შინაარსზე გადასვლა
Prof. Dr. Mustafa Özdoğan · სამედიცინო ონკოლოგი

კიბოს სიკვდილი

კიბოს სიკვდილი

ბოლო წლებში მრავალი სტატიითა და აქტივობით ვცდილობდით აგვეხსნა, რომ კიბო მნიშვნელოვნად პრევენცირებად და მკურნალობად დაავადებად იქცა. ამ ცნობიერების გავრცელებისას, რა თქმა უნდა, ვიცით, რომ კიბო სიცოცხლეს იწირავს, მაგრამ 50 წლის წინანდელთან შედარებით მკურნალობაში ეპოქალური წინსვლაა და შეიძლება ითქვას, კიბოს ბედიც იცვლება. ზუსტი ვადის დასახელება რთულია, თუმცა სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ მომდევნო 50 წელიწადში კიბოები სრულად განიკურნება. კიბოს მკურნალობის ბოლო 50 წლიანი გზის უშუალო მოწმე, ცნობილი ექიმი ვინსენტ T. დევიტა, რომელსაც თავადაც ამ დაავადებასთან ბრძოლა მოუხდა, წიგნს „კიბოს სიკვდილი“ წერს. ამ სტატიაში წიგნის გამო მიცემული ღირებული ინტერვიუს თარგმანი გვინდოდა გაგვეზიარებინა.

ექიმი მორი მარკმანი: გამარჯობა. ვესაუბრებით ონკოლოგიური მკურნალობის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან მკვლევარსა და ექიმს, ვინსენტ T. დევიტას. კიბოს კვლევებისთვის მრავალი ჯილდოს მფლობელი ექიმი ცნობილია ჰოჯკინის ლიმფომისთვის 4 პრეპარატის კომბინაციის შექმნითა და 1960-იანი წლების შუაში თანამედროვე ქიმიოთერაპიის ეპოქის დაწყებაში მონაწილეობით. კოლეგებმა ეს თანამედროვე ონკოლოგიის ერთ-ერთ უდიდეს მიღწევად შეაფასეს. მან ახლახან კიბოს კვლევებსა და მკურნალობაში გამოცდილების შესახებ წიგნი „კიბოს სიკვდილი“ დაწერა.

წამყვანი ონკოლოგი დევიტა წიგნში ხსნის, რატომ არის კიბო დასამარცხებელი დაავადებადა როგორ მივაღწიოთ ამას. ამიტომ პირველი კითხვა, რომლის პასუხიც ბევრს აინტერესებს, ასეთია: რატომ დაწერეთ ეს წიგნი?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: როგორც იცით, ამერიკელებმა კიბოსთან ბრძოლისთვის გადასახადებით 100 მილიარდ დოლარზე მეტი გადაიხადეს. ვიფიქრე, სწორ დროს სწორ ადგილას აღმოვჩნდი. მაშინ კიბოს საზოგადოებაში ვიყავი და ჩემი საქმე ფილანთროპ მერი ლასკერის კიბოს საკითხით დაინტერესება იყო. შემდეგ მთელი პროგრამა და გარედან ორი კიბოს ცენტრი ვმართე. მოგვიანებით ამერიკის კიბოს საზოგადოების პრეზიდენტობის შესაძლებლობა მომეცა.

თითქოს გამოცდილება არ მყოფნიდა, თავადაც კიბო დამემართა. ვუთხარი ჩემს თავს: „უნდა გავაკეთო. ასეთ მდგომარეობაში მყოფმა გამოცდილება მართლაც უნდა გადახედოს, რათა კიბოთი დაავადებულმა ადამიანებმა უშუალოდ დაავადებაგადატანილი და გამოჯანმრთელებული ადამიანისგან გაიგონ, რა მიიღეს გადახდილი ფულის სანაცვლოდ“. ასე მოვიქეცი და ჩემს ქალიშვილ ელიზაბეტთან, შესანიშნავ მწერალთან ერთად გავაკეთე. ვთხოვე, გულწრფელი დავეტოვებინე და ჩემი საქმიანობის ახსნაში დამხმარებოდა. წიგნი ხალხისთვის დაიწერა და არა ექიმებისა და ექთნებისთვის. ზოგიერთმა იფიქრა, მხოლოდ მათთვის იყო, მაგრამ ასე არ არის. ამიტომ დავწერე წიგნი.

ექიმი მორი მარკმანი: მინდა ამისთვის მადლობა გადაგიხადოთ. ხალხისთვის ასეთი წიგნის დაწერა დასაფასებელია. კითხვა ასეთია: რა არის მთავარი გზავნილი, რომელსაც მკითხველს აძლევთ და გსურთ მისცეთ?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: მთავარი გზავნილი ისაა, რაც უკვე ახსენეთ: კიბოს წინააღმდეგ ომში გამარჯვება მხოლოდ შესაძლებელი კი არ არის, არამედ უკვე მიღწეულია. 1971-იანი წლებიდან კიბოს სფეროში მომხდარ მნიშვნელოვან ცვლილებებს ადამიანები სათანადოდ არ აფასებენ.

