რა არის ტუტე დიეტა? აქვს თუ არა მას სარგებელი კიბოს დროს?

ტუტე დიეტა ორგანიზმის მჟავა-ტუტოვან წონასწორობას ეფუძნება. როდესაც საკვები ძირითადად ბოსტნეულსა და ხილს შეიცავს, შარდი ტუტე ხდება, ხოლო მარცვლეულის, ხორცისა და რძის პროდუქტების მიღებისას მჟავე გარემო წარმოიქმნება.

საკვების მჟავიანობას უმთავრესად გოგირდისა და ფოსფორის ნაერთები განსაზღვრავს, ტუტიანობას კი — ისეთი მინერალები, როგორიცაა კალციუმი, მაგნიუმი და კალიუმი. თუმცა, სანამ თირკმელები გამართულად მუშაობს, შარდში მჟავა-ტუტოვანი ცვლილებები სისხლში არ აისახება. თირკმელებს შეუძლიათ ერთდროულად მჟავების გამოყოფა და ბიკარბონატის წარმოქმნა მჟავური დატვირთვის დასაბალანსებლად.

ხსნარის მჟავიანობის ან ტუტიანობის ხარისხი pH-ით გამოიხატება. საკვების pH 7-ზე ნაკლები თუა, ის მჟავეა, 7-ზე მეტი კი ტუტეა. სხეულის pH ოდნავ ტუტე, ძალიან მგრძნობიარე და ვიწრო დიაპაზონშია — 7,35-7,45; მისი ცვლილებისას მრავალი დარღვევა ვითარდება (სისხლის pH 7-ზე ქვემოთ სიცოცხლესთან შეუთავსებელია). ეს დარღვევებია: მინერალებისა და სხვა საკვები ნივთიერებების შეწოვის შემცირება, უჯრედებში ენერგიის წარმოების დაქვეითება, დაზიანებული უჯრედების აღდგენის უნარის შესუსტება, მავნე მძიმე მეტალების გამოდევნისა და გაწმენდის უნარის შემცირება და სიმსივნური უჯრედების ზრდის ხელშემწყობი გარემოს შექმნა. თირკმელები ბუფერული სისტემების გააქტიურებით ცდილობს ორგანიზმის ნორმალური მუშაობისთვის საჭირო pH-ის ძალიან ვიწრო საზღვრებში შენარჩუნებას.

რამდენი ტუტე ან მჟავე საკვებიც უნდა მიიღოთ, სისხლის pH-ს ვერ შეცვლით

კვლევებმა აჩვენა, რომ რამდენი მჟავე ან ტუტე საკვებიც უნდა მიიღოთ, გამართულად მომუშავე თირკმელების პირობებში სისხლი საჭირო ოდნავ ტუტე დონეზე რჩება. თუმცა თირკმლის დაავადების ან უკმარისობისას ორგანიზმი სისხლის მჟავიანობას ვეღარ აბალანსებს. ასეთ პაციენტებს რეგულარული დიალიზი და ნაკლებმჟავე საკვები სჭირდებათ.

ტუტე დიეტა ზღუდავს ან გამორიცხავს რძის, ხორცის, ზღვის პროდუქტების, მარილის, ცხიმისა და სამრეწველო პროდუქტების ყოველდღიურ მოხმარებას და კვებაში ამატებს კიტრს, კურკუმას, ჯანჯაფილს, ისპანახს, ვარდკაჭაჭას, წითელ და შავ ბოლოკს, ბროკოლის, სოიის ყლორტებს, მანგოლდს, სატაცურს, ჭინჭარს, შავ კვლიავსა და პიტნის მსგავს მრავალ პროდუქტს.

ტუტე დიეტა ბოჭკოს მაღალი მიღებით წონის კლებაზე დადებითად შეიძლება მოქმედებდეს. თუმცა ძირითადი ცხოველური ცილის წყაროების შეზღუდვის ან გამორიცხვის გამო, ჩვეულებრივ, ადამიანის ცილის საჭიროებას ვერ აკმაყოფილებს. შეიძლება გამოიწვიოს რკინის, კალციუმისა და B12 ვიტამინის დეფიციტი.

აქვს თუ არა ტუტე დიეტას სარგებელი კიბოსთვის?

კიბოს პრევენციის ან მკურნალობისთვის ტუტე დიეტის დადებითი ეფექტების შეფასებისას უნდა აღინიშნოს, რომ ის ახალ ბოსტნეულს, ხილს, ძირხვენებსა და პარკოსნებს უსვამს ხაზს. ზოგ მათგანს ანტიოქსიდანტური მოქმედება აქვს, თუმცა ეს მჟავიანობასა თუ ტუტიანობასთან კავშირში არ არის.

ბოლო წლებში გავრცელებულია რწმენა, რომ ტუტე დიეტას კიბოს საწინააღმდეგო თვისებები აქვს. ეს ეფუძნება ექსპერიმენტებს, რომლებშიც კიბოს უჯრედები მჟავე გარემოში მრავლდებოდა. თუმცა კვლევებმა აჩვენა, რომ მათ ტუტე, არამჟავე გარემოშიც შეუძლიათ გამრავლება. ამასთან, მკაფიოდ დადგინდა, რომ საკვები სისხლის მჟავიანობასა და ტუტიანობაზე არ მოქმედებს.

მჟავე გარემო კიბოს განვითარების მიზეზი კი არა, შედეგია!

ამ შეხედულების უარმყოფელმა სხვა კვლევამ დაასკვნა, რომ მჟავე გარემო კიბოს განვითარების შედეგია და არა მიზეზი. კიბოს უჯრედები ენერგიის ძალიან სწრაფად წარმოქმნითა და სისხლის ნაკადის შენელებით ირგვლივ მჟავე გარემოს ქმნის. შედეგად, სისხლი კიბოს მიკროგარემოში pH-ს ვერ აბალანსებს.

შედეგად, აღმოჩნდა, რომ ტუტე დიეტას არც კიბოს პრევენციისთვის აქვს დადებითი ეფექტი და არც კიბოს პაციენტებზე.