თანხმობის ფორმა 1947 – ნიურნბერგის კოდექსი და კვლევის მონაწილის თანხმობა
ჰიპოკრატეს ძველ ფიცში ნათქვამია, რომ ექიმებს პაციენტების ზიანისგან დაცვა სურთ. თუმცა ფიცი საერთოდ არ ეხება თანხმობის მიღებას, რომლისთვისაც ადამიანებზე ჩატარებული ექსპერიმენტებისა და ტესტების რისკები პაციენტებს სათანადოდ უნდა განემარტოთ.
სინამდვილეში მედიცინის ისტორიის დიდ ნაწილში ექიმები პაციენტების განზრახ მოტყუებას მისაღებად მიიჩნევდნენ. სამედიცინო კვლევებისთვის მონაწილეთა თანხმობის მიღების აუცილებლობა განსაკუთრებით მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს, ნაცისტი ექიმების მიერ ადამიანებზე ჩატარებული საშინელი ექსპერიმენტების შედეგად გამოიკვეთა. ძირითადად ებრაელებსა და სხვა პატიმრებზე ჩატარებული სისხლის გამყინავი ექსპერიმენტების რამდენიმე მაგალითია:
- შიშველი ადამიანების ყინულში გაცივება,
- თვალის ფერის შესაცვლელად ტყუპების თვალებში ქიმიური ნივთიერებების შეყვანა
- ტყუპების ერთმანეთთან შეერთებით შეზრდილი ტყუპების შექმნის მცდელობები
1947 წელს ნიურნბერგში ნაცისტი მეცნიერების მიერ ადამიანებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების სასამართლო განხილვისას გაირკვა, რომ ამგვარი კვლევების მარეგულირებელი, საერთაშორისო მოქმედების კოდექსი არ არსებობდა. ამ ხარვეზის აღმოსაფხვრელად ნიურნბერგის კოდექსი შეიქმნა და ქვეყნებმა იგი მიიღეს. ნიურნბერგის კოდექსი ხაზს უსვამს იმ ადამიანთა ნებაყოფლობითი თანხმობის აუცილებლობას, რომლებსაც შეთავაზებული კვლევა ესმით და საზოგადოების სასარგებლოდ დაგეგმილ ექსპერიმენტებში მონაწილეობას აპირებენ. მონაწილეს ექსპერიმენტის შეწყვეტის თავისუფლება აქვს. კოდექსი ასევე აღნიშნავს, რომ ექსპერიმენტი სათანადოდ უნდა ჩატარდეს, რათა თავიდან იქნეს აცილებული არასაჭირო ფიზიკური და ფსიქიკური ტანჯვა.
თანხმობის გაცემის დროს კვლევის მონაწილეთა ფსიქიკური მდგომარეობა „ადეკვატური“ უნდა იყოს. ბავშვები, ჩვეულებრივ, „არასაკმარისი კომპეტენციის მქონედ“ მიიჩნევიან და მათ ნაცვლად მოქმედება კანონიერ მეურვეებს შეუძლიათ. ექიმებს, როგორც წესი, უფლება აქვთ, თანხმობის გაცემის უნარის არმქონე უგონო პაციენტებს გადაუდებელი მკურნალობა ჩაუტარონ.
ინფორმირებული თანხმობის არარსებობის ცნობილი მაგალითია ტასკიგის სიფილისის ექსპერიმენტი. იგი ალაბამას შტატის ქალაქ ტასკიგიში 1932 და 1972 წლებს შორის ჩატარდა. ექსპერიმენტის განმავლობაში სიფილისით დაავადებულ მამაკაცებს სათანადოდ არ მკურნალობდნენ და არც იმას ეუბნებოდნენ, რომ სიფილისი ჰქონდათ. ამერიკელ მკვლევრებს ეგონათ, რომ ამ გზით დაავადების განვითარებას შეისწავლიდნენ, თუმცა ზოგიერთ პაციენტს სიფილისით სიკვდილი, მათ მეუღლეებს კი ინფიცირება მოუტანეს.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: 1953 წლის MK-ULTRA პროექტის ფარგლებში CIA ცდილობდა, LSD-ის მოქმედება შეესწავლა და კვლევის მონაწილეებს თანხმობის გარეშე აძლევდა LSD-ს. LSD-მ შეიძლება ნეონის ფერების, გეომეტრიული ფორმებისა და მოძრავი საგნების დანახვა გამოიწვიოს.
- წინა თემა: ლობოტომია 1946 – ჩარევა ტვინის კავშირებში
- შემდეგი თემა: პროზოპაგნოზია 1947 – სახეების ამოცნობის შეუძლებლობა
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.