ამიტომ 1971 წლიდან 100 მილიარდი დოლარის 65% დამხმარე კვლევებში ჩავდეთ, რაც კვლევისთვის უზარმაზარი თანხაა. კიბოს სიხშირე და კიბოთი სიკვდილიანობა 1990-1991 წლებიდან მცირდება. მკურნალობა არასდროს ყოფილა ადვილი, თუმცა დაავადების სიხშირე ადრინდელზე გაცილებით ნაკლებია.

ერთ-ერთი უდიდესი წინსვლა ძუძუს კიბოს ადრეულ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობაში მოხდა. ძუძუს კიბოთი სიკვდილიანობა %25-ით შემცირდა. მთლიანობაში განვითარებულ ქვეყნებში კიბოთი სიკვდილიანობა %25-ით შემცირდა. ახლა ალბათ შემცირება უფრო დიდია, რადგან ეს მონაცემები 5 წლის წინანდელია. მიზნობრივი მკურნალობისა და იმუნოთერაპიის მსგავსი ახალი მეთოდებით 2016 წლის მაჩვენებლების დათვლისას შემცირება ალბათ დაახლოებით 35% იქნება. ეს ძალიან სტაბილური წინსვლაა.

ანუ გზავნილი ასეთია: ჩვენ არა მხოლოდ ვამარცხებთ კიბოს, კიბოს დამარცხებაც შესაძლებელია.

ექიმი მორი მარკმანი: სწორია.

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: ეს ყველაფერი კლინიკებამდე მხოლოდ ახლა აღწევს, ანუ საუკეთესო ჯერ წინ არის. ვიცით, რომ უკეთესები იქნება. ვფიქრობ, ადამიანებისთვის ოპტიმისტური გზავნილები გვჭირდება. დაბნეულობის ერთ-ერთი მიზეზია, რომ კიბოს მკურნალობისას ვთხოვთ სახლში დაბრუნდნენ და ნორმალურად იცხოვრონ, რასაც აკეთებენ. უმრავლესობა გარშემო არ დადის სიტყვებით: „მე კიბო მაქვს და...“. ზოგი ამას ამბობს და აქტივისტიც ხდება, მაგრამ უმეტესობა არა. ჩვეულებრივ ხედავთ ამ დაავადებისგან დაზარალებულებს, რომლებიც უფრო შესამჩნევია. ადამიანები ვერ აფასებენ, რამდენი გამოჯანმრთელდა მათი ტიპის კიბოსგან.

ექიმი მორი მარკმანი: ეს ძალიან მნიშვნელოვანი და დადებითი გზავნილია. მიუხედავად იმისა, რომ მკაფიოდ თქვით, წიგნი ხალხისთვის დაწერეთ, ექიმებისთვის, ონკოლოგებისთვის და/ან ჯანდაცვის სპეციალისტებისთვისაც გაქვთ ან გქონდათ გზავნილი?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: როგორც წიგნში ვთქვი, ზოგი ექიმი კიბოს მკურნალობით ენთუზიაზმით არ არის განწყობილი. ზოგი პაციენტი თავს ურწმუნო ექიმს ანდობს. თუ ახლად დიაგნოსტირებულ პაციენტს ექიმი ეუბნება: „კიბო გაქვთ, თქვენთვის ვერაფერს გავაკეთებ“, სხვა ექიმი უნდა იპოვოთ, რადგან დღეს კიბოს დროს ყველასთვის რაღაცის გაკეთება შეიძლება.

ექიმი მორი მარკმანი: შესანიშნავი წიგნია, თქვენი ქალიშვილი მართლაც არაჩვეულებრივი მწერალია და ერთად ბრწყინვალე ისტორია შექმენით. ამას კვლავ ვამბობ, რადგან წიგნი ხალხისთვისაა დაწერილი.

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: ამიტომ ასე დავწერეთ: ჩემი ქალიშვილი ამბის ჩამოყალიბებასა და გაფერადებაში ძალიან ნიჭიერია. მგონი გითხარით, 320,000 სიტყვა დავწერე, რაც ამჟამინდელი წიგნის სამმაგი მოცულობა იყო. მონახაზი მას მივეცი და 110,000 სიტყვად დამიბრუნა. ახლა წიგნი წაკითხვადია. მითხრა: „თუ არავინ წაიკითხავს, წიგნის წერას აზრი არა აქვს“. ასე გაცილებით ადვილად იკითხება. მის გარეშე წიგნი სრულიად სხვა იქნებოდა.

ექიმი მორი მარკმანი: წიგნის ზოგი საუბარი და თემა, განსაკუთრებით ის, რაზეც საუბარი და თქვენი კომენტარი მინდა, „განკურნების კონცეფციაა“. მკაფიოდ ამბობთ, რომ კიბო დასამარცხებელია და განკურნებაზე საუბარს უჭერთ მხარს. რას იტყოდით?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: შევნიშნე, რომ დღეს კოლეგებს სიტყვა განკურნების გამოყენება ერიდებათ. იელში ცოტათი განსხვავებული ვარ. „არ ვიცით, გამოჯანმრთელდებით თუ არა“ — ეს კლასიკურია. უფრო შიშს ჰგავს: თუ პაციენტს განკურნების იმედს მისცემთ და კიბო განმეორდება, პასუხისმგებლობა თქვენ გეკისრებათ.

