სრული ვაქცინაცია, საშვილოსნოს ყელის კიბოს ნული შემთხვევა – HPV ვაქცინის შთამბეჭდავი წარმატება

საშვილოსნოს ყელის (ცერვიქსის) კიბო მსოფლიოში ქალთა მეოთხე ყველაზე გავრცელებული კიბოა. თითქმის ყველა შემთხვევის მიზეზი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია, ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV) არის. ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ HPV ვაქცინაციის პროგრამაში სრულად აცრილ ახალგაზრდა ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევა არ გამოვლენილა. ეს მიგნება აჩვენებს, რამდენად ეფექტიანია HPV ვაქცინა ამ მძიმე დაავადების პრევენციისთვის და აცრის მნიშვნელობას უსვამს ხაზს.

შოტლანდიაში HPV-ზე აცრილ ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბო არ გამოვლენილა

ახალმა კვლევამ აღმოაჩინა, რომ HPV ვაქცინაციის პროგრამის ფარგლებში სრულად აცრილ ახალგაზრდა ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს არცერთი შემთხვევა არ გამოვლენილა.

შოტლანდიის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის (PHS) კვლევაში აღინიშნა, რომ HPV-ის (ადამიანის პაპილომავირუსის) ვაქცინა კიბოს განვითარების პრევენციაში „ძალიან ეფექტიანია“.

HPV სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციაა და მსოფლიოში ქალებში საშვილოსნოს ყელის კიბოს თითქმის ყველა შემთხვევაზეა პასუხისმგებელი.

ვაქცინაციის პროგრამა 2008 წელს დაიწყო და აცრა საშუალო სკოლის პირველ წელს, 12 ან 13 წლის გოგონებს შესთავაზეს.

ვაქცინა, რომელსაც ახლა ბიჭებსაც სთავაზობენ, შემდგომ ცხოვრებაში მათ HPV-სთან დაკავშირებული სხვა კიბოებისგან დაცვაში ეხმარება. მათ შორისაა თავისა და კისრისა და ანოგენიტალური კიბოები, ასევე გენიტალური მეჭეჭები.

რა არის ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV)?

• HPV ფართოდ გავრცელებული ვირუსების ჯგუფის სახელია; მისი 100-ზე მეტი ტიპი არსებობს.
• ბევრი ქალი სიცოცხლის განმავლობაში შეიძლება HPV-ით დაინფიცირდეს რაიმე უარყოფითი შედეგის გარეშე.
• შემთხვევათა დიდ უმრავლესობაში სიმპტომი არ ვითარდება და ინფექცია თავისით ქრება, თუმცა ზოგჯერ მუდმივმა ინფექციამ საშვილოსნოს ყელში დაავადება შეიძლება გამოიწვიოს.
• HPV-ის ზოგი ტიპი მაღალი რისკისაა, რადგან გარკვეული კიბოების განვითარებას უკავშირდება.
• საშვილოსნოს ყელის თითქმის ყველა კიბო (99,7%) მაღალი რისკის HPV ინფექციით არის გამოწვეული.
• HPV-ის ბევრი ტიპი პირს, ხახას ან გენიტალურ არეს აზიანებს. ისინი ადვილად გადადის და HPV სქესობრივი კონტაქტით შეიძლება შეიძინო.

საშვილოსნოს ყელის კიბოს იშვიათ დაავადებად ქცევა შესაძლებელია

• შოტლანდიაში საშვილოსნოს ყელის კიბო 25-დან 35 წლამდე ქალებში ყველაზე გავრცელებული კიბოა.
• შოტლანდიაში ყოველწლიურად დაახლოებით 300 ქალს საშვილოსნოს ყელის კიბოს დიაგნოზს უსვამენ.
• ამასთან, საშვილოსნოს ყელის კიბოს სკრინინგს 25-დან 64 წლამდე ყველა ქალს სთავაზობენ.

