როგორ მოქმედებს კიბო დაბერებაზე?

კარგად არის ცნობილი, რომ დაბერება კიბოს ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკფაქტორია: ყველა კიბოს 65% 65 წლისა და უფროსი ასაკის ადამიანებში გვხვდება. აქამდე ყოველთვის დაბერების კიბოზე გავლენაზე საუბრობდნენ; მაგრამ თავად კიბო როგორ მოქმედებს დაბერებაზე?
მიუხედავად იმისა, რომ კიბოგადატანილი ადამიანები ზოგადად უფრო დიდხანს ცხოვრობენ, კიბოსა და მისი მკურნალობის გავლენის გამო ასაკთან დაკავშირებული ფუნქციური დაქვეითებისკენ არიან მიდრეკილნი. ეპიდემიოლოგიურმა (საზოგადოების ან გარკვეული ჯგუფის დაკვირვებაზე დაფუძნებულმა) კვლევებმა აჩვენა, რომ ბავშვობასა და ახალგაზრდა ზრდასრულ ასაკში კიბოგადატანილ ადამიანებს კიბოს ისტორიის არმქონე თანატოლებთან შედარებით დაბალი ფიზიოლოგიური აქტივობა და კომორბიდული (თანმხლები) დაავადებების მაღალი სიხშირე აქვთ. ასევე, კიბოგადატანილ ზოგ ახალგაზრდას, რომელიც 20-იან და 30-იან წლებშია, 60 და 70-იან წლებში მყოფ პირებთან შესადარებელი დონისა და მაღალი სიხშირის სისუსტე, უმოძრაობა, კუნთების სუსტი ძალა და უძლურება აღენიშნება. ამ დაკვირვებების მიუხედავად, ადრეულ ასაკში კიბოგადატანილი პირების კლინიკურად გაზომილი ფუნქციური დაქვეითების კვლევები მაინც შეზღუდულია.
ადრე გამოქვეყნებულმა სამმა კვლევამაც კიბოს დიაგნოზის მქონე პირებში, კიბოს ისტორიის არმქონეებთან შედარებით, დაღლილობა და სისუსტე აღწერა; ერთმა მათგანმა ორი ჯგუფის მიერ აღწერილ ფიზიკურ ფუნქციონირებას შორის სტატისტიკურად მნიშვნელოვანი განსხვავება არ აჩვენა.
- შეიძლება დაგაინტერესოთ: კიბოს ყველაზე დიდი რისკფაქტორი: ასაკი! თურქმა მეცნიერმა Besim Öğretmen-მა კიბოსა და დაბერებას შორის ახალი კავშირი აღმოაჩინა
კიბო სწრაფად გვაბერებს?
Journal of the American Geriatrics Society-ში გამოქვეყნდა ახალი კვლევა, რომლის თანახმადაც კიბო გვაბერებს. მკვლევრებმა დაახლოებით 2000 ზრდასრულის მონაცემები შეისწავლეს, რომელთა ასაკი 22-დან 100 წლამდე მერყეობდა. მონაწილეები ძალის, სიარულის, ზოგადი ფიზიკური მდგომარეობისა და ფუნქციური სტატუსის მხრივ შეფასდნენ. როგორც ზოგადი მდგომარეობის, ისე კონკრეტული მაჩვენებლების, მაგალითად, მოჭერის ძალისა და სიარულის სიჩქარის შესწავლით ძლიერი მტკიცებულებები მიიღეს, რომ კიბოსა და მის მკურნალობას დაბერებასთან დაკავშირებულ პროცესებზე უარყოფითი გავლენა შეიძლება ჰქონდეს.
კვლევის მიხედვით, შეიძლება ითქვას, რომ ადამიანები, რომლებიც მეტ მკურნალობას გადიან, ნაკლებად ნამკურნალებებთან შედარებით ფუნქციურად უფრო სწრაფად ბერდებიან. მაგალითად, ადრეული სტადიის ძუძუს კიბოს მქონე ქალზე, რომელსაც ლუმპექტომია (ძუძუს შემანარჩუნებელი ოპერაცია) ჩაუტარდა და მხოლოდ სხივურ თერაპიას იღებს, გავლენა ნაკლები იქნება, ვიდრე ადამიანზე, რომელსაც ოპერაცია, სხივური თერაპია, ექვსთვიანი ქიმიოთერაპია და მრავალწლიანი ჰორმონული თერაპია უტარდება.
კიბოს ისტორიისა და ფიზიკური შესაძლებლობების დაქვეითების კავშირის ამხსნელი ძირითადი მექანიზმები კარგად შესწავლილი არ არის. კიბოს დიაგნოზმა და შემდგომმა მკურნალობამ სხვადასხვა ბიოლოგიურ პროცესზე შეიძლება იმოქმედოს, რომლებიც როგორც უჯრედულ, ისე ფუნქციურ დაბერებაში მონაწილეობენ.
ერთობლივად „დაბერების დამახასიათებელ ნიშნებად“ წოდებული ეს პროცესები მოიცავს:
- გენომურ არასტაბილურობას,
- ტელომერების ცვეთას,
- ეპიგენეტიკურ ცვლილებებს,
- პროტეოსტაზის დაკარგვას,
- მიტოქონდრიული ფუნქციის დარღვევას,
- უჯრედულ დაბერებას,
- ღეროვანი უჯრედების გამოფიტვასა და
- უჯრედებს შორის კომუნიკაციის ცვლილებებს.
ეს მექანიზმები სინერგიულად მოქმედებს და მათზე კიბოს მკურნალობის უარყოფითმა გავლენამ შეიძლება გამოიწვიოს DNA-ს დაზიანების დაგროვება, უჯრედული ციკლის შეჩერება და არასწორად დაკეცილი ცილების ექსპრესია. ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ სხვა ფაქტორებიც, მაგალითად, ცხოვრების არაჯანსაღი წესი (მათ შორის მოწევა) და გენეტიკურად არსებული რისკის პროფილები, სავარაუდოდ მონაწილეობს, კიბოს ისტორიასა და ფუნქციურ დაქვეითებას შორის გამოვლენილი კავშირი შესაძლოა კიბოს მკურნალობის „დაბერების დამახასიათებელ ნიშნებზე“ უარყოფით გავლენასაც უკავშირდებოდეს.
ჯერ უცნობია, კვლევაში გამოვლენილი სწრაფი დაბერება კიბოსა და/ან მისი მკურნალობის გავლენითაა გამოწვეული, კიბოს განვითარებისთვის საფუძვლად მდებარე ქცევითი, გარემო და გენეტიკური რისკფაქტორებით თუ ამ ფაქტორების ერთობლიობით.
თუმცა შედეგები მკვლევრებსა და სპეციალისტებს უბიძგებს, განსაზღვრონ, რომელ კიბოსა და კიბოს მკურნალობას აქვს ამ გავლენის უფრო დიდი ალბათობა, შემდეგ კი ამ უარყოფითი ეფექტების პრევენციისა და შემცირების ჩარევები შეიმუშაონ. ეს ჩარევები შეიძლება მოიცავდეს ვარჯიშით თერაპიას, კვებას, ახალ ფარმაკოლოგიურ საშუალებებს ან მხარდამჭერი მკურნალობის სტრატეგიებს.
- დაკავშირებული თემა: ვარჯიში კიბოს წამალია!
ამასთან, კვლევაში უფრო ხშირად პროსტატის კიბოგადატანილი პირები იყვნენ, შემდეგ მოდიოდნენ ძუძუს კიბოსა და მელანომაგადატანილი პირები. თუმცა გასათვალისწინებელი შეზღუდვაა, რომ არ არსებობდა მონაცემები გადატანილი კიბოს სტადიის, პათოლოგიის შედეგების ან მკურნალობის მახასიათებლების შესახებ.
ნუ შეშფოთდებით
ახლად დიაგნოზირებული ადამიანები ხშირად აღნიშნავენ, რომ წინ მომლოდინე მოვლენების გამო ძალიან შეშფოთებულნი და დაძაბულნი არიან. ყველას აწუხებს ოპერაციის, ქიმიოთერაპიისა თუ დასხივების მოსალოდნელი შედეგები. თმის ცვენასა და მკურნალობის არასასიამოვნო გვერდით მოვლენებს არავინ ხვდება სიხარულით. ზოგიერთს გარეგნობაზე შესაძლო გავლენაც აღელვებს.
მიუხედავად იმისა, რომ ამ საკითხს ჯერ კვლევა მკაფიოდ არ ხსნის, კიბოს მქონე პაციენტებისგან მოგვისმენია ფრაზები, როგორიცაა „კიბომ ათი წლით დამაბერა“ ან „ისეთი შეგრძნება მაქვს, თითქოს უეცრად ხუთი წლით დავბერდი იმასთან შედარებით, რაც ერთი წლის წინ ვიყავი, როცა კიბო არ მქონდა“.
ფიზიკური ცვლილებები შეიძლება მოიცავდეს ენერგიის შემცირებასა და ძილის გაძნელებას, თუმცა, ჩვეულებრივ, სხვა კონკრეტული განსხვავებებიც არის: ტკივილი, მოშვებული კანი, კუნთოვანი მასის შემცირება, შეთხელებული თმა, ლიბიდოს დაქვეითება და ნაოჭები. მაგრამ შეიძლება ასე შევხედოთ: უფრო ხანგრძლივი სიცოცხლის სანაცვლოდ ნაოჭები მისაღები შეიძლება იყოს. დაბერება თქვენთვის დიდ პრობლემად ნუ იქცევა.
წყაროები
2. Hill Schnipper H. (19.11.2021). Cancer’s Effect on Aging. Beth Israel Deaconess Medical Center: https://www.bidmc.org/about-bidmc/blogs/living-with-cancer/2021/11/cancers-effect-aging
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.





მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.