ვფიქრობ, პაციენტებს კიბოსგან სრულად გათავისუფლება ურჩევნიათ. არ სურთ მოისმინონ: „ვერ გამოჯანმრთელდებით“ ან „დარწმუნებული არ ვართ“. უნდათ სახლში წავიდნენ და მშვიდად იყვნენ. თითქმის ყველა კიბოსთვის არსებობს პერიოდი: თუ მკურნალობის შემდეგ ამ დროში არ განმეორდა, იცით, რომ განმეორების ალბათობა აღარ არის.

მაგალითად, ჰოჯკინის დაავადებისას ეს დაახლოებით 4 წელია. პაციენტები რემისიაში გადადიან (კიბოს ნიშნებისა და სიმპტომების სრული გაქრობა), ასე რჩებიან და 4 წლის განმავლობაში მკურნალობა არ უტარდებათ. ჩემი აზრით, უნდა ვუთხრათ, რომ განიკურნებიან და ოპტიმიზმი მივცეთ.

დღეს კიბოს სფეროში ძალიან საინტერესო ამბები ხდება. ჩემთვის საუკეთესო მაგალითია ქრონიკული მიელოციტური ლეიკემია, ძალიან სასიკვდილო დაავადება, რომელსაც ვმკურნალობთ. პაციენტების რემისიაში სწრაფად შეყვანა შეგვიძლია, თუმცა ეს კიბო მაინც სასიკვდილოა. დღეს აბის სახის ქიმიოთერაპიით მკურნალობენ და ნორმალურად ცხოვრობენ. თუ წამლის მიმართ მდგრადობა განვითარდა, ფარმაცევტულმა ინდუსტრიამ კიდევ 4 წამალი შექმნა და, ალბათ, ამას გავაგრძელებთ. სრულად განკურნების გარეშეც დაავადება ყოველთვის კონტროლქვეშ შეიძლება გყავდეთ და პაციენტმა ნორმალურად იცხოვროს.

სხვადასხვა კატეგორიის პაციენტები გვყავს: ზოგი კიბოთი ნორმალურად ცხოვრობს, ზოგს კი კიბო აღარ აქვს. ვფიქრობ, ამას უფრო ხშირად ვნახავთ. ზოგი იმუნოთერაპიით პაციენტებში კიბო არ პროგრესირებს, მაგრამ კარგად დაკვირვებისას დაავადების ნიშნები რჩება. ეს ახალი კატეგორიაა და განსხვავება პაციენტს უნდა ავუხსნათ. თუმცა თუ გარკვეული თავდაჯერებით გამოჯანმრთელების თქმის შესაძლებლობაა, მინდა ვუთხრა: „იცით, დიდი ალბათობით გამოჯანმრთელდით“.

ექიმი მორი მარკმანი: ვინსენტ, წიგნში საკუთარი კიბოსა და შვილის დაავადების გამოცდილებას ძალიან ღიად, გულწრფელად და ემოციურად აღწერთ. როგორ იმოქმედა ამან თქვენზე? რას გრძნობდით მაშინ და რას გრძნობთ ახლა მომავლის მიმართ?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: ჩემს ვაჟს ანაპლასტიკური ანემია ჰქონდა. ინფექციისგან დასაცავად ლამინარული ჰაერის ნაკადის ოთახში მოათავსეს. ხანმოკლე გასვლების გარდა იქ დაახლოებით 8 წელი დარჩა. NASA-სთან ვმუშაობდით და გარეთ კოსმოსური კოსტიუმით გამოგვყავდა. ოთახს არასოდეს ტოვებდა. მეგონა, დიდად თანავუგრძნობდი ოჯახებს, რომელთა შვილებს ლეიკემია ჰქონდათ ან მისგან გარდაიცვალნენ, მაგრამ როცა თავად გემართება, სრულიად განსხვავებული გამოცდილებაა. ვფიქრობ, უკეთესი ექიმი გამხადა და მრავალმხრივ შემცვალა.

მე პროსტატის კიბო მქონდა და, მგონი, ისე მოვიქეცი, როგორც ბევრი ექიმი: უგულებელვყავი და „რაც გეუბნებით, ის გააკეთეთ და არა რასაც ვაკეთებ“ მიდგომა გამოვავლინე. ბოლოს დიაგნოზი დაისვა; რთული შემთხვევა მქონდა და პროსტატა ძალიან დიდი იყო. ის, რასაც პაციენტებისთვის ვაკეთებ — მიმართულების მიცემა და საუკეთესო მკურნალობის ადგილის პოვნა — საკუთარი თავისთვის ვერ გავაკეთე. კოლეგა ექიმ სტივ როზენბერგს ვთხოვე, ყველაფერი ჩემთვის გაეკეთებინა. შესანიშნავად იმოქმედა და ქვეყნის ერთ-ერთ საუკეთესო ქირურგთან, პიტერ სკარდინოსთან გამგზავნა. ამან ჯანდაცვის სისტემის შიდა მხარე დამანახა. სირთულე ვიცოდი, მაგრამ საკუთარი გამოცდილება სხვაა და ძალიან შემცვალა.

