რა არის კოლონოსკოპია? რატომ და როგორ ტარდება?

კოლონოსკოპია ენდოსკოპიური გამოკვლევაა, რომლის დროსაც სპეციალური კამერით მსხვილი ნაწლავისა (კოლონის) და სწორი ნაწლავის შიდა ნაწილი მოწმდება. ბევრისთვის კოლონოსკოპიაზე ფიქრი შეიძლება შემაშინებელი იყოს, თუმცა იგი ისეთი სერიოზული დაავადებების ადრეული გამოვლენის საშუალებას იძლევა, როგორიცაა მსხვილი ნაწლავის კიბო, და მკურნალობის შანსს ზრდის. მაშ, რა არის კოლონოსკოპია, რატომ ინიშნება და როგორ ტარდება?

რა არის კოლონოსკოპია?

კოლონოსკოპია მსხვილი ნაწლავის შიდა კედლის დათვალიერებაა მოქნილი მილით, რომლის ბოლოში სინათლის წყარო და კამერაა და რომელსაც კოლონოსკოპი ეწოდება. ექიმი ამ წვრილ ხელსაწყოს ანუსიდან შეიყვანს, ნელა მთელ კოლონს გაივლის და შიდა ზედაპირს ეკრანზე დეტალურად ათვალიერებს. საჭიროებისას პროცედურის დროს შეიძლება პოლიპების მოცილება ან საეჭვო უბნებიდან ბიოფსიის (ქსოვილის ნიმუშის) აღება. როგორც დიაგნოსტიკური, ისე სამკურნალო მიზნით ჩატარებადი კოლონოსკოპია საჭმლის მომნელებელი ჩივილების მიზეზის დასადგენად და განსაკუთრებით მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგში ოქროს სტანდარტად მიიჩნევა.

რატომ ტარდება კოლონოსკოპია?

ექიმმა კოლონოსკოპია სხვადასხვა ჩივილის შესაფასებლად ან სკრინინგისთვის შეიძლება დანიშნოს. ძირითადი მიზეზებია:

• საჭმლის მომნელებელი სისტემის ჩივილები: ხანგრძლივი მუცლის ტკივილის, უკანა ტანიდან სისხლდენის, ქრონიკული დიარეის ან ყაბზობის, აუხსნელი წონის კლების ან რკინადეფიციტური ანემიის მსგავს შემთხვევებში კოლონოსკოპია ტარდება იმის დასადგენად, არის თუ არა ნაწლავში პრობლემა.
• ეჭვი პოლიპზე ან სიმსივნეზე: თუ ადრე ნაწლავში პოლიპი გამოვლინდა, პროცედურა შეიძლება განმეორდეს მისი ხელახლა წარმოქმნის შესამოწმებლად ან არსებული პოლიპების მოსაცილებლად. რადგან კოლონოსკოპიისას კიბოდ გარდაქმნის პოტენციალის მქონე პოლიპების გამოვლენა და დაუყოვნებლივ მოცილება შეიძლება, იგი მსხვილი ნაწლავის კიბოს პრევენციის მნიშვნელოვანი მეთოდია.
• მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგი: გარკვეული ასაკის შემდეგ რეგულარული კოლონოსკოპია ჩივილების გარეშეც რეკომენდებულია. კოლონისა და სწორი ნაწლავის კიბო ხშირია როგორც ქალებში, ისე მამაკაცებში და ადრეულ სტადიაში, ჩვეულებრივ, სიმპტომები არ აქვს. ამიტომ სკრინინგულმა კოლონოსკოპიამ ჯერ კიდევ უსიმპტომო კიბო ან პოლიპი შეიძლება ადრე გამოავლინოს.

ვის და როდის ურჩევენ კოლონოსკოპიას?

