რადიოთერაპია — სხივური მკურნალობა

ამ სტატიაში
რადიოთერაპია (RT), რომელსაც სხივურ მკურნალობას, დასხივებით მკურნალობასა და რადიაციულ თერაპიასაც უწოდებენ, კიბოს სამკურნალოდ პირველად დაახლოებით 1 საუკუნის წინ გამოიყენეს. მას შემდეგ ამ მეთოდის ეფექტიანობის გასაზრდელად და გვერდითი მოვლენების მინიმუმამდე დასაყვანად მნიშვნელოვანი ტექნოლოგიური წინსვლა მოხდა.
რადიოთერაპია სულ უფრო ფართოდ გამოიყენება ქირურგიულ და სისტემურ მკურნალობასთან ერთად, სიმსივნის კონტროლისა და ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად და გვერდითი მოვლენების შესამცირებლად. საუკეთესო სამკურნალო შედეგები მიიღწევა, როდესაც თითოეულ პაციენტს კიბოს მკურნალობის მულტიდისციპლინური გუნდი აფასებს. ამ გუნდში შედიან რადიაციული ონკოლოგი, მედიკამენტური მკურნალობის ონკოლოგი, ქირურგი და სხვა სპეციალისტები.
რადიოთერაპიას გამოყენების მრავალი განსხვავებული ფორმა და მიზანი აქვს:
- ერთადერთი მკურნალობა,
- სისტემურ აგენტებთან ერთად,
- ოპერაციამდე ან ოპერაციის შემდეგ, მიკროსკოპული ზომის სიმსივნის დარჩენის ალბათობის მინიმუმამდე დასაყვანად,
- დაავადების შორსწასულ სტადიაზე დამხმარე მიზნებით
მკურნალობის ხანგრძლივობა შეიძლება ერთი სეანსიდან 8 კვირის განმავლობაში ყოველდღიურ გამოყენებამდე მერყეობდეს. თითოეული პაციენტისთვის ტექნიკა, დოზა, მოსალოდნელი სარგებელი და გვერდითი მოვლენები შეიძლება დიაგნოზისა და დასამუშავებელი უბნის მიხედვით განსხვავდებოდეს.
სიმსივნის გარეთ არსებული ჯანმრთელი ორგანოების დაცვა ონკოლოგიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საკითხად იქცა (ორგანოს შემნახველი მკურნალობა). კიბოს ზოგიერთი სახეობისას, მაგალითად ძუძუსა და ხორხის კიბოს დროს, ხანგრძლივი შედეგები ერთნაირია როგორც მთელი ორგანოს ამოკვეთის რადიკალური ოპერაციისას, ისე პაციენტებში, რომლებსაც მხოლოდ სიმსივნეს, მის გარშემო მცირე რაოდენობის ნორმალურ ქსოვილთან ერთად, აცლიან და შემდეგ ადიუვანტურ (დამცავ) რადიოთერაპიას უტარებენ. მეტიც, როგორც მოსალოდნელია, ორგანოს შემნახველ პროცედურებს ნაკლები გვერდითი მოვლენა ახლავს.
როგორ მოქმედებს რადიოთერაპია?
მკურნალობის ამ მეთოდით, რომლის დროსაც კლინიცისტი კონკრეტულ უბანს მიზანმიმართულად ირჩევს, სიმსივნური უჯრედების მოსაკლავად რადიაციული ენერგია გამოიყენება.
რადიოთერაპია ატომების იონიზაციის გზით კიბოს უჯრედების DNA-ს აზიანებს (DNA-ს ორმაგ სპირალში წყვეტებს წარმოქმნის).