ექიმი მორი მარკმანი: კარიერის განმავლობაში სხვადასხვა უთანხმოება განიხილეთ. უკან რომ მოვიხედოთ, ეს კომბინირებული ქიმიოთერაპიისადმი წინააღმდეგობით დაიწყო. რატომ ერიდებოდნენ ახალ მიდგომებს, რომლებიც დღეს სტანდარტულია? ახლაც ახალ იდეებს დიდი ენთუზიაზმით არ ხვდებიან და ბევრი წინააღმდეგობაა. რას ფიქრობთ?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: ეს ორ ნაწილად გავყოთ. პირველი 1960-იან წლებში იყო. კიბოს წამლით მკურნალობის იდეა სიგიჟედ ითვლებოდა და განმახორციელებელი ექიმებიც შეშლილებად მიაჩნდათ. მეთოდები ძალიან არასრულყოფილი იყო. მათთვის, ვინც დაჟინებით ცდილობდა, უჩვეულო ეპითეტებს არ იშურებდნენ.

ახალგაზრდა ექიმი ვიყავი და უნივერსიტეტიდან მოვდიოდი, სადაც ამის გაკეთებას ვერავინ აიტანდა. უბრალოდ სიგიჟეს უწოდებდნენ. კომბინირებული წამლები მედიცინაში შეცდომად მიიჩნეოდა. თავდაპირველად ეს ანტიბიოტიკების კომბინაციიდან წამოვიდა და მათ შედარებითი სარგებელი ჰქონდა. როდესაც ტოქსიკური კიბოს წამლების კომბინაცია დაიწყეთ და მათ ეგონათ, ვერაფერს გააკეთებდით, მხოლოდ პაციენტს უფრო ავად გახდიდით, ეს მეთოდები მიუღებლად მიაჩნდათ.

ამას კიბოს ეროვნულ საზოგადოებაში ვაკეთებდით, დაცულ გარემოში: გვაკრიტიკებდნენ, მაგრამ არავინ გვაჩერებდა. სხვაგვარად შეზღუდული ხართ და სხვაგან ამის გაკეთება შეუძლებელი იყო. რეზიდენტურის დასასრულებლად დროებით იელში წავედი და ზოგი მეთოდის გამოყენება ვცადე. ერთმნიშვნელოვნად მითხრეს, რომ სიგიჟე იყო. ამიტომ კიბოს ეროვნულ საზოგადოებაში დავბრუნდი.

დღესაც იმავეს ვხედავ: ადამიანებს სიახლე კვლავ არ უნდათ. მაგალითად, დამტკიცებულია, რომ კიბოს სამკურნალოდ სხვადასხვა პრეპარატის კომბინაციაა საჭირო. მცირე გამონაკლისების გარდა კომბინირებული მკურნალობა გჭირდებათ. ახლაც ვხედავთ, რომ მელანომაში კომბინირებული იმუნოთერაპია ერთ იმუნოლოგიურ აგენტზე (წამალზე) უკეთეს შედეგს იძლევა.

არ ვიცი, რატომ გვჭირდება ყოველ ჯერზე ამის ხელახლა დამტკიცება, მაგრამ ვაკეთებთ, რადგან ამერიკის წამლის ადმინისტრაცია (FDA) ამას ითხოვს. მგონია, FDA ჯერ კიდევ წინა საუკუნეშია და ამ საუკუნეში უნდა გადმოვიდეს. წიგნში ამაზე ბევრი ვილაპარაკეთ. ერთ-ერთი პრობლემა ზედმეტი კონტროლია. ექიმებს ეშინიათ, რომ არასტანდარტული ნაბიჯისთვის დასჯიან, კვლევის ნებართვას ან უფლებამოსილებას ჩამოართმევენ და სხვა მსგავსი რამ მოხდება.

ექიმი მორი მარკმანი: თქვენ შეშფოთება გამოთქვით და წიგნში FDA ახსენეთ. როგორ შევცვალოთ მდგომარეობა? იმედგაცრუებას ვგრძნობ. მიღწევები წარმოუდგენელია, შესაძლო წინსვლა კიდევ უფრო დიდი. როგორც წიგნში აღწერთ, ნელი გარემო გვაქვს. FDA-ის წესები, რა თქმა უნდა, 60 წლის წინანდელია. როგორ გამოვასწოროთ?

ექიმი ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი: წიგნით ამის გაკეთება ვცადე. ვიფიქრე, იმ ადამიანების ყურადღებას მივიპყრობდი, რომლებსაც ნამდვილად შეუძლიათ გამოსწორება — კონგრესის. მგონი ექიმები ვერ აცნობიერებენ, სად არიან: გარემოში გაიჭედნენ, სადაც FDA წამლის გამოყენებასა და კვლევას მართავს. ქიმიოთერაპიის სახელმძღვანელოში კონკრეტულ წამლებზე წერია: „ეს პრეპარატი ამ წამლის შემდეგ, ხოლო იმ წამლის წინ გამოსაყენებლადაა დამტკიცებული“.

