კონტრაცეპტიული აბი 1955 — არასასურველი ორსულობის თავიდან აცილება
კონტრაცეპტიული აბები მეოცე საუკუნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს სამედიცინო მიღწევად მიიჩნევა. ორსულობის მარტივად და ეფექტიანად თავიდან აცილებით მათ მეტ ქალს უნივერსიტეტში სწავლისა და შრომით საქმიანობაში ჩართვის შესაძლებლობა მისცა.
1930-იან წლებში აღმოაჩინეს, რომ ნორმალური ორსულობისას პროგესტერონის მაღალი კონცენტრაციები არაორსული სხეულის მენსტრუალურ ციკლს აჩერებდა და თითქოს ორსულად მოქმედებას აიძულებდა. ამერიკელმა ქიმიკოსებმა Carl Djerassi-მ და Frank Colton-მა ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინეს ბუნებრივი პროგესტერონის მიმბაძველი ქიმიური ნაერთების მიღების გზები. ამერიკელმა ბიოლოგმა Gregory Pincus-მა დაადასტურა, რომ პროგესტერონის ინექციები ძუძუმწოვრების საკვერცხეებიდან კვერცხუჯრედის გამოთავისუფლებას აფერხებდა.
კონტრაცეფციისთვის ადამიანებში ჰორმონული აბების შესამუშავებლად ცნობილმა კონტრაცეფციის დამცველმა Margaret Sanger-მა Pincus-ს საჭირო დაფინანსების მოპოვებაში შეუწყო ხელი. Pincus-მა Colton-ის ფორმულა აირჩია და 1955 წელს კოლეგებთან ერთად აბის ეფექტიანობის დამადასტურებელი კლინიკური კვლევის შედეგები გამოაცხადა.
ოვულაციის თავიდან აცილებასთან ერთად კონტრაცეფცია საშვილოსნოს ყელის ლორწოს ცვლილებით სპერმის საშვილოსნოში შეღწევასა და კვერცხუჯრედის საშვილოსნოში ჩადგმას აფერხებს. აბი აშშ-ში კონტრაცეფციისთვის 1960 წელს დამტკიცდა და ფარმაცევტულმა კომპანიამ Searle მას „Enovid“ უწოდა.
საწყისი ფორმულა ესტროგენსაც შეიცავდა და ამიტომ გარკვეული არასასურველი გვერდითი მოვლენებიც ვლინდებოდა, თუმცა თანამედროვე ფორმულაციებით, ჰორმონების დოზების შემცირების შემდეგ, საკვერცხის, ენდომეტრიუმისა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს რისკის შემცირება გამოვლინდა. ზოგადად, მწეველ ქალებში აბის გამოყენებისას გულის შეტევის ან ინსულტის უფრო მაღალი რისკი დაფიქსირდა.
დღეს სხვადასხვა ჰორმონული ფორმულაცია არსებობს, მათ შორის მხოლოდ პროგესტერონის შემცველიც.
1968 წელს პაპმა Paul VI-მ ხელოვნური კონტრაცეფცია დაგმო. მართალია, აშშ-ში აბი სწრაფად მიიღეს, თუმცა მისი გავრცელება ასეთივე სწრაფი არ ყოფილა. მაგალითად, Connecticut-ში აბის გამოყენება 1972 წლამდე კანონიერი არ იყო.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Margaret Higgins Sanger Slee (1879–1966), Pope Paul VI (Giovanni Montini; 1897–1978), Gregory Pincus (1903–1967), Frank Benjamin Colton (1923–2003), Carl Djerassi (დაბ. 1923)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.