დამუშავებულ უბანში როგორც სიმსივნურ, ისე ნორმალურ უჯრედებზე რადიაციის მაიონიზებელი მოქმედება ვრცელდება. თუმცა ნორმალური უჯრედები დასხივებით გამოწვეულ DNA-ს დაზიანებას უფრო სწრაფად ამოიცნობენ და აღადგენენ. სიმსივნური უჯრედები კი გამრავლებაზე არიან ორიენტირებული, უფრო სწრაფად იზრდებიან და მრავლდებიან, ამიტომ DNA-ს დაზიანების აღდგენისას ნორმალურ უჯრედებთან შედარებით არახელსაყრელ მდგომარეობაში არიან. ამასთან, ნორმალურ ქსოვილებს აქვთ დასხივების მაქსიმალური ჯამური დოზის ზღვარი, რომლის ატანაც შეუძლიათ. აქ წონასწორობა სწორად უნდა დარეგულირდეს. დასხივების ჯამური დოზის მცირე ყოველდღიურ დოზებად (ფრაქციებად) დაყოფა ნორმალურ ქსოვილებს თვითაღდგენის საშუალებას აძლევს.
რადიოთერაპიის ტექნიკები 3 ძირითად ჯგუფად განიხილება:
- გარეგანი რადიოთერაპია
- ბრაქითერაპია (შინაგანი)
- ინტრაოპერაციული (ოპერაციის დროს ჩატარებული) რადიოთერაპია
გარეგანი რადიოთერაპია
ეს რადიოთერაპიის ყველაზე ხშირად გამოყენებული მეთოდია. გამოიყენება პაციენტის სხეულის გარეთ მოთავსებული რადიაციის წყარო (გარეგანი სხივი, external beam).
მაიონიზებელი გამოსხივების მისაღებად აჩქარებენ დამუხტულ ნაწილაკებს, მაგალითად ელექტრონებს ან პროტონებს, ან იყენებენ კობალტ-60-ს. ხაზოვანი ამაჩქარებელი: ამ მოწყობილობაში ელექტრონებს აჩქარებენ, რათა მათ უფრო მაღალ ენერგიას მიაღწიონ და გადაიქცნენ რენტგენის სხივების (ფოტონების სახელითაც არის ცნობილი). მას შეუძლია სხვადასხვა ენერგიის ფოტონური ან ელექტრონული სხივების წარმოქმნა, ხოლო მათი გამოსვლა მოწინავე კომპიუტერული კონტროლით იმართება.
ფოტონები და ელექტრონები: ფოტონებს უფრო ღრმა ქსოვილებში შეღწევა შეუძლიათ და ისინი შინაგანი ორგანოების კიბოს დროს უპირატესად გამოიყენება. ელექტრონებს ხშირად ზედაპირული სიმსივნეებისთვის, მაგალითად ძუძუსა და კანის კიბოს დროს, ირჩევენ და ამით შინაგანი ორგანოების დაზიანებასაც თავიდან იცილებენ. სიმსივნურ და ნორმალურ ქსოვილებში დოზის საუკეთესო განაწილების მისაღწევად ფოტონებსა და ელექტრონებს ხშირად აერთიანებენ.
მკურნალობის დაგეგმვა:
მკურნალობის გეგმა მოიცავს;
- პაციენტის გულდასმით დაფიქსირებას,
- დასხივების უბნის განსაზღვრას რადიოლოგიური მეთოდებით, მაგალითად კომპიუტერული ტომოგრაფიით (BT) ან მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახვით (MRG=ემარი), და
- დოზისა და სიხშირის გამოთვლას.
სხვადასხვა სიმსივნის მგრძნობელობაც რადიოთერაპიის მიმართ განსხვავებულია. მაგალითად, ლიმფომა და სათესლის კიბოს ერთ-ერთი სახეობა — სემინომა — რადიოთერაპიისადმი უკიდურესად მგრძნობიარეა (რადიოსენსიტიურია) და შეიძლება რადიოთერაპიით სრულად განიკურნოს. კანის კიბო, ავთვისებიანი მელანომა, და რბილი ქსოვილის სარკომები კი რადიოთერაპიისადმი მდგრადია (რადიორეზისტენტულია) და მათზე ზემოქმედებისთვის სხივების უფრო მაღალი დოზაა საჭირო.