პაციენტიდან 4.800 km-ით დაშორებული ადამიანი ზუსტად გეუბნებათ, როდის გამოიყენოთ წამალი. სიახლეთა უმეტესობა ძალას ხშირად მარკეტინგის პერიოდში კარგავს. FDA ამით მარკეტინგის შემდგომ პერიოდს პარალიზებას უკეთებს. ვფიქრობ, მარტივი გამოსავალია, რომელიც წიგნში ავხსენი: FDA-მ და კიბოს ეროვნულმა საზოგადოებამ (NCI) I და II ფაზის ყველა კლინიკური კვლევა სრულად კიბოს ცენტრებს უნდა გადასცეს. FDA-სა და NCI-ს შეუძლიათ ადგილზე შემოწმებისა და ზედამხედველობის უფლება შეინარჩუნონ, როგორც ახლა, მაგრამ მთელი პასუხისმგებლობა უნდა გადასცენ. I ფაზის კვლევას საკუთარ ცენტრში დაიწყებთ და ცვლილებებისთვის FDA-სთან ან NCI-სთან დაბრუნება აღარ დაგჭირდებათ. ცვლილებებს შიდა ზედამხედველობის კომიტეტით შეიტანთ და ამას დადებითი შედეგების მომტან II ფაზაშიც გააკეთებთ.

ასევე ვფიქრობ, FDA-მ დამტკიცების წესი უნდა შეცვალოს. წამლები უსაფრთხოების მიხედვით უნდა დაამტკიცოს, თუმცა ეს უსაფრთხოება კონკრეტული პაციენტის მიხედვით უნდა შეფასდეს. იგი პაციენტის მომავალ ცხოვრებაზე იმოქმედებს. მნიშვნელოვანია უსაფრთხოება და ის, რისი გაკეთებაც წამალს ბიოლოგიურ სამიზნეზე შეუძლია.

როცა მნიშვნელოვანი წამალი ან რეცეპტორი შექმენით და წამალი ამ რეცეპტორს ხვდება, უნდა დაამტკიცონ. ექიმის სამკურნალო ინსტრუმენტებში ათავსებთ და მას პრეპარატების სასურველად შერევა და შეხამება შეუძლია. ცოტა ხნის წინ „ბევრის მოლაპარაკე სულელების საზოგადოების“ შეხვედრაზე ვიყავი. კარიერაში საუკეთესო შეხვედრა იყო — ფაქტობრივად საომარი ოთახი, სადაც ყველა მონაცემს განიხილავდნენ. ლაბორატორიული მონაცემები შეაჯერეს და პროტოკოლი მოვარგეთ. ახლა ასეთი ცვლილებების მიღებას განხილვის სისტემით 800 დღე შეიძლება დასჭირდეს.

ეს კიბოს ცენტრებს უნდა გადასცეთ. თითოეული თავის „ბევრის მოლაპარაკე სულელების საზოგადოებას“ შექმნის, ბიოლოგიურ გზებსა და ყველა მუტაციას ეცოდინება და მკურნალობებს შეაერთებს და შეახამებს.

ყველაზე საინტერესო ისაა, რომ ეს არა მხოლოდ გააადვილებს საქმეს, არამედ ნაკლებიც დაჯდება. ამისთვის მთვარეზე რაკეტის გაშვება არ გჭირდებათ: საკმარისია FDA-მ და კიბოს ეროვნულმა საზოგადოებამ გარკვეული ძალაუფლება და უფლებამოსილება დათმოს. სამწუხაროდ, ამის საპირისპიროდ, ვაშინგტონ D.C-ში დაწესებულებები ძალასა და უფლებამოსილებას ნებაყოფლობით თმობენ.

წიგნში სირთულეების გამო კრიტიკის მიუხედავად, ბევრი კიბოს ცენტრი უკვე იმ დონეზეა, რომ ამას ადვილად გააკეთებს. მათ გაცილებით მეტი სპეციალისტი ჰყავს, ვიდრე FDA-ს ოდესმე. ეს კვლევები და ლიცენზიამდე პაციენტისთვის წამლის მიცემის პროგრამა FDA-ს უნდა ჩამოერთვას და 1970-იან წლებში არსებულ ადგილს დაუბრუნდეს.

მორი მარკმანი, MD: წიგნში იმედგაცრუებასა და კიბოს ცენტრებში გამოცდილებას მკაფიოდ გამოხატავთ. კითხვა ასეთია: მინიშნებით თქვით, მაგრამ იცვლება თუ არა ცენტრების კულტურა, განსაკუთრებით მატრიცულ, უფრო აკადემიურ დაწესებულებებში, რომლებიც მთლიანად კიბოზე არ კონცენტრირდება?

ალბათ კითხვა ასეთია: „კიბოს ცენტრების ხარჯებზე მეტად გვჭირდება თუ არა საფუძვლიანი ფიქრი მათ მოწყობასა და მართვაზე, ვინ არის პასუხისმგებელი, როგორ და რატომ ვაძლევთ რესურსებს?“

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: პასუხია დიახ და დიახ. ვრცელ პასუხს საათი შეიძლება დასჭირდეს. პასუხი დიახაა. იელში ვარ და მას ხშირად ვაკრიტიკებ. ხედვა მაქვს და შეცდომისას შემიძლია ავხსნა. დიდი გზა გავიარეთ და ხაზგასმით ვიტყვი, კვლევის შედეგების გამოყენება გაცილებით უკეთ გამოგვდის.

