რა არის DNA? როგორ მოქმედებს DNA-ის დაზიანება კიბოს განვითარებაზე?

რა არის DNA?

დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავა მოკლედ: DNA, ეწოდება. იგი მოლეკულაა, რომელიც ყველა ცოცხალი ორგანიზმისა და ზოგი ვირუსის სასიცოცხლო ფუნქციების, შთამომავლობის გაგრძელებისა და ბიოლოგიური განვითარების საჭირო გენეტიკურ ინსტრუქციებს ატარებს. DNA-ის მთავარი როლი გენეტიკური ინფორმაციის ხანგრძლივი შენახვაა.

ჩვენი სიცოცხლის ძირითადი ერთეული უჯრედია. უჯრედები ფუნქციურ სტრუქტურებს, ქსოვილებს, ქმნის, ქსოვილები კი ორგანოებს. უჯრედების გამრავლებასა და ურთიერთკავშირს ზუსტი სისტემა აკონტროლებს. DNA უჯრედის მმართველი მოლეკულაა. მასში არსებული გენეტიკური ინფორმაციით უჯრედების სასიცოცხლო საქმიანობის მართვას უზრუნველყოფს.

DNA-ის თითოეულ მონაკვეთს გენი ეწოდება. DNA კიბისებრი, ორმაგი სპირალის სტრუქტურაა და 4 სახის ნუკლეოტიდისგან (ადენინი, თიმინი, ციტოზინი და გუანინი) შედგება. ქვემოთ DNA-ის სტრუქტურა შეგიძლიათ ნახოთ (დეტალური განხილვა სტატიის ბოლოშია).

ადამიანის DNA-ში სულ 3 მილიარდი ნუკლეოტიდი და დაახლოებით 25.000 გენია. გენები შეიცავს გენეტიკურ ინფორმაციას ორგანიზმის სასიცოცხლო პროცესების უზრუნველმყოფი ცილების წარმოსაქმნელად. ასევე განსაზღვრავს ჩვენს მახასიათებლებს, მაგალითად თვალის ფერს. მნიშვნელოვანი როლი აქვთ კიბოს განვითარებაშიც. ზოგი გენის მიერ მუტაციების გამო ფუნქციის ვერშესრულება კიბოს წარმოშობას იწვევს.

დაკავშირებული თემა: რა არის DNA-ის სინთეზი? მისი მნიშვნელობა კიბოს განვითარებისთვის

როგორ მოქმედებს DNA-ის დაზიანება კიბოს განვითარებაზე?

DNA ყოველდღე სხვადასხვა ფაქტორის ზემოქმედებით ზიანდება. ორგანიზმს ამის საწინააღმდეგო დამცავი და აღმდგენი სისტემები აქვს. თუმცა ასაკის მატებასა და კანცეროგენების ზემოქმედების ზრდასთან ერთად DNA-ის დაზიანებების აღდგენა ვეღარ ხდება. ამას უჯრედის უკონტროლო გაყოფა მოჰყვება.

რატომ არის DNA ასეთი მნიშვნელოვანი მოლეკულა?

• DNA სიცოცხლის გასაღებია. DNA-ის მეშვეობით კაცობრიობის ისტორიის კვალის პოვნა შეგიძლიათ.
• DNA-ის ანალიზით დაავადებების რისკის შესახებ ინფორმაციას ვიღებთ.
• კიბოს განვითარების ძირითადი მიზეზი DNA-ში წარმოქმნილი დაზიანებებია. მოლეკულური გენეტიკის მეცნიერებისწინსვლით კიბოს ძირეულ მიზეზზე მიმართული მკურნალობა ვითარდება.
• DNA-ში ჩვენი გენეტიკური ინფორმაციის 99.9 პროცენტი ყველას ერთნაირი გვაქვს. დანარჩენი 3 მილიონი ფუძე ჩვენს განსხვავებებს ქმნის. ამის მიხედვით დაავადებების რისკი და წამლებისადმი პასუხი განსხვავდება.
• მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ადამიანში მთელი გენეტიკური ინფორმაციის მხოლოდ 2 პროცენტი შეიცავს ცილების წარმოების შესახებ ცნობას. დარჩენილს „ნაგავ DNA-ს“ უწოდებენ, თუმცა ეს მონაკვეთი სრულად შესწავლილი არ არის. ეპიგენეტიკური ფაქტორები, სავარაუდოდ, ამ მონაკვეთებში მონაწილეობს.