რა არის ნორმოქრომული ანემია? სიმპტომები, მიზეზები და მკურნალობა
ამ სტატიაში
სისხლნაკლებობის სახელით ცნობილი ანემია არის მდგომარეობა, რომელიც სისხლის ჟანგბადის გადატანის უნარის შემცირებით ხასიათდება და მსოფლიოში ფართოდ გავრცელებული ჯანმრთელობის პრობლემაა.
ეს მდგომარეობა, ჩვეულებრივ, სისხლის წითელი უჯრედების — ერითროციტების — რაოდენობის შემცირების ან უჯრედებში ჰემოგლობინის (Hb) არასაკმარისი რაოდენობის გამო ვითარდება.
ანემია სხვადასხვა მიზეზით შეიძლება განვითარდეს და მრავალ ქვეტიპად იყოფა. ანემიის თითოეულ ტიპს, გამომწვევი მიზეზებისა და ადამიანის ზოგადი ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით, განსხვავებული სიმპტომები და მკურნალობის საჭიროებები შეიძლება ჰქონდეს.
ანემიის მნიშვნელობა და გავრცელება
ანემია გლობალური ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი საკითხია, რადგან მას შეუძლია გავლენა მოახდინოს ენერგიის დონეზე, ფიზიკურ და გონებრივ შესაძლებლობებზე, ასევე გაამწვავოს ქრონიკული დაავადებები. ანემია მოსახლეობის ფართო ნაწილს შეიძლება შეეხოს, განსაკუთრებით ქალებს, ბავშვებსა და ხანდაზმულებს; მკურნალობის გარეშე მან შეიძლება გამოიწვიოს ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემები, მაგალითად გულისა და სუნთქვის უკმარისობა.
ანემიის ყველაზე გავრცელებული ტიპები
ანემიის მრავალი ტიპი არსებობს, თუმცა ყველაზე ხშირია
- რკინადეფიციტური ანემია,
- B12 ვიტამინის დეფიციტით გამოწვეული ანემიები (მაგალითად, პერნიციოზული ანემია) და
- ფოლიუმის მჟავის დეფიციტით გამოწვეული ანემია.
თითოეული მათგანი შეიძლება მიუთითებდეს ორგანიზმში გარკვეული საკვები ნივთიერების დეფიციტზე ან ძირითად ჯანმრთელობის პრობლემაზე. რკინადეფიციტური ანემია მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული ტიპია და განსაკუთრებით ქალებში, ბავშვებსა და ორსულებში გვხვდება.
რა არის ნორმოქრომული ანემია?
ნორმოქრომული ანემია ანემიის ისეთი ტიპია, როდესაც სისხლის წითელ უჯრედებს (ერითროციტებს) ნორმალური ფერი და ჰემოგლობინის კონცენტრაცია აქვთ, თუმცა მათი რაოდენობა არასაკმარისია.
ნორმოქრომული ანემია განსხვავდება ყველაზე გავრცელებული ტიპებისგან, როგორიცაა რკინადეფიციტური ანემია, B12 ვიტამინის დეფიციტით გამოწვეული ანემიები (მაგალითად, პერნიციოზული ანემია) და ფოლიუმის მჟავის დეფიციტით გამოწვეული ანემია.
ამ ტიპის ანემია, ჩვეულებრივ, სხვადასხვა ძირითადი მიზეზით შეიძლება იყოს გამოწვეული, მაგალითად ქრონიკული დაავადებებით, ძვლის ტვინის უკმარისობით ან სხვა მდგომარეობებით.
ანემიის მკურნალობა, როგორც წესი, გამომწვევ მიზეზზე მორგებულ მიდგომას მოითხოვს. ჩარევა შეიძლება მოიცავდეს კვების ცვლილებას, დანამატებს ან წამლებს. მძიმე შემთხვევებში გარკვეული დეფიციტის ან მდგომარეობის გამოსასწორებლად სისხლის გადასხმა შეიძლება გახდეს საჭირო.