იელში მისვლისას კვლევის ჩატარება აღელვებდათ. პრაქტიკაში დანერგვა უგულებელყოფილი იყო და ძალიან რთული. ახლა სამედიცინო ონკოლოგიას როი ჰერბსტი ხელმძღვანელობს და შედეგების გამოყენებაში შესანიშნავად მუშაობს. ასე რომ, დიახ, იცვლება.

მაგრამ ყველა არა. ცოტა ხნის წინ ამ ქვეყანაში ისეთ ცენტრში მოვხვდი, სადაც გუნდური სული არ იყო. ჩვენს კიბოს ცენტრებში გუნდურად მუშაობენ: ფილტვის კიბოს მქონეს გუნდი გხედავთ. იმ ცენტრში გუნდი არ არსებობდა, პაციენტი უბრალოდ რიგრიგობით ერთი ექიმიდან მეორესთან მიდიოდა. ვფიქრობ, დიდი გზა გავიარეთ და კლინიკური კვლევების ცენტრებისთვის გადაცემა შესაძლებელია.

მორი მარკმანი, MD: ახლა კვლევებს დავუბრუნდეთ. მინდა გთხოვოთ — უსამართლოა, მაგრამ მაინც გკითხავთ — ბროლის ბურთს შეხედოთ. იმუნოთერაპიაზე ვისაუბრეთ. წლების წინაც იმუნოლოგიაში ვიყავით და ვფიქრობდით, კიბოს განკურნებას შევძლებდით. გახსოვთ BCG-სა და ნეირამინიდაზის (გლიკოზიდჰიდროლაზის ფერმენტის) სიმსივნურ უჯრედებზე კვლევა. ახლა რომ ვფიქრობთ, ვამბობთ: „ღმერთო, ვერ ვიჯერებ“. დღევანდელი მდგომარეობა წარმოუდგენელია და ბევრი ვისწავლეთ. გვაქვს ზუსტი მედიცინა, გენომიკა და პროტეომიკა. საით წავა ეს? რა არის მომავალი — იმუნოთერაპია, მიზნობრივი თუ კომბინირებული მკურნალობა? თქვენი გამოცდილებითა და დაკვირვებით რას ფიქრობთ?

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: წიგნში ამას „კიბოს სიკვდილი“ ვუწოდე. ვაინბერგისა და ჰანაჰანის აღწერილი კიბოს 8 მახასიათებელი განვიხილე. ამბობენ: „წარმატებისას 2 ან 3 მახასიათებელს ვესხმით თავს“. მომავალში ყველა მახასიათებელზე შეტევას ვიფიქრებთ. იმუნოთერაპია მხოლოდ ერთია; იმუნური ზედამხედველობის ნაკლებობა ერთ-ერთი მათგანია. მჯერა, 1996 წელს საკონტროლო წერტილების ინჰიბიტორების აღმოჩენამ მთელი აზროვნება შეცვალა. წლები ვიბრძოდით იმის გასაგებად, რატომ ვერ ვთრგუნავდით იმუნურ სისტემას კიბოს ამოსაძირკვად.

როცა სტივ როზენბერგი ლიმფოციტების ინფუზიასთან ერთად IL-2-ს იყენებდა, პაციენტების 10% ან 15% შესანიშნავად პასუხობდა, დანარჩენები კი საერთოდ არა. ვერ ვიგებდით, რა ხდებოდა. ჯიმ ელისონმა, PhD-მ, საკონტროლო წერტილების არსებობის ჩვენებით ეს პრობლემა გადაგვიჭრა.

დღეს ინჰიბიტორები უკვე ბაზარზეა და იმუნოთერაპია შეცვალა. არ მჯერა, რომ მხოლოდ იმუნოთერაპია იქნება კიბოს პასუხი. თუ შეერთების თავისუფლება გვექნება, ვფიქრობ ქიმიოთერაპიასა და სხვა მეთოდებთან ერთად ორმაგად გამოიყენება. როგორც არასპეციფიკურ მკურნალობებზე წიგნში ვთქვი: „წარმატებას გისურვებთ დღევანდელ მარეგულირებელ გარემოში“.

FDA ფარმაცევტულ კომპანიებს წამლების ცალ-ცალკე გამოცდას აიძულებს. საჭირო კი კომბინაციების ერთად გამოცდაა.

მორი მარკმანი, MD: შეგვიძლია გამოსწორება? დიახ.

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: თუ I და II ფაზის კვლევებს კიბოს ცენტრებს გადასცემთ, სასურველი გზით გააკეთებთ ყველაფერს. საჭიროა მხოლოდ პაციენტთა უსაფრთხოებისა და მართვის ეფექტიანობის უზრუნველყოფა. სწრაფად და დღევანდელზე იაფად გამოსწორდება. გვაქვს იდეა, რომელიც იმუშავებს, ნაკლები დაჯდება და კიბოს მკურნალობის ხელშემშლელი მიზეზების გაუმჯობესებას შეძლებს.