ზოგადად, 50 წელზე უფროს ყველა ზრდასრულს კოლონოსკოპიური სკრინინგი ჩივილების გარეშეც ეძლევა რეკომენდაციად. ტრადიციული გაიდლაინები 50 წელს ეფუძნება, თუმცა ზოგიერთმა ორგანიზაციამ, მაგალითად ამერიკის კიბოს საზოგადოებამ, სკრინინგის დაწყების ასაკი 45 წლამდე შეამცირა. ნორმალური შედეგისა და რისკფაქტორების არარსებობისას ყოველ 10 წელიწადში გამეორება შეიძლება საკმარისი იყოს. ოჯახში მსხვილი ნაწლავის კიბოს ისტორიის ან მემკვიდრეობითი პოლიპოზური სინდრომის მსგავსი მაღალი რისკის მქონე პირებს კოლონოსკოპია შეიძლება უფრო ადრე (მაგალითად, 40 წლამდე) და უფრო ხშირად (მაგალითად, ყოველ 5 წელიწადში) დასჭირდეთ.

გარკვეული რისკჯგუფების გარდა, ექიმმა კოლონოსკოპია შემდეგ შემთხვევებშიც შეიძლება შემოგთავაზოთ:

• განავლის დადებითი ტესტი: ფარული სისხლის ან მსგავსი სკრინინგული ტესტის დადებითი შედეგისას კოლონოსკოპია საჭიროა შესაძლო სისხლდენის წყაროს მოსაძებნად.
• ნაწლავის ანთებითი დაავადება: წყლულოვანი კოლიტის ან კრონის დაავადების მსგავსი ნაწლავის ანთებითი დაავადების მქონე პირებში პერიოდული კოლონოსკოპია დაავადების გავრცელებისა და გავლენის შესაფასებლად შეიძლება ჩატარდეს.
• სხვა გამოსახულებითი კვლევის შედეგები: თუ რენტგენზე, ტომოგრაფიაზე ან MRI-ზე კოლონთან დაკავშირებული საეჭვო მიგნებაა, დიაგნოზის დასაზუსტებლად კოლონოსკოპია ინიშნება.

ამრიგად, თუ 45–50 წელს გადააჭარბეთ ან ზემოთ ჩამოთვლილი ჩივილებიდან რომელიმე გაქვთ, ექიმმა კოლონოსკოპია შეიძლება გირჩიოთ. რეგულარული სკრინინგი განსაკუთრებით 50-იანი წლების შემდეგ შეიძლება სიცოცხლის გადამრჩენი იყოს და არ უნდა გამოტოვოთ.

როგორ ტარდება კოლონოსკოპია?

კოლონოსკოპიას, ჩვეულებრივ, საავადმყოფოში ან კლინიკაში გასტროენტეროლოგი ან ზოგადი ქირურგი ატარებს. მოკლედ, ეტაპები ასეთია:

• სედაცია (მსუბუქი ანესთეზია): კოლონოსკოპიამდე პაციენტს უმეტესად სედაცია უტარდება. ვენაში შეყვანილი დამამშვიდებელი პრეპარატი პაციენტს ნახევრად აძინებს ან სრულად ძილს ჰგვრის. სედაციის ქვეშ მყოფი პაციენტი პროცედურის დროს ტკივილს არ გრძნობს და კოლონოსკოპია უმეტესად არ ახსოვს. (ზოგჯერ ზოგადი ანესთეზიაც გამოიყენება, თუმცა, ჩვეულებრივ, ღრმა სედაცია საკმარისია.)
• პოზიცია და შეყვანა: პაციენტი გვერდზე (ჩვეულებრივ, მარცხენაზე) წვება, მუხლებით მუცლისკენ. ექიმი კოლონოსკოპს ანუსიდან ნაზად შეიყვანს. ბოლოში არსებული მცირე კამერითა და სინათლით ნაწლავის შიდა გამოსახულებები ეკრანზე რეალურ დროში ჩანს.
• ნაწლავში წინსვლა: ექიმი კოლონოსკოპს სწორი ნაწლავიდან ბრმა ნაწლავამდე (კოლონის საწყის ნაწილამდე) ფრთხილად ატარებს. ხედვის გასაუმჯობესებლად ნაწლავში მცირე ჰაერი ან ნახშირორჟანგი შეჰყავთ, რაც კედლებს შლის და ნაკეცებს ხსნის, რათა კამერამ ზედაპირი უკეთ დაინახოს. სედაციის გავლენით პაციენტი ჰაერის წნევით გამოწვეულ დროებით შებერილობის შეგრძნებას მინიმალურად გრძნობს.
• დათვალიერება და ჩარევა: კოლონოსკოპის წინსვლისას ექიმი ნაწლავის შიდა ზედაპირს ყურადღებით ათვალიერებს. პოლიპის, წყლულის ან სიმსივნის მსგავსი პათოლოგიური წარმონაქმნის აღმოჩენისას მისი სპეციალური ხელსაწყოთი მოცილება პროცედურის დროს შეიძლება. მცირე პოლიპი სრულად ამოიღება, დიდი კი შეიძლება ნაწილ-ნაწილ მოაცილონ; საეჭვო უბნებიდან ბიოფსიას იღებენ და პათოლოგიურ შესწავლაზე აგზავნიან. ყველაფერი კოლონოსკოპის წვრილი არხებით კეთდება და პაციენტი ამას ვერ გრძნობს.
• დასრულება: კოლონის ყველა ნაწილის შესწავლის შემდეგ კოლონოსკოპს ნელა გამოიტანენ. პროცედურა, ჩვეულებრივ, საშუალოდ 20-40 წუთს გრძელდება, თუმცა მრავალი პოლიპის მოცილების ან დამატებითი ჩარევისას შეიძლება ცოტა მეტი დრო დასჭირდეს. სედაცია პაციენტის კომფორტს უზრუნველყოფს.

კოლონოსკოპია, ჩვეულებრივ, გუნდთან ერთად ტარდება. ექიმი აპარატს მართავს, ასისტენტები კი მონიტორზე ნაწლავის დათვალიერებით ეხმარებიან. ზემოთ გამოსახულ სურათზე, სედაციის ქვეშ მყოფ პაციენტში კოლონოსკოპიის დროს, ექიმი და სამედიცინო გუნდი ეკრანზე კოლონის შიდა ზედაპირს ყურადღებით ათვალიერებენ. კოლონოსკოპიის ოთახში მონიტორებით გულისცემა, წნევა და ჟანგბადის დონეც მოწმდება უსაფრთხო პროცედურის უზრუნველსაყოფად. ამგვარად, პაციენტი მთელი პროცესის განმავლობაში კონტროლის ქვეშაა.

კოლონოსკოპიამდე მომზადება

კოლონოსკოპიის წარმატებისა და ზუსტი შედეგისთვის პროცედურამდე ნაწლავის მომზადება უკიდურესად მნიშვნელოვანია. რაც უფრო სუფთაა ნაწლავი, მით უფრო ნათელია ხედვა და მცირე დაზიანებაც არ გამორჩება ექიმს. მომზადება მოიცავს:

