პროზოპაგნოზია 1947 – სახეების ამოუცნობლობის დაავადება
წარმოიდგინეთ, რომ მეუღლეს, შვილს ან სარკეში საკუთარ ანარეკლს ხედავთ და გრძნობთ, თითქოს უცნობს უყურებდეთ. სახის სიბრმავის სახელითაც ცნობილი პროზოპაგნოზიის მქონე პაციენტები ამ სიმპტომებით იტანჯებიან, რაც მათ სოციალურ ურთიერთობებს მნიშვნელოვნად ართულებს.
პროზოპაგნოზია, ნევროლოგიური დარღვევაა, რომლის დროსაც ადამიანის ტვინის სახეების ამოცნობაზე პასუხისმგებელი უბანი არ არის განვითარებული ან მოგვიანებით ზიანდება. ტერმინი პროზოპაგნოზია მომდინარეობს ბერძნული სიტყვებიდან, რომლებიც „სახესა“ და „ცოდნის ნაკლებობას“ ნიშნავს: “prosopo” და “agnosia” .
გერმანელმა ნევროლოგმა Joachim Bodamer-მა ტერმინი პროზოპაგნოზია 1947 წელს შემოიტანა, როდესაც განიხილავდა თავში ნატყვიარის მქონე ახალგაზრდა მამაკაცის სიმპტომებს, რომელსაც ოჯახის წევრებისა და საკუთარი სახის ამოცნობაც კი არ შეეძლო. პროზოპაგნოზიასთან ხშირად დაკავშირებული ტვინის კონკრეტული უბანი, რომელიც თავის ტვინის ქერქის ქვედა ნაწილში მდებარეობს, fusiform gyrus-ია.
- მოგვიანებით მიღებული დაზიანებებისა და დარღვევების შედეგად წარმოქმნილი შეძენილი პროზოპაგნოზია იშვიათია.
- შემთხვევათა დიდი უმრავლესობა თანდაყოლილ (დაბადებიდან არსებულ, განვითარების) პროზოპაგნოზიაზე მიუთითებს, რომელიც, სავარაუდოდ, გენეტიკური მუტაციისა და გენის დელეციის (გენის წაშლის) შედეგად ვითარდება.
- მიუხედავად იმისა, რომ გაცილებით იშვიათია, ამ უბანზე სიმსივნის ზეწოლამ, ნახშირჟანგით მოწამვლის შედეგად დაზიანებამ, ქირურგიულმა გართულებებმა, ენცეფალიტმა (ტვინის ანთება) და ალცჰაიმერის დაავადებამაც შეიძლება პროზოპაგნოზია გამოიწვიოს.
- გარდა ამისა, ბოლო კვლევები აჩვენებს, რომ აუტიზმისა და ასპერგერის სინდრომის მქონე პაციენტებში პროზოპაგნოზიის სიხშირე მაღალია.
ბევრ შემთხვევაში დაზარალებულ ადამიანს შეუძლია ჩვეულებრივ განასხვაოს საგნები, რომლებიც ადამიანის სახეებს არ უკავშირდება. თუმცა, მძიმე სტადიებზე შეიძლება ადამიანს სარკეში საკუთარი სახის ამოცნობის და სახეების საგნებისგან გარჩევის პრობლემაც კი ჰქონდეს. თუ შეძენილი პროზოპაგნოზია ადრეულ ბავშვობაში დაზიანების შედეგად ჩნდება, ბავშვი შეიძლება ისე გაიზარდოს, რომ სახეების ამოცნობის უნარი სრულად ვერ განუვითარდეს და ვერც აცნობიერებდეს, რომ სახეებს ვერ ცნობს.
პროზოპაგნოზიის მქონე პაციენტებისთვის, რომლებსაც სპეციფიკური მკურნალობა არ აქვთ, სავარაუდოდ სასარგებლო შეიძლება იყოს ადამიანის სახეების ამოცნობის დამხმარე თერაპიული სტრატეგიები ან სახის დამუშავების ნორმალური მექანიზმების აღდგენისკენ მიმართული ტექნიკები. პროზოპაგნოზიის კვლევები მედიცინის ისტორიისთვის მნიშვნელოვანია, რადგან არა მხოლოდ სახის აღქმის თეორიებს ჰფენს ნათელს, არამედ იძლევა ინფორმაციას იმის შესახებაც, თუ როგორ აწყობს და ინახავს ტვინი აღქმით წარმოდგენებს.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: პროზოპაგნოზიის მქონე პაციენტებს სახეების, მათ შორის ოჯახის წევრებისა და ახლო მეგობრების სახეების ამოცნობა და გარჩევა ძალიან უჭირთ.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Joachim Bodamer (1910–1985)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.