მორი მარკმანი, MD: კიბოს პრევენციის კონცეფციაზე თქვენი კომენტარი. ეს ძალიან რთულია. თქვენი ხედვით, როგორია კიბოს პრევენციის მომავალი?

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: დიახ. ეჭვი არ არის, კიბო არავის უნდა. უარყოფითი და პრევენციული კვლევების დამტკიცება რთულია და ისინი ძვირია. როცა ცხიმიან კვებასა და ძუძუს კიბოზე პირველად დავფიქრდი, კიბოს ეროვნულ საზოგადოებაში ვიყავი. ხალხი ამბობდა, პრევენციაზე ფული დახარჯეთო. ვთქვით: „კარგი, შევქმნით კლინიკურ კვლევას, შევადარებთ დაბალცხიმიან და სტანდარტულ კვებას და ვნახავთ, შევამცირებთ თუ არა ძუძუს კიბოს სიხშირეს“.

ვიმუშავეთ, მონაცემები საბჭოს წარვუდგინე და ვუთხარი: „გსურთ ამის გაკეთება? თანხმობა გვჭირდება. კვლევა $150 მილიონი დოლარი დაჯდება“. კინაღამ დაიხოცნენ. 150 მილიონი, წარმატების ალბათობა კი მცირესა და ნულს შორის. კვლევები ძალიან ძვირია და შედეგები სასურველი სიმტკიცის ვერ არის. ერთი რამ ნამდვილად ვიცით: მოწევის შეწყვეტით კიბოთი სიკვდილის რისკს ძალიან, ძალიან ამცირებთ.

ბოლო დროს ბევრი სტატია გამოქვეყნდა ბეკონსა და კოლონის კიბოს რისკზე. წერილებს ვიღებ კითხვით: „შენ რას აკეთებ?“ მართალია, ყოველდღე ბეკონის ჭამა რისკს მცირედ გაზრდის. მაგრამ თუ მწეველ პაციენტს ბეკონისა და ხორცის შემცირებას ურჩევთ, მოწევის შეწყვეტას კი არა, რა მოხდება? სასწორზე დადებისას ბეკონის მოხმარება შემცირდება, მოწევა კი პიკს მიაღწევს. ვიცით, მოწევის თავიდან აცილება მუშაობს; შეწყვეტის შემდეგ ფილტვის კიბოთი სიკვდილიანობა მნიშვნელოვნად მცირდება.

ამ შემცირების გაგრძელება შეგვიძლია. თუ მოწევას სრულად შევწყვეტთ, კიბოთი სიკვდილიანობას კიდევ 30%-ით შევამცირებთ. სხვა შემთხვევაში ეს რთულია. გვაქვს ქიმიოპრევენციული წამლები, რომლებიც კიბოს რისკის შემცირებას თითქოს აჩქარებს. ერთ-ერთი შეუსწავლელი სფეროა მოწევაშეწყვეტილებში ქიმიოპრევენცია. მოწევის შეწყვეტის შემდეგ ფილტვის კიბოს რისკის არამწეველის დონემდე შემცირებას 15 წელი სჭირდება, თავისა და კისრის კიბოსას შესაძლოა 10 წელი. ამას მაინც დრო უნდა.

შესაძლებელია თუ არა ამ ადამიანებში ქიმიოპრევენციული წამლებით რისკის შემცირების დაჩქარება და 15 წლიანი კლების 5 წლამდე დაყვანა? ამაზე კვლევა არ გვაქვს და ვფიქრობ, ამას ვერ გავაკეთებთ. ორი რამ შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი: პირველი, კიბოს გადავადება; მეორე, მოწევის შესაწყვეტი დიდი მოტივაცია. ბევრი ამბობს: „ამდენ ხანს ვეწეოდი, რას შეცვლის?“ პასუხია: „შეწყვეტის მომენტიდან ბევრს შეცვლის. თუ შეწყვეტთ და ქიმიოპრევენციულ წამლებს მიიღებთ, შესაძლოა 5 წელიწადში მთელი რისკი გაქრეს“.

მორი მარკმანი, MD: როგორია, როცა რამდენიმე წლის წინ კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთ გიგანტად დაგასახელეს?

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: დიდი პატივია. კოლეგებს შორის გამორჩეულობა სასიამოვნოა და საზოგადოება ძალიან ძლიერია. ყველა, ვისითაც წლები აღფრთოვანებული ვიყავი, იმ ჯგუფში იყო და კვლავ უერთდებიან. ჩემთვის დიდი პატივია და, ვფიქრობ, ადამიანები მოუთმენლად ელიან, ოდესმე მკურნალობის გიგანტად ჩაითვალონ.

მორი მარკმანი, MD: ვინსენტ, მრავალი წლის პედაგოგის, სამედიცინო ხელმძღვანელისა და მკვლევრის თვალით რას უწოდებთ დიდ მიღწევებსა და აღმოჩენებს?

