რას ნიშნავს ფუნქციური სტატუსი კიბოს მქონე პაციენტისთვის?

პაციენტის ფუნქციური სტატუსი (performance status, PS) კიბოს მოვლისა და მკურნალობისთვის მნიშვნელოვანი ცნებაა.

ქვემოთ შეგიძლიათ ნახოთ კიბოს დროს გამოყენებული ფუნქციური სტატუსის 2 სკალა:

რა არის კიბოს მქონე პაციენტის ფუნქციური სტატუსი (მდგომარეობა)?

პაციენტის ფუნქციური სტატუსი (PS) კიბოს მოვლის ერთ-ერთი უმთავრესი ფაქტორია. მას როლი აქვს როგორც პროგნოზის (დაავადების მიმდინარეობის) განსაზღვრაში, ისე კიბოს მქონე პაციენტისთვის საუკეთესო მკურნალობის შერჩევაში. ფუნქციური სტატუსი ქულაა, რომელიც აფასებს პაციენტის უნარს, სხვისი დახმარების გარეშე შეასრულოს ყოველდღიური ცხოვრების გარკვეული აქტივობები. ყოველდღიური ცხოვრების ეს აქტივობები მოიცავს როგორც ძირითად მოქმედებებს — ჩაცმას, ჭამასა და ბანაობას, ისე უფრო რთულ საქმიანობას — სახლის დასუფთავებასა და რეგულარული სამუშაოს შესრულებას.

ფუნქციური სტატუსისთვის (PS) არსებობს ფართოდ გამოყენებული 2 სკალა. ყველაზე გავრცელებულს ზუბროდის ან ECOG (Eastern Cooperative Oncology Group) სკალა ეწოდება. მისი მნიშვნელობები 0-დან 4-მდეა; "0" აღნიშნავს, რომ პაციენტი სრულად ფუნქციურია და ასიმპტომურია (სიმპტომები არ აქვს), ხოლო "4" — საწოლზე მიჯაჭვულობას. ზოგჯერ გამოიყენება კიდევ ერთი სკალა — Karnofsky . ეს სკალა 10-დან (სიკვდილთან ახლოს) 100-მდეა (რაიმე შეზღუდვის გარეშე).

რატომ არის კიბოს დროს ფუნქციური სტატუსი მნიშვნელოვანი?

მრავალი ფაქტორი არსებობს, რომლითაც შეიძლება ვივარაუდოთ, რამდენად იმოქმედებს კიბო პაციენტზე. ასაკი, კიბოს სტადია და სხვა დაავადებები პროგნოზზე (დაავადების მიმდინარეობაზე) მოქმედებს, თუმცა PS ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ცვლადია. პროგნოზის შეფასებისას ის პაციენტის ასაკზე მნიშვნელოვანიც კია.

უარესი PS-ისა და შეზღუდული ფუნქციური შესაძლებლობების მქონე პაციენტები კიბოს მკურნალობას, როგორც წესი, უფრო ძნელად იტანენ. მიღებული მკურნალობის მიუხედავად, ამ პაციენტებს უკეთესი PS-ის მქონეებთან შედარებით ნაკლებად ხელსაყრელი შედეგები აქვთ.

მრავალი კლინიკური კვლევა და მათ საფუძველზე შემუშავებული სამკურნალო რეკომენდაციები შემოიფარგლება უფრო შესაფერისი პაციენტებით, მაგალითად, ECOG PS 0-დან 1-მდე ან Karnofsky სკალაზე 70-ზე მეტი ქულით. შედეგად, დაბალი PS-ის მქონე პაციენტებში მკურნალობის შესახებ ნაკლები კლინიკური მტკიცებულება არსებობს. რადგან თითქმის ყველა კიბოს საწინააღმდეგო მკურნალობას პოტენციურად სერიოზული არასასურველი ეფექტები აქვს, დაბალი PS-ის მქონე პაციენტებში გარკვეული მკურნალობის რისკებმა შესაძლოა სარგებელს მნიშვნელოვნად გადააჭარბოს. თუმცა სხვა კლინიკურმა კვლევებმა, რომლებიც ნაკლებად ინტენსიურ სამკურნალო მიდგომებს ცდის, შესაძლოა სპეციალურად დაუშვას უფრო სუსტი პაციენტების მონაწილეობა, რომლებსაც მეტი მხარდაჭერა სჭირდებათ, ან მათზე იყოს ორიენტირებული.

პაციენტის ფუნქციური მდგომარეობა დროთა განმავლობაში, როგორც წესი, იცვლება. კიბოს პროგრესირებასთან ერთად PS შესაძლოა თანდათან გაუარესდეს როგორც თავად კიბოს, ისე მკურნალობის დაგროვებითი გვერდითი ეფექტების გამო. მეორე მხრივ, თუ პაციენტს კიბოსთან დაკავშირებული ჩივილები აქვს, ეფექტიანმა მკურნალობამ შესაძლოა ფუნქციური სტატუსის გაუმჯობესება გამოიწვიოს. 

დაკავშირებული თემა

ქიმიოთერაპია თუ პალიატიური მოვლა: როგორ მივიღოთ გადაწყვეტილება?