ნორმოქრომული ანემიის სიმპტომები
ზოგადი სიმპტომები, რომლებიც ანემიის სხვადასხვა ტიპსაც შეიძლება უკავშირდებოდეს, შემდეგია:
- დაღლილობის ან მოთენთილობის შეგრძნება
- სისუსტე
- ქოშინი
- ფერმკრთალი იერი ან კანი
- თავბრუსხვევა
- თავის ტკივილი
- გულმკერდის ტკივილი
- მოუსვენარი ფეხები
- პიკა ან საკვებად უვარგისი ნივთების ჭამის სურვილი
ნორმოქრომულ ანემიასთან დაკავშირებული სიმპტომები დაავადების გამომწვევი მიზეზისა და მდგომარეობის მიხედვით შეიძლება განსხვავდებოდეს.
ნორმოქრომული ანემიის მიზეზები
ანემია, რომელიც სისხლის დარღვევების ერთ ჯგუფს მიეკუთვნება, ვითარდება მაშინ, როდესაც ორგანიზმს საკმარისი რაოდენობის სისხლის წითელი უჯრედები (ერითროციტები) არ აქვს ან ისინი სწორად არ ფუნქციონირებს. ნორმოქრომული ანემია კი ანემიის კონკრეტული ქვეტიპია.
ნორმოქრომული ანემიის დროს ერითროციტები შეიცავს ჰემოგლობინის — ცილის, რომელსაც ჟანგბადი მთელ ორგანიზმში გადააქვს — ჩვეულებრივ რაოდენობას, თუმცა თავად უჯრედები საკმარისი არ არის.
ნორმოქრომული ანემია შეიძლება გამოწვეული იყოს სხვადასხვა ძირითადი მიზეზით, მათ შორის:
- ძვლის ტვინის უკმარისობა: ის შეიძლება ძვლის ტვინში ღეროვანი უჯრედების დაზიანების შედეგი იყოს, რაც სისხლის წითელი უჯრედების წარმოქმნაზე მოქმედებს.
- სისხლის ქრონიკული დაკარგვა: შეიძლება კუჭ-ნაწლავის პრობლემებით ან სხვა მიზეზებით იყოს გამოწვეული.
- ჭარბი ჰემოლიზი: ორგანიზმი ერითროციტებს უფრო სწრაფად შლის, ვიდრე მათი განახლება შეუძლია.
- ქრონიკული ან ხანგრძლივი სამედიცინო მდგომარეობები: მაგალითად, აუტოიმუნური დაავადებები, ქრონიკული ინფექციები და ზოგიერთი ტიპის კიბო.
როგორ ისმება ნორმოქრომული ანემიის დიაგნოზი?
ანემიის დიაგნოსტიკისთვის შემდეგ ნაბიჯებს მიმართავენ:
- პაციენტის სამედიცინო და ოჯახური ისტორიის არსებობის გარკვევა
- ფიზიკური გასინჯვა ანემიის სიმპტომების შესაფასებლად
- სისხლის ანალიზები, მაგალითად სისხლის საერთო ანალიზი, რომელიც ერითროციტების დონესა და ჰემოგლობინის კონცენტრაციას აფასებს
სპეციალისტებმა შეიძლება სისხლის ანალიზიც მოითხოვონ ერითროციტების ზომისა და ფორმის შესაფასებლად, რაც პოტენციური გადახრების გამოვლენაში დაეხმარებათ. ანემიის დიაგნოზის მქონე ადამიანებს გამომწვევი მიზეზის დასადგენად დამატებითი გამოკვლევები შეიძლება დაენიშნოთ. ზოგ შემთხვევაში ანემიის გამომწვევი ფაქტორების დასადგენად ძვლის ტვინის ნიმუშსაც იღებენ.
ნორმოქრომული ანემიის მკურნალობა
ანემიის დიაგნოზის მქონე ადამიანისთვის მკურნალობის შემდეგი ვარიანტები შეიძლება განიხილებოდეს:
- რკინის, B12 ვიტამინისა და ფოლატის დეფიციტის გამოსასწორებლად კვების წესის მოწესრიგება
- წამლებისა და ცხოვრების წესის ცვლილებების საშუალებით ქრონიკული ჯანმრთელობის მდგომარეობების მართვა
- ერითროციტების წარმოქმნის გასაძლიერებლად ძვლის ტვინის სტიმულაცია სამიზნე აგენტებით, როგორიცაა ძვლის ტვინის ერითროპოეზი
მეორე მხრივ, სისხლის გადასხმა ჩვეულებრივ ანემიის მძიმე შემთხვევებში შეიძლება ჩატარდეს, მაგალითად აქტიური სისხლდენისას ან როდესაც ადამიანს მოთენთილობა, ქოშინი ან გულმკერდის ტკივილი აქვს. სისხლის გადასხმამ ერითროციტების დეფიციტი დროებით შეიძლება გამოასწოროს, თუმცა პრობლემას სრულად ვერ აგვარებს.