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: კიბოს სფეროზე ბევრი რამ შეიძლება ითქვას. მაგრამ მკურნალობაში, ვფიქრობ, 3 პარადიგმამ დიდი ცვლილება და გავლენა მოახდინა. პირველი შორსწასული კიბოს კომბინირებული ქიმიოთერაპიით მკურნალობა იყო. ამან კოლორექტალური და ძუძუს კიბოს ადიუვანტური მკურნალობის გზა გახსნა.

მეორე იყო ბრაიან დრუკერის მიერ მიელოციტურ ლეიკემიაში Bcr-Abl მუტაციაზე მოქმედი წამლის მიზნობრივი მკურნალობის რუკაზე განთავსება. ამან მიზნობრივ თერაპიამდე მიგვიყვანა. დღეს ფილტვის კიბოში, კანის მელანომასა და მრავალ სხვა კიბოში გენომის სეკვენირებითა და სამიზნის პოვნით ამ მიდგომას ვიყენებთ.

მესამე იმუნოთერაპიაში საკონტროლო წერტილების აღმოჩენა იყო. ეს 3 პარადიგმაა, რომლებმაც კიბოს მკურნალობაში მნიშვნელოვანი გავლენა და ცვლილება მოიტანა.

მორი მარკმანი, MD: ბოლო კითხვა. დღეს რას აკეთებთ? ვიცი, წიგნი დაწერეთ და ღონისძიებებზე გამოდიხართ. დროს როგორ ატარებთ?

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: „ონკოლოგიის პრინციპები და პრაქტიკა“ გამოვეცით. 11-ე გამოცემას ვიწყებთ. არ ვიცი, რატომ ვაკეთებ, მაგრამ ძალიან სახალისოა და ცოდნას მიმახლებს. წიგნი 3 რედაქტორმა მოვამზადეთ; დამღლელი, მაგრამ მნიშვნელოვანი პროცესია. მთელი დრო ამას მივუძღვენი და წიგნმაც ბევრი დრო წაიღო. პაციენტებს კონსულტაციას ვუწევ, თუმცა აღარ ვაკვირდები: ვაფასებ და ახალგაზრდა ექიმს გადავცემ, რომელიც შემთხვევას გაჰყვება. რა თქმა უნდა, ვასწავლი. დაბერების ერთ-ერთი დიდი სარგებელია, რომ ჯდომის, სფეროს დაკვირვებისა და შეფასებისთვის მეტი დრო გაქვს.

მორი მარკმანი, MD: ვინს, მადლობა საკმარისი ვერ იქნება. პირადად ჩემი და მომავალი ონკოლოგების — სამედიცინო, ქირურგიული და რადიაციული ონკოლოგების — მასწავლებლად და დღევანდელი თუ მომავალი პაციენტებისთვის გაწეული საქმით ნამდვილად კიბოს მკურნალობის გიგანტი ხარ. შენი გაცნობა და შენთან მუშაობა ჩემთვის პატივია. დიდი მადლობა.

ვინსენტ T. დევიტა უმცროსი, MD: ძალიან კეთილი ხარ, მორი. შენი ნახვა სასიამოვნო იყო.

მორი მარკმანი, MD: მადლობა, ჩემთვის სასიამოვნო იყო.

წყაროები

ვიზიტის მოთხოვნა

DROZDOGAN-ის ხელოვნური ინტელექტი

ერთად განვიხილოთ ეს სტატია

დასვით კითხვები სტატიის შესახებ და წაიკითხეთ პასუხები ჩვენი საიტის გამოქვეყნებულ წყაროებთან ერთად.

DROZDOGAN-ის ხელოვნური ინტელექტი

Drozdogan-ის ასისტენტი

კიბოს სიკვდილი

დასვით კითხვები სტატიის შესახებ და წაიკითხეთ პასუხები ჩვენი საიტის გამოქვეყნებულ წყაროებთან ერთად.

საუბრისა და კონფიდენციალურობის შესახებ ინფორმაცია

ამ საუბარში პასუხობს Drozdogan-ის ასისტენტი. საიტის უფლებამოსილმა ადმინისტრატორებმა შესაძლოა იგი ხარისხის შესამოწმებლად განიხილონ. არ გააზიაროთ პირადი ინფორმაცია.

პასუხები მზადდება OpenAI-ის ინფრასტრუქტურით. კითხვებსა და პასუხებს ამუშავებს ეს სერვისი; საუბრის ჩანაწერები ინახება ჩვენს საიტზე. არ გააზიაროთ საიდენტიფიკაციო, საკონტაქტო ან პირადი ჯანმრთელობის ინფორმაცია.

0 / 1000

მხოლოდ საინფორმაციოდ; არ იძლევა პირად დიაგნოზს ან მკურნალობის რჩევას.

დაკავშირებული სტატიები

გაეცანით სხვა სტატიებს ამ თემაზე.

იყავით ინფორმირებული

მიიღეთ ახალი სტატიები და სამეცნიერო სიახლეები ელფოსტით.

Google Analytics საჯარო გვერდებზე ამ ფანჯრისგან დამოუკიდებლად მუშაობს და შეიძლება ანალიტიკური ქუქიები გამოიყენოს. აქ გაკეთებული არჩევანი მხოლოდ გარე სერვისებს მართავს.