კონფორმული თერაპია
ეს ტერმინი აღნიშნავს სტრატეგიას, რომლის მიხედვითაც სიმსივნის უბანს მაღალი დოზა მიეწოდება, ნორმალურ ქსოვილებს კი — რაც შეიძლება მცირე დასხივება. მოწინავე გამოსახვითი მეთოდების, მაგალითად BT-სა და MRG-ს გამოყენებით, 3-განზომილებიანი კონფორმული RT-ის (3D-CRT) დროს რადიაციულ ონკოლოგებს შეუძლიათ სიმსივნისა და მის მეზობლად მდებარე ნორმალური ქსოვილების დასხივების დოზები ცალ-ცალკე გამოთვალონ და დაარეგულირონ. ამგვარად გვერდითი მოვლენები მინიმუმამდე მცირდება. ეს ასევე იძლევა უკვე დასხივებული უბნის მოგვიანებით ხელახლა დასხივების საშუალებას, საჭიროების შემთხვევაში.
3D-CRT-ის გამოყენება ორ ჯგუფად განიხილება:
- ინტენსივობის მოდულირებული RT (intensity modulated RT=IMRT)
- გამოსახულებით მართული RT (image guided RT=IGRT)
ინტენსივობის მოდულირებული RT (IMRT)
IMRT, რომელიც 3-განზომილებიანი კონფორმული რადიოთერაპიის განვითარებული ფორმაა, ერთი წყაროდან გამოსული რადიაციული სხივის სამიზნის სხვადასხვა უბანზე განსხვავებული ინტენსივობით გამოყენების საშუალებას იძლევა.
გამოსახულებით მართული RT (IGRT)
თუ კონკრეტულად რომელი უბანი უნდა დასხივდეს მაღალი ინტენსივობით, რადიაციული ონკოლოგიის პრაქტიკაში განხილვის საგანია. ამასთან, გათვალისწინებულია ისიც, რომ ჩასუნთქვისა და ამოსუნთქვისას ორგანოები მცირედ მაინც იცვლიან მდებარეობას.
ყოველი მკურნალობისას რეალურ დროში გამოსახვა სამიზნის უკეთ განსაზღვრის საშუალებას იძლევა. რადიოთერაპიაში ამ ტექნოლოგიებს ზოგადად გამოსახულებით მართულ რადიოთერაპიას (IGRT) უწოდებენ.
პროტონული მკურნალობა
პროტონული თერაპია გარეგანი რადიოთერაპიის განსაკუთრებული ფორმაა. მძიმე ნაწილაკების თავისებური ფიზიკური მახასიათებლების გამო ამ გზით დასხივება ნორმალურ ქსოვილებს ნაკლებად აზიანებს და სიმსივნურ უბანზე უფრო ზუსტი რადიოთერაპიის საშუალებას იძლევა. პროტონებს სხვადასხვა სიღრმეზე მდებარე ქსოვილებში შეღწევა შეუძლიათ; სამიზნე ქსოვილამდე მისვლისას კი ენერგიას მკვეთრად გამოყოფენ, რასაც ბრეგის პიკი ეწოდება.
კიბოს მრავალი სახეობისთვის იკვლევენ, აქვს თუ არა პროტონებს ფოტონებთან შედარებით უპირატესობა, თუმცა ზოგიერთი ბავშვთა კიბოს, უვეალური მელანომისა და მსგავსი დაავადებების ჯგუფების გარდა უპირატესობა ვერ გამოვლინდა. პროტონული თერაპია განსაკუთრებით ინტენსიურად გამოსცადეს პროსტატის კიბოში და მისი შედეგები 3-განზომილებიანი კონფორმული ტექნიკების შედეგების ტოლფასი აღმოჩნდა.
სტერეოტაქსიური რადიოთერაპიის ტექნიკები (SBRT და რადიოქირურგია SRS)
ეს არის გამოთვლილი რადიაციის ჯამური დოზის ერთ ან რამდენიმე ჯერზე (ფრაქციად) მიწოდება.
სტერეოტაქსიური რადიოქირურგია (stereotactic radiosurgery = SRS) გამოიყენება ტვინის სიმსივნეებისთვის; სტერეოტაქსიური სხეულის რადიოთერაპია (stereotactic body radiation therapy = SBRT) კი — ტვინის გარეთ არსებული ორგანოების, მაგალითად ფილტვის, ხერხემლისა და ღვიძლის დასასხივებლად.

მარცხენა ფილტვში ადრეული სტადიის სიმსივნის მკურნალობა SBRT-ით
სტერეოტაქსიური მეთოდებისთვის მაღალი გარჩევადობის გამოსახულებებია საჭირო. ისინი განსაკუთრებით კარგად განსაზღვრული მცირე სიმსივნეებისას გამოიყენება უპირატესად, მაგალითად მაშინ, როდესაც ფილტვის კიბოს მეტასტაზი მხოლოდ ერთ მალაშია.
ვინაიდან კონკრეტულ წერტილს რადიაციის მაღალი დოზა მიეწოდება, ამ მეთოდისას პაციენტის დაფიქსირება (იმობილიზაცია) კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია.
მთელი სხეულის დასხივება
ლეიკემიისა და ლიმფომის მკურნალობისას ეს იმ პროცედურების ნაწილია, რომლებიც პაციენტს ჰემატოპოეზური უჯრედების გადანერგვისთვის ამზადებს.
მთელი სხეულის დასხივებას 2 მიზანი აქვს: იმუნური სისტემის დასუსტება (იმუნოსუპრესია), დონორის ღეროვანი უჯრედების უარყოფის თავიდან ასაცილებლად, და სიმსივნური უჯრედების განადგურება.
ბრაქითერაპია (შინაგანი რადიოთერაპია)
ბრაქითერაპიისას რადიაციის წყაროს სამკურნალო უბნის გვერდით ან მის შიგნით ათავსებენ. მას განსაკუთრებით პროსტატის კიბოსა და გინეკოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნეების, მაგალითად საშვილოსნოს ყელის (ცერვიქსის) კიბოს დროს ირჩევენ.
მაგალითად, ადგილობრივი (ადრეული სტადიის) პროსტატის კიბოში დროს ბრაქითერაპია მკურნალობის ერთ-ერთი ვარიანტია. დაბალი დოზის სიჩქარის (low dose rate = LDR) სისტემა პაციენტს ერთჯერადად უტარდება. რადიოაქტიური წყაროები ულტრაბგერითი კონტროლით პროსტატის ჯირკვალში მუდმივად თავსდება. ამ წყაროებიდან რადიაცია ნელა, რამდენიმე თვის განმავლობაში გამოიყოფა.
ინტრაოპერაციული (ოპერაციის დროს ჩატარებული) რადიოთერაპია (IORT)
ეს არის რადიაციის გამოყენება ქირურგიული ოპერაციის დროს. მას უპირატესობები აქვს გარეგანი რადიოთერაპიის ზოგიერთი შეზღუდვის, მაგალითად ნორმალური ქსოვილების დაზიანების მხრივ. ოპერაციისას ერთჯერად სეანსად ტარდება და გამოყენებული დოზა იმ მომენტში უხილავი სტრუქტურებით (ნერვებითა და უძრავი ორგანოებით) იზღუდება.
თუ კიბოს ადგილობრივი განმეორების ალბათობა მაღალია (ოპერაციისას აღებული პათოლოგიური ნიმუშის სწრაფი, გაყინული გამოკვლევით — frozen — დადგინდა, რომ ქირურგიულ კიდეებზე სიმსივნეა, ან სიმსივნე სრულად ვერ ამოიკვეთა), IORT-ის გამოყენების გადაწყვეტილება შეიძლება უშუალოდ ოპერაციის დროს მიიღონ.
ეს მეთოდი უმეტესად საზარდულისა და მუცლის ღრუს სიმსივნეების დროს გამოიყენება. თუმცა ერთჯერადი დოზით ჩატარებული IORT უმეტეს შემთხვევაში სიმსივნის საკმარის კონტროლს ვერ უზრუნველყოფს და საჭიროა მისი გარეგანი სხივური თერაპიით შევსება.
