وضعیت عملکردی برای بیمار مبتلا به سرطان چه معنایی دارد؟

در مورد بیمار، وضعیت عملکردی (performance status, PS) مفهومی مهم برای مراقبت و درمان سرطان است.

در ادامه می‌توان 2 مقیاس وضعیت عملکردی مورد استفاده در سرطان را دید:

وضعیت عملکردی بیمار مبتلا به سرطان چیست؟

وضعیت عملکردی بیمار (PS) یکی از محوری‌ترین عوامل در مراقبت سرطان است. این وضعیت هم در شکل‌گیری پیش‌آگهی (روند بیماری) و هم در تعیین بهترین درمان برای بیمار مبتلا به سرطان نقش دارد. وضعیت عملکردی امتیازی است که توانایی بیمار را برای انجام برخی فعالیت‌های روزمره زندگی بدون کمک دیگران برآورد می‌کند. این فعالیت‌های روزمره، کارهای پایه مانند لباس پوشیدن، غذا خوردن و حمام کردن و نیز فعالیت‌های پیچیده‌تر مانند نظافت خانه و انجام کار منظم را شامل می‌شوند.

برای وضعیت عملکردی (PS)، 2 مقیاس رایج وجود دارد. پرکاربردترین مقیاس زوبرود یا ECOG (Eastern Cooperative Oncology Group، گروه تعاونی انکولوژی شرق) نامیده می‌شود. این مقیاس از 0 تا 4 تغییر می‌کند؛ «0» بیانگر عملکرد کامل و بدون علامت بودن بیمار و «4» بیانگر وابستگی او به تخت است. گاهی مقیاس دیگری به نام کارنوفسکی به کار می‌رود. این مقیاس از 10 (نزدیک به مرگ) تا 100 (بدون هیچ محدودیت) است.

چرا وضعیت عملکردی در سرطان مهم است؟

عوامل بسیاری می‌توانند میزان تأثیر سرطان بر بیمار را پیش‌بینی کنند. سن، مرحله سرطان و دیگر بیماری‌ها همگی بر پیش‌آگهی (روند بیماری) اثر می‌گذارند، اما PS یکی از مهم‌ترین متغیرهاست. حتی در پیش‌بینی پیش‌آگهی از سن بیمار مهم‌تر است.

بیماران دارای PS نامطلوب‌تر و توان عملکردی محدود، معمولاً در تحمل درمان‌های سرطان دشواری بیشتری دارند. این بیماران مستقل از درمان تجویزشده، در مقایسه با بیماران دارای PS بهتر نتایج کمتر مطلوبی دارند.

بسیاری از کارآزمایی‌های بالینی و توصیه‌های درمانی برگرفته از آن‌ها، به بیماران مناسب‌تر مانند افراد دارای ECOG PS از 0 تا 1 یا امتیاز کارنوفسکی بالاتر از 70 محدودند. در نتیجه برای درمان بیماران با PS پایین شواهد بالینی کمتری وجود دارد. از آنجا که تقریباً همه درمان‌های ضدسرطان ممکن است عوارض جدی داشته باشند، خطر استفاده از برخی درمان‌ها در بیماران با PS پایین می‌تواند بسیار بیشتر از سود آن‌ها باشد. بااین‌حال، کارآزمایی‌های دیگر که رویکردهای درمانی کم‌شدت‌تر را آزمایش می‌کنند، ممکن است به‌طور مشخص پذیرای بیماران ضعیف‌تر نیازمند حمایت بیشتر باشند یا حتی بر آن‌ها تمرکز کنند.

وضعیت عملکردی بیمار معمولاً در طول زمان تغییر می‌کند. با پیشرفت سرطان، PS بیمار ممکن است هم بر اثر خود سرطان و هم بر اثر عوارض انباشته‌شونده درمان به‌تدریج بدتر شود. از سوی دیگر، اگر بیمار نشانه‌های مرتبط با سرطان داشته باشد، مؤثر بودن درمان ممکن است وضعیت عملکردی او را بهتر کند. 

موضوع مرتبط

شیمی‌درمانی یا مراقبت تسکینی: چگونه تصمیم بگیریم؟