ანემიის პრევენცია
ანემიის ზოგიერთი ტიპის თავიდან აცილება შესაძლოა შეუძლებელი იყოს. თუმცა ჯანსაღი კვებით შესაძლებელია როგორც რკინის ანემიის ისე საკვები ნივთიერებების დეფიციტით გამოწვეული ანემიის პრევენცია. ამისთვის შეიძლება მიირთვათ შემდეგი ნივთიერებების შემცველი საკვები:
- რკინა: წითელი ხორცი, მუქი მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, ოსპი, ჩირი და თხილეული
- B12 ვიტამინი: ხორცი, კვერცხი, თევზი და რძის პროდუქტები
- ფოლიუმის მჟავა: ციტრუსის წვენები, მუქი მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, პარკოსნები და გამდიდრებული მარცვლეული.
მულტივიტამინის ან რკინის დანამატის მიღებამდე აუცილებლად სპეციალისტთან კონსულტაციაა მნიშვნელოვანი.
ნორმოქრომული ანემიის ზოგადი მიმოხილვა და ხშირად დასმული კითხვები
ადამიანში ანემია მის გამომწვევ მიზეზზეა დამოკიდებული. ზოგისთვის კვების წესის მოწესრიგება ანემიის თავიდან ასაცილებლად ან სამართავად შეიძლება საკმარისი იყოს. სხვებს კი დანამატები ან მკურნალობის სხვა მეთოდები შეიძლება დასჭირდეთ. ანემიის ზოგიერთი ტიპი მკურნალობის გარეშე სიცოცხლისთვის საშიში შეიძლება გახდეს.
რა განსხვავებაა ნორმოქრომულსა და ჰიპოქრომულს შორის?
ნორმოქრომული ტიპური ფერის ერითროციტებს აღნიშნავს. ჰიპოქრომული უფრო ფერმკრთალი უჯრედების აღწერაა და ჩვეულებრივ ჰემოგლობინის დაბალ დონეზე მიუთითებს.
ზოგადად, ჰიპოქრომული ანემია ერითროციტების ჟანგბადის გადატანის უნარის შემცირებაზე მიუთითებს. ეს შეიძლება რკინის დეფიციტს ან გარკვეულ ქრონიკულ დაავადებებს უკავშირდებოდეს.
B12 დეფიციტით გამოწვეული ანემია ნორმოქრომულია?
დიახ, B12 დეფიციტით გამოწვეული ანემია ნორმოქრომული ანემიაა. ამასთან, ის მაკროციტული ანემიაა, რაც ნიშნავს, რომ ერითროციტები ოვალური ფორმისაა და ჩვეულებრივზე უფრო დიდია.
პერნიციოზული ანემია ნორმოქრომულია თუ ჰიპოქრომული?
პერნიციოზული ანემია B12 ვიტამინის შეწოვის დარღვევით არის გამოწვეული და როგორც ნორმოქრომული, ისე მეგალობლასტურია. მეგალობლასტური ანემია მაკროციტული ანემიის ქვეტიპია, რომლის დროსაც ძვლის ტვინში არატიპური მეგალობლასტებია წარმოდგენილი. მეგალობლასტები სისხლის წითელი უჯრედების წინამორბედებია.
ნორმოქრომული ანემია მოკლედ
ნორმოქრომული ანემია ისეთი ტიპის ანემიაა, რომლის დროსაც ადამიანის სისხლის წითელ უჯრედებს ტიპური ფერი და ჰემოგლობინის რაოდენობა აქვთ.
მკურნალობა, ჩვეულებრივ, გამომწვევ მიზეზებზე ჩარევასა და მიზანმიმართულ თერაპიებს მოიცავს. მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ანემიის თავიდან აცილება შეუძლებელია, რკინით, B12 ვიტამინითა და ფოლატით მდიდარ კვებას სისხლის ზოგადი ჯანმრთელობის გაუმჯობესება შეუძლია.
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.