შოტლანდიის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევა Strathclyde-ისა და Edinburgh-ის უნივერსიტეტებთან თანამშრომლობით ჩატარდა და მონაცემებში ჩართო შოტლანდიაში სკრინინგის პროგრამისთვის შესაფერისი ყველა ქალი.

კვლევა Journal of the National Cancer Institute ჟურნალში გამოქვეყნდა.

კვლევა HPV ვაქცინის ეფექტიანობას აჩვენებს: ქალებში, რომლებმაც პირველი დოზები 12-13 წლის ასაკში მიიღეს და სრულად აიცრნენ, დღემდე საშვილოსნოს ყელის კიბოს არცერთი შემთხვევა არ გამოვლენილა.

HPV-ის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის ეფექტიანობა საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციაში დამტკიცებულია; რეგულარულ სკრინინგთან, ადრეულ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობასთან ერთად ამ კიბოს იშვიათ დაავადებად ქცევა შესაძლებელია.

*

HPV ვაქცინის სახეობები

მსოფლიოში გამოყენებული ძირითადი HPV ვაქცინებია:

1. Gardasil/Silgard: ოთხვალენტიანი Gardasil ყველაზე გავრცელებული HPV-ის ოთხი ტიპისგან (6, 11, 16 და 18) იცავს. ამ ტიპებზე საშვილოსნოს ყელის კიბოსა და გენიტალური მეჭეჭების უმრავლესობა მოდის. Gardasil 9 გაფართოებული ვერსიაა, რომელიც HPV-ის მეტი ტიპისგან (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 და 58) იცავს.
2. Cervarix: ეს ვაქცინა განსაკუთრებით HPV-ის 16 და 18 ტიპებისგან იცავს. მათზე მსოფლიოში საშვილოსნოს ყელის კიბოს დიდი ნაწილი მოდის.

ვაქცინებს, ჩვეულებრივ, ახალგაზრდა ბიჭებსა და გოგონებს ურჩევენ, რადგან ყველაზე ეფექტიან პერიოდად სქესობრივი აქტივობის დაწყებამდე დრო მიიჩნევა. თუმცა უფროსი ასაკის ადამიანებიც შეიძლება აიცრან.

ვაქცინაციის პროგრამები

HPV ვაქცინები მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის ეროვნული იმუნიზაციის პროგრამის ნაწილია. მათი ზოგადი მახასიათებლებია:

• სამიზნე ჯგუფი: პროგრამების უმრავლესობა საშუალო სკოლის ასაკის ბავშვებზეა გათვლილი (ჩვეულებრივ, 11-12 წელი). ზოგ ქვეყანაში ასაკობრივი დიაპაზონი შეიძლება უფრო ფართო იყოს.
• დოზების რაოდენობა: ვაქცინა, ჩვეულებრივ, ორ ან სამ დოზად კეთდება. პირველის შემდეგ მეორე დოზას, როგორც წესი, რამდენიმე თვეში აკეთებენ. თუ აცრა 15 წლის შემდეგ იწყება, ჩვეულებრივ, სამი დოზაა რეკომენდებული.
• ბიჭებისა და გოგონების ვაქცინაცია: თავდაპირველად მხოლოდ გოგონებისთვის განკუთვნილი HPV პროგრამები ბიჭებზეც გაფართოვდა, როცა HPV-ით გამოწვეული სხვა კიბოების შესახებ ცნობიერება გაიზარდა.
• წვდომა და ცნობიერება: ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO) და სხვა ჯანდაცვის ორგანიზაციები HPV ვაქცინების გავრცელებისა და ხელმისაწვდომობის გასაზრდელად მუშაობენ. ეს საგანმანათლებლო კამპანიებითა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინიციატივებით ხორციელდება.

HPV ვაქცინები ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან საშვილოსნოს ყელის კიბოს გარდა სხვა კიბოებისა და გენიტალური მეჭეჭების პრევენციაშიც ეფექტიანია. მათი ფართო გამოყენება ამ კიბოების თავიდან აცილებაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს.