ქსოვილის გადანერგვა 1597 — სულისა და სხეულის აღდგენა
1597 წელს იტალიელმა ქირურგმა Gaspare Tagliacozzi-მ დაწერა: „სახის ყველა ნაწილს, რომელიც ბუნებამ გვიბოძა ან ბედმა წაგვართვა, ვაერთიანებთ, აღვადგენთ და ვქმნით არა მხოლოდ სილამაზისთვის, არამედ სულის აღსადგენად და დაზარალებული ადამიანის სულის დასახმარებლადაც.“ თავის წინამორბედ რამდენიმე ძველ ინდოელ ქირურგთან ერთად Tagliacozzi ხელოვნური ცხვირის შექმნას ცდილობდა და კანის გადანერგვის ისტორიაში საინტერესო გარდამტეხ ეტაპად იქცა. ეს ოპერაციები დამწვრობითა და ჭრილობებით დაკარგულის ჩასანაცვლებლად ქსოვილის გადანერგვას გულისხმობდა. Tagliacozzi პაციენტის მკლავზე კანის ნაფლეთს ნაწილობრივ ჭრიდა და დაკარგული ცხვირის ადგილზე აკერებდა. ერთ კვირაზე მეტი ხნით პაციენტის მკლავი სახეზე ქამრითაც იყო დამაგრებული. შეხორცების შემდეგ ნაფლეთს მკლავს აშორებდნენ და ახალ ცხვირს სასურველ ფორმას აძლევდნენ.
1869 წელს შვეიცარიელმა ქირურგმა Jacques-Louis Reverdin-მა სხეულის ერთი ადგილიდან სრულად მოცილებული კანის პატარა ნაწილები კანის არმქონე ადგილზე „თესლად“ გამოიყენა. ამ პაწაწინა ტრანსპლანტატებიდან კანი თანდათან იზრდებოდა და ვრცელდებოდა. 1874 წელს გერმანელმა ქირურგმა Carl Thiersch-მა გამოაქვეყნა სტატია კანის გადანერგვის მეთოდზე, რომელიც ეპიდერმისის (კანის გარე შრე) ძალიან თხელ ნაჭერსა და მის ქვეშ მდებარე დერმისს (შრე ეპიდერმისსა და კანქვეშა ქსოვილებს შორის) იყენებდა.
ინგლისელმა ქირურგმა Peter Medawar-მა პიონერული კვლევით აჩვენა, რომ კანის გადანერგვა უფრო წარმატებული იყო, როცა დონორი მიმღების ახლო ოჯახის წევრი იყო. მაგალითად, და-ძმისგან მიღებული კანი უფრო გამოსადეგია, ვიდრე შორეული ნათესავის. თუმცა 1950-იანი წლების დასაწყისში თაგვის ემბრიონებში არანათესავი ზრდასრული თაგვების ქსოვილის უჯრედები შეიყვანა და აღმოაჩინა, რომ დაბადების შემდეგ თაგვებს დონორი თაგვის კანის მიღება შეეძლოთ. ამგვარად აღმოაჩინა, როგორ შეეცვალა ემბრიონის იმუნური სისტემა, რათა დონორის ქსოვილი უცხოდ არ უარეყო.
სტატიის ილუსტრაციის განმარტება: ნახატი Gaspare Tagliacozzi-ს ნაშრომიდან De curtorum chirurgia per insitionem (1597). ლურჯი ქამარი მკლავს პაციენტის სახეზე ამაგრებს და დროს იძლევა, რომ კანის ქსოვილი ცხვირის ირგვლივ გაიზარდოს.
სტატიაში მოხსენიებული ისტორიული პირები: Gaspare Tagliacozzi (1546–1599), Karl (ან Carl) Thiersch (1822– 1895), Jacques-Louis Reverdin (1842–1929), Sir Peter Brian Medawar (1915–1987)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.