• კვების რეჟიმის შეცვლა: პროცედურამდე რამდენიმე დღით ადრე საჭიროა დაბალბოჭკოვანი, მცირე ნარჩენის დამტოვებელი კვების რეჟიმი. განსაკუთრებით უნდა მოერიდოთ თესლიან და კანიან პროდუქტებს, წითელ ჭარხალს, წვრილ ქიშმიშს, სიმინდსა და მსგავს საკვებს, რომელმაც ნაწლავში ნარჩენი შეიძლება დატოვოს.
• თხევადი კვება: პროცედურის წინა დღეს , ჩვეულებრივ, მყარი საკვები არ მიიღება და მხოლოდ გამჭვირვალე სითხეებია ნებადართული. შეიძლება წყალი, სუსტი ჩაი, ვაშლის წვენი, გამჭვირვალე ხორცის ბულიონი და სპორტული სასმელები — სითხეები ნაწილაკების გარეშე. არ უნდა მიიღოთ ყავა, რძე და რძის პროდუქტები, რბილობიანი წვენები ან წითელი სითხეები (მაგალითად, ალუბლის წვენი). საკმარისი სითხე ორგანიზმის გაუწყლოების თავიდან ასაცილებლად და ნაწლავის კარგად გასაწმენდად სასარგებლოა.
• ნაწლავის გამწმენდი პრეპარატები: ექიმი კოლონოსკოპიამდე გამოსაყენებლად ძლიერ საფაღარათოს ან ნაწლავის გამწმენდ ხსნარს გამოგიწერთ. ისინი, ჩვეულებრივ, წინა საღამოს და ზოგჯერ პროცედურის დილასაც განსაზღვრული გეგმით მიიღება. ხსნარები ნაწლავს სრულად ცლის და ასუფთავებს. ხშირი გასვლა ტუალეტში ნორმალურია; მიზანია ნაწლავის გაწმენდა მანამ, სანამ განავალი აღარ დარჩება.
• მედიკამენტების რეგულირება: თუ მუდმივად იღებთ პრეპარატს, განსაკუთრებით სისხლის გამათხელებელს (ასპირინი, კლოპიდოგრელი და სხვ.) ან დიაბეტის წამალს , ექიმს უნდა მიმართოთ. სისხლის გამათხელებლების შეწყვეტა, ჩვეულებრივ, პროცედურამდე რამდენიმე დღით ადრე შეიძლება გახდეს საჭირო, რადგან პოლიპის მოცილებისას სისხლდენის რისკს ზრდის. რომელი პრეპარატი როდის შეწყდეს და განახლდეს, ექიმი გადაწყვეტს.
• უზმოდ ყოფნა: კოლონოსკოპიის დღეს, ჩვეულებრივ, პროცედურამდე 8-10 საათით ადრე ჭამისა და სმის სრულ შეწყვეტას ითხოვენ (განსაკუთრებით ანესთეზიის/სედაციის გამო). ცარიელი კუჭი სედაციისას ღებინების რისკის თავიდან ასაცილებლად მნიშვნელოვანია. განსაკუთრებული გარემოების არარსებობისას ექიმი გეტყვით, რომ შუაღამის შემდეგ სრულად უზმოზე დარჩეთ.

ზემოთ აღწერილი მომზადება ცხრილში ასე შეიძლება შეჯამდეს:

ამ მომზადებით ნაწლავი სრულად გაიწმინდება და ექიმი მის შიდა ზედაპირს დეტალურად დაათვალიერებს. მიუხედავად იმისა, რომ მომზადება შრომატევადია, სუფთა ნაწლავი პროცედურასაც ამოკლებს და დიაგნოზის გამორჩენის რისკსაც ამცირებს.

რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება კოლონოსკოპიის შემდეგ?

კოლონოსკოპიის დასრულების შემდეგ სედაციის ეფექტის გასვლამდე კლინიკაში დასვენება მოგეთხოვებათ. კოლონოსკოპიის შემდეგ გასათვალისწინებელია:

• დასვენება და დაკვირვება: პროცედურის შემდეგ გაღვიძებისას შეიძლება მოთენთილობა იგრძნოთ. ეს ნორმალურია, რადგან დამამშვიდებელი პრეპარატის გავლენის ქვეშ ხართ. ჩვეულებრივ, დაკვირვების ოთახში 30 წუთიდან 1 საათამდე ისვენებთ. მოწმდება სასიცოცხლო მაჩვენებლები (პულსი, წნევა). სახლში მხოლოდ სრულად გამოფხიზლების დადასტურების შემდეგ გაგიშვებენ.
• თანმხლები პირი და ტრანსპორტი: სედაციის გამო კოლონოსკოპიის შემდეგ რეკომენდებულია 24 საათის განმავლობაში ავტომობილი არ მართოთ და მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები არ მიიღოთ. ამიტომ გთხოვენ თანმხლებ პირთან ერთად მისვლას. სახლში თავად მართვის ნაცვლად ახლობელმა უნდა წაგიყვანოთ.
• კვება: პროცედურის შემდეგ პირველი რამდენიმე საათი თხევადი საკვებით დაიწყეთ, შემდეგ მსუბუქ კვებაზე გადადით. მაგალითად, თავდაპირველად წყალი, წვენი ან ბულიონი, შემდეგ ადვილად მოსანელებელი ტოსტი, იოგურტი, წვნიანი. პირველ დღეს ძალიან ცხელ ან ცივ სასმელებსა და მძიმე, ცხარე ან შემწვარ საკვებს მოერიდეთ. სჯობს მაშინვე არ მიიღოთ გაზების მომმატებელი ლობიო, კომბოსტო და მსგავსი საკვები. ჩვეულებრივ კვებას, როგორც წესი, მომდევნო დღეს უბრუნდებით.
• გაზები და შებერილობა: პროცედურისას შეყვანილი ჰაერის გამო დასრულების შემდეგ შეიძლება მუცლის შებერილობა და აირებით გამოწვეული ტკივილი იგრძნოთ. ეს დისკომფორტი აირების გამოყოფით გაივლის. წამოდგომა, სიარული ან ტუალეტში გასვლა გამოყოფას ეხმარება. შებერილობა რამდენიმე საათში თავისით უმჯობესდება.
• შედეგები და დაკვირვება: ექიმი შედეგებს გაგიზიარებთ. თუ პოლიპი მოაცილეს ან ბიოფსია აიღეს, პათოლოგიურ პასუხს, ჩვეულებრივ, რამდენიმე დღეში მიიღებთ; მის განსახილველად ვიზიტი დაიგეგმება. სრულიად ნორმალური კოლონოსკოპიის შემთხვევაში ექიმს ჰკითხეთ შემდეგი შემოწმების დრო (მაგალითად, სკრინინგის გამეორება 5 ან 10 წელიწადში).
• უჩვეულო მდგომარეობები: კოლონოსკოპიის შემდეგ მცირედი რექტალური სისხლდენა (განსაკუთრებით ბიოფსიის ან პოლიპის მოცილებისას) შესაძლებელია და, ჩვეულებრივ, შემაშფოთებელი არ არის. თუმცა პირველ 24 საათში ძლიერი მუცლის ტკივილის, მუდმივი ან უხვი სისხლდენის, სიცხის, კანკალის, ძლიერი თავბრუსხვევის ან ღებინების მსგავსი უჩვეულო სიმპტომების განვითარებისას ექიმს ან უახლოეს სამედიცინო დაწესებულებას დაუყოვნებლივ მიმართეთ. ისინი იშვიათი გართულებების, მაგალითად ნაწლავის პერფორაციის ან სისხლდენის ნიშანი შეიძლება იყოს და ჩარევა დასჭირდეს.

აქვს თუ არა კოლონოსკოპიას რისკები?

გამოცდილ სპეციალისტთან კოლონოსკოპია საკმაოდ უსაფრთხო პროცედურაა. თუმცა, ნებისმიერი სამედიცინო ჩარევის მსგავსად, გარკვეული მცირე ალბათობის რისკები აქვს:

• სისხლდენა: პოლიპის მოცილების ან ბიოფსიის შემდეგ გარკვეული სისხლდენა შესაძლებელია. მცირე სისხლდენა ხშირად თავისით ჩერდება ან ექიმი პროცედურისას ზომებს იღებს (მაგალითად, სისხლმდენი სისხლძარღვის კოაგულაციას). იშვიათად ძლიერი სისხლდენისას დამატებითი ჩარევაა საჭირო.
• პერფორაცია (ნაწლავის კედლის გახევა): ძალიან იშვიათია (ზოგადი სტატისტიკით, ათასში ერთზე ნაკლები). კოლონოსკოპის გატარების ან პოლიპის მოცილებისას ნაწლავის კედელი მცირედ შეიძლება გაიხვრიტოს. ასეთ დროს ხშირად ქირურგიული ჩარევა შეიძლება გახდეს საჭირო. რადგან სერიოზული გართულებაა, ექიმები ძალიან ფრთხილად მოქმედებენ და საჭიროებისას პროცედურას წყვეტენ.
• სედაციასთან დაკავშირებული რისკები: დამამშვიდებელ პრეპარატზე იშვიათად შეიძლება ალერგია, სუნთქვის გაძნელება ან გულის რიტმის ცვლილება განვითარდეს. ამიტომ ანესთეზიის ან სამედიცინო ტექნიკოსი პაციენტის სასიცოცხლო ფუნქციებს მუდმივად აკონტროლებს. კლინიკაში საჭირო აღჭურვილობის არსებობით ასეთი რისკები წარმატებით იმართება.
• ინფექცია: კოლონოსკოპიისას სტერილურ პირობებს იცავენ. აპარატი თითოეული პაციენტისთვის სპეციალურად მაღალი დონის დეზინფექციას გადის. ამიტომ ინფექციის რისკი უკიდურესად დაბალია.

არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ კოლონოსკოპიის სარგებელი ამ იშვიათი გართულებების რისკებს მნიშვნელოვნად აღემატება. ექიმი წინასწარ თანხმობის ფორმაზე ხელმოწერას გთხოვთ და შესაძლო რისკებს აგიხსნით. მშვიდად იყავით: კოლონოსკოპია, ჩვეულებრივ, უპრობლემოდ ჩაივლის.

ხშირად დასმული კითხვები

მტკივნეულია კოლონოსკოპია? იგრძნობა ტკივილი?

ბევრი პაციენტის მთავარი შიში კოლონოსკოპიამდე ტკივილს უკავშირდება. კოლონოსკოპიის დროს ტკივილი, ჩვეულებრივ, არ იგრძნობა. ამის მთავარი მიზეზია პროცედურამდე ჩატარებული სედაციით (მსუბუქი ანესთეზიით) ნახევრად მძინარე მდგომარეობა. პაციენტი გარეგან სტიმულებს ნაკლებად აღიქვამს; ამიტომ კოლონოსკოპის წინსვლა ან ჰაერით გამოწვეული დაჭიმულობა მინიმალურად იგრძნობა. მსუბუქი ზეწოლა ან სპაზმიც, თუ განვითარდა, ჩვეულებრივ, ასატანია. ბევრი ადამიანი შემდეგ ამბობს: „ვერაფერი ვიგრძენი, ვერც გავიგე, როდის დასრულდა“. სედაციის გარეშე, სრულ სიფხიზლეში ჩატარებისას (იშვიათად ირჩევენ) მუცლის სპაზმის მსგავსი დისკომფორტი შესაძლებელია. თუმცა სტანდარტულად დამამშვიდებელი პრეპარატები გამოიყენება და ტკივილის გარეშე სრულდება. მოკლედ, სწორი ტექნიკითა და ანესთეზიით კოლონოსკოპია უმტკივნეულო პროცედურაა.

რამდენ ხანს გრძელდება კოლონოსკოპია?

კოლონოსკოპია, ჩვეულებრივ, 15-30 წუთში სრულდება. ზოგიერთი წყარო 20-40 წუთს მიუთითებს; სინამდვილეში დრო დამატებით ჩარევებზეა დამოკიდებული. მხოლოდ დიაგნოსტიკური დათვალიერება შეიძლება 15 წუთს გაგრძელდეს, ხოლო პოლიპის მოცილებით ან რამდენიმე ბიოფსიით 30-40 წუთამდე გახანგრძლივდეს. გავლენას ანატომიაც ახდენს (მაგალითად, ძალიან დაკლაკნილი ნაწლავი). სედაციის, პოზიციის მიღებისა და გამოღვიძების ჩათვლით საავადმყოფოში ყოფნას რამდენიმე საათი შეიძლება დასჭირდეს. თუმცა თავად აქტიური პროცედურა უმეტესად ნახევარ საათზე ნაკლებია. სირთულის შემთხვევაში ექიმი დროს გაახანგრძლივებს; სხვა შემთხვევაში სწრაფად დაასრულებენ და გაგაღვიძებენ.

რა სიხშირით უნდა ჩატარდეს კოლონოსკოპია?

სკრინინგული კოლონოსკოპიის სიხშირე ადამიანის ასაკსა და რისკზე არის დამოკიდებული. ზოგადი რეკომენდაციაა, რომ საშუალო რისკის ჯგუფის პირებმა (ახლო ნათესავებში მსხვილი ნაწლავის კიბოს ისტორიისა და განსაკუთრებული დაავადების გარეშე) 50 წლიდან ყოველ 10 წელიწადში ჩაიტარონ კოლონოსკოპია. ბოლო წლებში ზოგი სპეციალისტი პირველ სკრინინგს უფრო ადრე, მაგალითად 45 წლის ასაკში, ურჩევს. თუ პირველ კოლონოსკოპიაზე პოლიპი არ აღმოჩნდა და შედეგი სუფთაა, 10 წელიწადში გამეორება საკმარისია.

მაღალი რისკის ჯგუფში (მსხვილი ნაწლავის კიბოს ოჯახური ისტორია, გენეტიკური პოლიპოზური სინდრომი, ნაწლავის ანთებითი დაავადება და სხვ.) სკრინინგული კოლონოსკოპია უფრო ადრე და უფრო ხშირად ტარდება. მაგალითად, თუ პირველი ხარისხის ნათესავს მსხვილი ნაწლავის კიბო 50 წლამდე დაუდგინდა, კოლონოსკოპია დაახლოებით 40 წლის ასაკში ან ნათესავის დიაგნოზის ასაკზე 10 წლით ადრე ეძლევა რეკომენდაციად. პოლიპის მოცილების შემდეგაც, ჩვეულებრივ, 3-5 წელიწადში განმეორებითი კოლონოსკოპია მოითხოვება, რადგან ახალი პოლიპის გაჩენის რისკი არსებობს. შესაბამის ინტერვალს ექიმი თქვენი მდგომარეობით განსაზღვრავს.

ჩივილების გამო ჩატარებული დიაგნოსტიკური კოლონოსკოპია დიაგნოზის შემდეგ საჭიროების გარეშე აღარ მეორდება; თუმცა, მაგალითად, წყლულოვანი კოლიტის მიმდინარეობაზე დაკვირვებისთვის პერიოდული კოლონოსკოპია შეიძლება საჭირო იყოს. ამრიგად, სკრინინგისთვის კოლონოსკოპია ყოველ 10 წელიწადში უნდა ჩაიტაროთ, რისკის არსებობისას კი — ექიმის რეკომენდაციით უფრო ხშირად.

არის თუ არა კოლონოსკოპია სარისკო პროცედურა?

რადგან კოლონოსკოპია ინვაზიურია (ორგანიზმში შედის), თეორიულად გარკვეული რისკები აქვს, თუმცა მათი ალბათობა ძალიან დაბალია. სათანადო პირობებში გამოცდილი გასტროენტეროლოგის მიერ ჩატარებისას სერიოზული გართულებები იშვიათია. ყველაზე ხშირი არასასურველი ეფექტებია თავისით გამავალი მსუბუქი აიროვანი ტკივილი ან ძალიან მცირე რექტალური სისხლდენა. ნაწლავის პერფორაციისა და ძლიერი სისხლდენის მსგავსი სერიოზული რისკები ათასში ერთზე ნაკლები სიხშირით ხდება. სედაციის რისკებიც გამოცდილ გუნდთან მინიმუმამდეა შემცირებული. ჟანგბადის, წნევისა და პულსის მონიტორინგით კლინიკაში უსაფრთხოება უზრუნველყოფილია. ანუ კოლონოსკოპია, ზოგადად, უსაფრთხო პროცედურად მიიჩნევა. ექიმი რისკების შესამცირებლად ყველა ზომას მიიღებს. თუ თქვენი ისტორიის გამო (მაგალითად, გულის ან ფილტვის პრობლემები) დამატებითი სიფრთხილეა საჭირო, ამასაც შეაფასებს. რისკებზე კითხვების განხილვა პროცედურის ექიმთან არ მოგერიდოთ — იგი დაგამშვიდებთ და დეტალურ ინფორმაციას მოგაწვდით.

რა უნდა ვჭამოთ და რას მოვერიდოთ კოლონოსკოპიამდე?

კოლონოსკოპიამდე კვების მთავარი წესია ნაწლავში ნარჩენის დამტოვებელი საკვებისგან თავის არიდება. რამდენიმე დღით ადრე უნდა აირჩიოთ დაბალბოჭკოვანი საკვები. შეიძლება ადვილად მოსანელებელი, მცირე ნარჩენის დამტოვებელი პროდუქტები — თეთრი ბრინჯი, მაკარონი, იოგურტი, გადაწურული წვნიანი, თევზი, ქათამი. უმი ბოსტნეული და ხილი, მთლიანი მარცვლეული, თხილეული, პოპკორნი, სელის თესლი და წიპწიანი ყურძენი და სხვა ნარჩენის დამტოვებელი საკვები ამ პერიოდში არ უნდა მიიღოთ. წინა დღეს სრულად თხევად კვებაზე გადადიან: ნებადართულია წყალი, სპორტული სასმელი, ბულიონი, ვაშლის წვენი და სხვა გამჭვირვალე სითხეები, მაგრამ მყარი საკვები, რძე და რძის პროდუქტები, რბილობიანი წვენი და ალკოჰოლი აკრძალულია. ყავაც სჯობს არ დალიოთ; თუ დალევთ, რძისა და ნაღების გარეშე. წითელი ან იისფერი სასმელები (ალუბლის, ყურძნის წვენი) არ არის რეკომენდებული, რადგან შეიძლება ნარჩენი დატოვოს ან ენდოსკოპიური გამოსახულება შეფეროს. საკმარისი წყლის მიღება ძალიან მნიშვნელოვანია: იგი ნაწლავის გაწმენდას აადვილებს და გაუწყლოებას აგაცილებთ.

წინა საღამოს მიღებული საფაღარათოს გამო ტუალეტში ხშირად გახვალთ, ამიტომ ახლოს იყავით და კანის გაღიზიანების პრევენციის საშუალებები იქონიეთ (სველი ხელსახოცი, დამცავი კრემი და სხვ.). მოკლედ, კოლონოსკოპიამდე მსუბუქი და თხევადი საკვებით იკვებეთ და ბოჭკოვან პროდუქტებს მოერიდეთ. ექიმის კვებისა და მედიკამენტების მითითებებს აუცილებლად მიჰყევით.

დასკვნა 

შევაჯამეთ კოლონოსკოპიის ძირითადი საკითხები. მომზადების გამო იგი შეიძლება ცოტა შრომატევადი ჩანდეს, თუმცა სიცოცხლის გადარჩენის შემძლე გამოკვლევაა. ადრეული პოლიპების მოცილებით კიბოს განვითარება შეიძლება აღიკვეთოს; ჩივილების მიზეზიც დადგინდება და შესაბამისი მკურნალობა სწრაფად დაიწყება. თუ ექიმმა კოლონოსკოპია გირჩიათ, საშიში არაფერია. სათანადო მომზადების შემდეგ ეს, ჩვეულებრივ, ხანმოკლე და კომფორტული პროცედურა თქვენს ჯანმრთელობას დიდ სარგებელს მოუტანს.

ჯანმრთელობა ჩვენი ყველაზე ძვირფასი განძია და უყურადღებოდ არ უნდა დარჩეს. ადრეული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის ექიმს მოუსმინეთ და შემოწმებები დროულად ჩაიტარეთ. კოლონოსკოპიის მსგავსი სკრინინგებით მსხვილი ნაწლავის კიბოსა და სხვა ნაწლავური დაავადებების პრევენცია შესაძლებელი გახდა. საკუთარი თავისა და საყვარელი ადამიანებისთვის მოქმედება არ მოგერიდოთ. გახსოვდეთ, ინფორმირებული პაციენტობა მკურნალობის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია.