯრედის გენეტიკური არასტაბილურობა (სიმსივნური ანტიგენების მაღალი სიმკვრივე) თანამედროვე T-უჯრედებზე მიმართულ საკონტროლო წერტილის ინჰიბიტორებით იმუნოთერაპიაში წარმატების მნიშვნელოვანი განმსაზღვრელი ფაქტორია, მაკროფაგების საკონტროლო წერტილის ბლოკადა კი სიმსივნურ ანტიგენებზე დამოკიდებული არ არის.
მაკროფაგების ბლოკადის T-უჯრედების ბლოკადასთან კომბინირებამ თანდაყოლილი და ადაპტაციური იმუნური სისტემის გააქტიურებით შეიძლება კიბოს ეფექტიანი მკურნალობა უზრუნველყოს. მაკროფაგების ბლოკადის მთავარი სირთულეა იმის განსაზღვრა, თუ რომელი პაციენტი უპასუხებს ამ ახალ იმუნოთერაპიას. საინტერესოა, რომ სიმსივნის მაკროფაგებით ინტენსიური ინფილტრაცია (შეჭრა) ცუდ პროგნოზთან (დაავადების მიმდინარეობასთან) ასოცირდება.
ქვემოთ მოცემულ სურათზეშეიძლება ნახოთ მონოციტების სიმსივნესთან ასოცირებულ მაკროფაგებად გარდაქმნა და შემდეგ სიმსივნის მიკროგარემოში გადასული ამ უჯრედების მიერ სიმსივნის მხარდაჭერის გზები (ინვაზია, მეტასტაზირება, ანგიოგენეზი, იმუნოსუპრესია).

წყაროები
Macrophage Checkpoint Blockade in Cancer — Back to the Future.
NEJM, 1 November 2018
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.