სიმსივნის მიკროგარემო — რა არის და რატომ არის კიბოს მკურნალობისთვის მნიშვნელოვანი?
ამ სტატიაში
იცით, რატომ არ მოქმედებს ადამიანის ნამდვილ კიბოზე წამალი ან მცენარეული ექსტრაქტი, რომელიც ლაბორატორიაში კიბოს უჯრედებს კლავს და იმედისმომცემად ჩანს?
კიბოზე ამ ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო კითხვაზე სიმსივნის მიკროგარემოს სტატიაში დეტალურ ინფორმაციას ნახავთ.
სიმსივნურ ქსოვილში კიბოს უჯრედების გროვებს ვხედავთ. მიზეზია DNA-ში დაზიანებების დაგროვების მქონე უჯრედის უკონტროლო გამრავლება. თუმცა კიბო მხოლოდ ეს არ არის. გარშემო მყოფ მეზობლებს ადვილად მართავს და თავის დასახმარებლად ცვლის.
კიბოს უჯრედები „მეზობელ უჯრედებზე“ გავლენით „სიმსივნის მიკროგარემოს“ ქმნის.
რა თვისებები აქვს მიკროგარემოს და რა უჯრედებია მასში? ერთად გავეცნოთ მას.
უნდა აღინიშნოს, რომ კიბოს უჯრედი გარშემო „ჯანსაღ უჯრედებზე“ ზრდის ფაქტორებით, ციტოკინებით (იმუნიტეტის გამააქტიურებელი, ანთების გამომწვევი ნივთიერებებით) და სხვით მოქმედებს.
მიკროგარემოს ზოგადი თვისებებია
1. ანთებითი გარემო
კიბოს 10 ძირითადი თვისებიდან ერთ-ერთია ანთების ხელშემწყობი გარემო. კიბოს უჯრედები განსაკუთრებით ციტოკინად წოდებული მოლეკულების მატებით ანთებას იწვევს. ანთებითი გარემო კიბოს უჯრედის მეტასტაზირებას აადვილებს. ამავე დროს ჯანსაღი უჯრედების DNA-ს ძლიერ აზიანებს, რადგან მიკროგარემოში DNA-ის დამაზიანებელი ჟანგბადის რეაქტიული რადიკალებიარსებობს.
2. ჰიპოქსიური გარემო (ჟანგბადის ნაკლებობა)
სიმსივნის მოცულობის მატებით მასში და გარშემო ჟანგბადი მცირდება. ამას ჰიპოქსია ეწოდება. სწრაფი გამრავლებით კიბოს უჯრედები ჟანგბადს ხარჯავს და შედეგად გენომური არასტაბილურობა (DNA-ის დაზიანების მუდმივი მატება) ვითარდება. ჟანგბადის ნაკლებობისას სხვა ცილები, ზრდის ფაქტორები და ფერმენტებიც აქტიურდება. უჯრედი მეტასტაზირების უნარს იძენს. HIF1 ცილის აქტივობის მატება არსებული ძარღვებიდან ახალი განშტოებების წარმოქმნას უზრუნველყოფს. ანგიოგენეზი (ახალი ძარღვების წარმოქმნა) და მეტასტაზირება კიბოთი სიკვდილის % 90-ზეა პასუხისმგებელი.
3. აციდოზი (მჟავე გარემო)
ჟანგბადის ნაკლებობა ენერგიის მექანიზმს ცვლის და კიბოს უჯრედები უჟანგბადოდაც იზრდება და მრავლდება. დამატებითი ჟანგბადის შემთხვევაშიც აერობული გლიკოლიზით ჟანგბადის გამოუყენებლად წარმოქმნის ენერგიას. ამას „ვარბურგის ეფექტი“ ეწოდება.
შედეგად რძემჟავა გროვდება. ანუ მჟავე გარემო კიბოს მიზეზი კი არა, შედეგია. ამიტომ ტუტე მკურნალობა კიბოში არაეფექტიანია. ამასთან, მჟავე გარემო ცილების დამშლელ მრავალ ფერმენტს ააქტიურებს და მეტასტაზირებას აადვილებს.
მიკროგარემოში ძალიან ბევრი, განსხვავებული ფუნქციის უჯრედი და მოლეკულაა. ქვემოთ მოცემულ სურათზე იგი სქემატურადაა ნაჩვენები.
რატომ არის მიკროგარემო ასე მნიშვნელოვანი?
- მიკროგარემო თანამედროვე წამლების შემუშავების ერთ-ერთი უმთავრესი პრობლემაა. მისით კიბოს უჯრედი მრავალ თვისებას იძენს.
- მიკროგარემო უჯრედს სხვა ქსოვილებში გავრცელების, ადვილად მუტაციის განცდისა და წამლისადმი რეზისტენტობის შეძენის საშუალებას აძლევს.
- ამავე დროს მისი ჰიპოქსიური გარემო მეტასტაზირების უზრუნველმყოფ მექანიზმებს ააქტიურებს.
- იმუნოთერაპიების ეფექტიანობის შემცირების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია მიკროგარემოს უჯრედები. კიბო ათეულობით განსხვავებულ მეზობელ უჯრედთან მჭიდრო კავშირშია და საკუთარ გარემოში ყველაზე ძლიერია. ამიტომ ყოველწლიურად გამოცდილი ათასობით მცენარეული თუ სინთეზური მოლეკულიდან მხოლოდ ერთი-ორი იქცევა იმედისმომცემ წამლად.
დაკავშირებული თემები:
წყაროები
The tumor microenvironment at a glance
J Cell Sci 2012 125: 5591-5596.
2. Douglas Hanahan,,Lisa M. Coussens,
Accessories to the Crime: Functions of Cells Recruited to the Tumor Microenvironment,
Cancer Cell 21, March 20, 2012
3. Chiche, Johanna, M Christiane Brahimi-Horn, and Jacques Pouysségur.
Tumour Hypoxia Induces a Metabolic Shift Causing Acidosis: A Common Feature in Cancer.
Journal of Cellular and Molecular Medicine 14.4 (2010): 771–794.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.