რადიოთერაპიის შესაძლო გვერდითი მოვლენები
გვერდითი მოვლენები, რომლებსაც პაციენტები რადიოთერაპიის დროს ან მის შემდეგ განიცდიან, დიდწილად დამოკიდებულია დამუშავებულ ანატომიურ უბანზე. ისინი ასევე უკავშირდება მთლიან დოზას, თითოეული ფრაქციის დოზას, ქსოვილების მგრძნობელობას რადიოთერაპიისადმი და კიბოს სხვა მკურნალობასაც — ქიმიოთერაპიასა და ქირურგიულ ჩარევას.
ზოგადი წესის თანახმად, რადიოთერაპიის დროს ქსოვილები შუპდება, რის შედეგადაც სამიზნე ქსოვილში შეშუპება ვითარდება. მწვავე, ანუ უეცრად დაწყებული გვერდითი მოვლენების უმეტესობა წინასწარ მოსალოდნელია და დასხივებული უბნით შემოიფარგლება. მუცლის არეში დასხივება იწვევს გულისრევასა და ღებინებას. თავისა და კისრის დასხივებამ შეიძლება პირისა და ყელის წყლულები გამოიწვიოს, ხოლო გულმკერდის დასხივებამ — საყლაპავის ანთება. ეს მდგომარეობები, შესაბამისად, იწვევს დისფაგიას (ყლაპვის გაძნელებას), პირით საკვების მიღების შემცირებასა და დეჰიდრატაციას (წყლის დაკარგვას). მენჯის, ანუ მუცლის ქვედა ნაწილის დასხივება საშარდე გზებისა და ნაწლავის ცვლილებებს იწვევს. მკურნალობის დასრულების შემდეგ შეშუპება და ქსოვილის გაღიზიანება მცირდება და მწვავე გვერდითი მოვლენები დიდწილად ქრება.
სხივური თერაპიის ხანგრძლივი შედეგი უმეტესად დასხივებულ ქსოვილში ფიბროზის განვითარებაა. ეს გვერდითი მოვლენები შეიძლება მკურნალობით მიღებულ სარგებელს დაუპირისპირდეს და დაბალანსდეს. რადიოთერაპიისთვის დამახასიათებელი გვიანი ტოქსიკურობა დაკავშირებულია დასხივებულ ქსოვილთან და დასხივების დოზასთან. მაგალითად:
საკვერცხეები და სათესლეები რადიაციისადმი განსაკუთრებით მგრძნობიარეა; რადიოთერაპიის შემდეგ რეპროდუქციული ორგანოები შეიძლება დაზიანდეს. ამიტომ უნაყოფობა სერიოზული პრობლემაა ბავშვებისა და ახალგაზრდა ზრდასრული ონკოლოგიური პაციენტებისთვის.
კარდიული ტოქსიკურობა (გულის დაზიანება) გვიან გართულებად გვხვდება ძუძუს კიბოს, ჰოჯკინის ლიმფომისა და სხვა სიმსივნეების მკურნალობისას, როდესაც დასხივება გულის არესაც მოიცავს.
მნიშვნელოვანი კავშირი დადგინდა მეორეული სიმსივნეების განვითარებასა და წარსულში ჩატარებულ რადიოთერაპიას შორის. მრავალ მონაწილეზე ჩატარებულ კვლევაში, კიბოს მქონე პაციენტებში, რომლებმაც რადიოთერაპია 1973-დან 2002 წლამდე მიიღეს, მეორეული კიბოს განვითარების რისკი 8 პროცენტად აღირიცხა.
თუმცა ამ ანალიზში კიბოს განვითარება რადიაციის ზემოქმედების არმქონე პოპულაციასთან შედარებით არ გაკონტროლებულა. ამიტომ განვითარებული სიმსივნეების დიდი ნაწილი შესაძლოა დასხივებასთან დაკავშირებული არ იყოს. ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და კრიტიკულია ბავშვებისა და ახალგაზრდა ზრდასრული პაციენტებისთვის. მეორეულ სიმსივნეებს კლინიკურად ამოსაცნობ დონემდე მისაღწევად შეიძლება 10-15 წელი დასჭირდეს.
რადიოთერაპია კიბოს სამკურნალოდ 100 წელზე მეტია გამოიყენება და მისი გვერდითი მოვლენები საკმაოდ კარგად არის აღწერილი. ახალი ტექნოლოგიური მოწყობილობების ერთ-ერთი უდიდესი უპირატესობა ამ მოვლენების მინიმუმამდე დაყვანაა. გამოცდილი რადიაციული ონკოლოგიის გუნდი პაციენტთან მჭიდრო კომუნიკაციით შეძლებს შესაძლო გვერდითი მოვლენების საწინააღმდეგო ზომების მიღებას და განვითარებული მოვლენების ეფექტიან მკურნალობას.
დამატებითი საკითხავი: რადიოთერაპიის აღმოჩენა კიბოს მკურნალობაში
1895 წლის მიწურულს, ელექტრონულ მილაკზე მუშაობისას, ვილჰელმ კონრად რენტგენმა უცნაური გაჟონვა შენიშნა. გამოსხივებული ენერგია ძლიერი და უხილავი იყო: მან შავი მუყაოს ფენებში შეაღწია და ოთახში ბარიუმის ფირფიტაზე თეთრი, ფოსფორესცენტული ნათება წარმოქმნა. ამის შემდეგ რენტგენმა მეუღლის ხელი სხივების წყაროსა და ფოტოგრაფიულ ფირფიტას შორის მოათავსა. სხივებმა ხელში გაიარა და ფირფიტაზე თითების ძვლებისა და ლითონის საქორწინო ბეჭდის გამოსახულება დატოვა. ხელის შიდა ანატომია თითქოს ჯადოსნური ლინზის მიღმა ჩანდა. ენერგიისა და სინათლის ამ ფორმას, რომელიც ცოცხალი ქსოვილების უმეტესობაში გასასვლელად საკმარისად ძლიერი იყო, მან X-სხივები უწოდა.
1896 წელს, როდესაც რენტგენის მიერ X-სხივების აღმოჩენიდან ჯერ 1 წელიც არ გასულიყო, ჩიკაგოში მედიცინის შემსწავლელმა 21 წლის სტუდენტმა ემილ გრუბემ ამ სხივების კიბოს სამკურნალოდ გამოყენება მოიფიქრა. გრუბე გამორჩეულად გონიერი, თავგადასავლების მოყვარული და წარმოუდგენლად შემოქმედებითი ადამიანი იყო. იგი მუშაობდა ჩიკაგოს ქარხანაში, სადაც ვაკუუმურ რენტგენის მილაკებს ამზადებდნენ, და საკუთარი ცდებისთვის მილაკის მარტივი ვერსიაც შექმნა. მას ნანახი ჰქონდა, როგორ სცვიოდათ კანი და ფრჩხილები ქარხნის მუშებს, რომლებიც X-სხივების ზემოქმედების ქვეშ მუშაობდნენ; იმავე მიზეზით მის ხელებსაც ნახეთქები და შეშუპება ჰქონდა. ამიტომ ამ „უჯრედების სიკვდილის“ პრინციპის სიმსივნეებზე გადატანაც არ დაუყოვნებია.
29 მარტს, 1896 წელს, ჩიკაგოს ჰალსტედის ქუჩაზე მდებარე მილაკების ქარხანაში გრუბემ ხანდაზმულ, ძუძუს კიბოთი დაავადებულ ქალს, როუზ ლის, გარემოებებისთვის მორგებული რენტგენის მილაკით დასხივება ჩაუტარა. მასტექტომიის შემდეგ ლის კიბო განმეორებოდა და სიმსივნე და ძუძუ უზარმაზარ, მტკივნეულ წარმონაქმნად ქცეულიყო. გრუბესთან მისვლა მას უკანასკნელ საშუალებად ურჩიეს. გრუბემ მიმოიხედა იმის საპოვნელად, რითაც ძუძუს დანარჩენ ნაწილს დაფარავდა. ლითონის ფირფიტა ვერ იპოვა და ლის გულმკერდი ჩინური ჩაის კოლოფის ძირში ნაპოვნი ლითონის ფოლგით შემოახვია. ამგვარად სიმსივნური ქსოვილი ზედიზედ 18 დღის განმავლობაში სხივდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მკურნალობა მტკივნეული იყო, გარკვეული თვალსაზრისით იგი წარმატებული აღმოჩნდა: ლის ძუძუს სიმსივნე ჯერ წყლულად გადაიქცა, შემდეგ გამკვრივდა და დაპატარავდა. ეს შედეგი X-სხივებით მკურნალობის ისტორიაში პირველ დოკუმენტირებულ ადგილობრივ პასუხს წარმოადგენდა. თუმცა მკურნალობის საწყისი პერიოდის შემდეგ, რამდენიმე თვის გასვლისას, ლის თავბრუსხვევა და გულისრევა დაეწყო. კიბო ზურგის ტვინში, ტვინსა და ღვიძლში გავრცელებულიყო. ლი მალე გარდაიცვალა. ამით გრუბემ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დაკვირვება გააკეთა: X-სხივები მხოლოდ კიბოს ადგილობრივი მკურნალობისთვის გამოდგებოდა და გავრცელებულ სიმსივნეებზე მათი გავლენა თითქმის არ არსებობდა.
მიუხედავად ეფექტის დროებითობისა, მიღებული პასუხით იმედმიცემულმა გრუბემ X-სხივებით მკურნალობა სხვა მრავალი ადგილობრივი სიმსივნის მქონე პაციენტის მოსარჩენად გამოიყენა. ასე დაიბადა მედიცინის ახალი დარგი — რადიაციული ონკოლოგია. ევროპისა და ამერიკის სხვადასხვა ნაწილში რენტგენის კლინიკები მალევე სოკოებივით მომრავლდა. 1900-იანი წლების დასაწყისში, ანუ რენტგენის აღმოჩენიდან ჯერ ათი წლის გასვლამდეც, ექიმები უკვე აღფრთოვანებული იყვნენ რადიაციით კიბოს მკურნალობის შესაძლებლობით. კიურების მიერ 1902 წელს რადიუმის აღმოჩენის წყალობით ქირურგებს უკვე შეეძლოთ სიმსივნეების ათასობითჯერ უფრო ძლიერი ენერგიის ნაკადებით დასხივება. ამ ახალმა აღტაცებამ მაღალი დოზის სხივური თერაპიისადმი მიძღვნილი კონფერენციებისა და გაერთიანებების შექმნა გამოიწვია. ოქროს მავთულებს რადიუმით ავსებდნენ და უშუალოდ სიმსივნეზე აკერებდნენ, რითაც ადგილობრივი რენტგენული დოზა კიდევ უფრო იზრდებოდა. პარალელურად ვითარდებოდა ვაკუუმური მილაკების ტექნოლოგიაც. 1950-იანი წლების შუა პერიოდში ამ მილაკების სხვადასხვა ტიპს უკვე შეეძლო სიმსივნური ქსოვილისთვის რენტგენული ენერგიის წარმოუდგენლად მაღალი დოზების მიწოდება.
დროთა განმავლობაში რადიაციულ ონკოლოგიაში გამოყენებული ტექნოლოგიაც განვითარდა და უფრო ზუსტი გახდა. თავდაპირველად გამოყენებული X-სხივების შემდეგ დაიწყეს მაღალი ენერგიის ფოტონების, ელექტრონების, პროტონებისა და ნეიტრონების გამოყენებაც. კომპიუტერულ და ელექტრონულ სფეროებში ტექნოლოგიურმა განვითარებამ კი მკურნალობის დაგეგმვასა და ჩატარებაში თითქმის სრულყოფილ დონეს მიაღწევინა.
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.