Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Mustafa Özdoğan Memorial Antalya Hastaneler Grubu Onkoloji Merkezi Başkanı "Kanser alanındaki en büyük eksiklik, halka yönelik sade ve anlaşılabilir bilgiye ulaşılamamasıdır. Web sitemiz ile bu eksikliği giderdiğimizi düşünüyorum."

Anasayfa - Kanser Haberleri - Serviks (rahim ağzı) kanseri - Temel onkoloji - HPV – Human Papillomavirus nedir ve nasıl kansere nasıl yol açar?
HPV – Human Papillomavirus nedir ve nasıl kansere nasıl yol açar?

HPV – Human Papillomavirus nedir ve nasıl kansere nasıl yol açar?

Yazı Boyutu:
Küçült
Sıfırla
Büyült
01.11.2017

Sigaranın, obezitenin, alkol ve yoğun işlenmiş et tüketmek gibi belli beslenme şekillerinin kansere yol açtığını hemen hepimiz biliyoruz. Fakat bazı mikroorganizmaların nasıl kansere yol açtığı hakkında hem toplum hem bilim dünyası daha az bilgiye sahip. Her yıl dünya genelinde 14 milyon yeni kanser tanısı konulmaktadır ve bunların yaklaşık %16’sının nedeni, çoğunluğunu virüslerin oluşturduğu enfeksiyon yapıcı mikroorganizmalardır (bakteri ve virüs gibi mikroorganizmaların nasıl kansere yol açtığını inceleyen bilim dalına metagenomik denmektedir).

Kanser yapıcı (karsinojen) virüslerin en bilineni insan papillom virüsüdür (Human Papillomavirus = HPV). Tüm kanserlerin yüzde 5’inin nedeninin HPV olduğu düşünülmektedir. Hatta yapılan çalışmalarda rahim ağzı kanseri tümör örneklerinin %99.7’sinde HPV’ye rastlanmıştır. HPV, rahim ağzı kanseri dışında baş-boyun, vajina, vulva, penis, makat ve rektum kanserleri ile de ilişkilendirilmektedir. İnsan papilloma virüsünün enfeksiyonu cinsel yolla bulaşan en yaygın ajandır ve nüfusun yaklaşık % 80-90’ı yaşamı boyunca en az bir kere bir HPV türü ile infekte olur. HPV enfeksiyonlarının %70-90’ı herhangi bir şikayete neden olmaz ve 1-2 yılda kendiliğinden iyileşir ya da az bir kısmı siğil şeklinde bulgu verebilir. Bilinen 100'den fazla HPV türünün yaklaşık 40'ı genital bölgeyi enfekte eder ve bunlardan 15 tanesi rahim ağzı kanseri için yüksek risklidir.

Kanser açısından bu kadar önemli olmasına rağmen HPV ve kanser ilişkisine dair bilgilerimizin çoğu yenidir ve HPV’nin rahim ağzı kanserine yol açtığı keşfi ile 2008’de Nobel Ödülü alan Harald zur Hausen’in öncüsü olduğu çalışmalara dayanmaktadır.

Rahim ağzı (serviks) kanserine neden olan insan papilloma virüsünün keşfi

Harald zur Hausen, 1970'li yıllarda daha önce kimsenin dile getirmediği bir fikri öne sürdü: “Rahim ağzı kanserinin sebebi insan papilloma virüsü (HPV) olabilir!”. Bu virüsün kendi DNA’sını, rahim ağzı hücrelerinin DNA’sına entegre ettiğini ve virüsün çoğalmak için rahim ağzı hücrelerini kullandığını düşünüyordu. Bunun için rahim ağzı kanseri hücrelerinde HPV’ye ait DNA’yı göstermeli idi. Harald zur Hausen, bu fikri 10 yıldan uzun süre boyunca farklı HPV türlerini araştırarak sürdürdü; viral DNA'nın yalnızca bir bölümünün konakçı genomuna entegre olması ve HPV’nin 100’ü aşkın alt türü olması nedeniyle zorlandı. Sonunda 1983 yılında rahim ağzı kanseri biyopsislerinde HPV’ye ait DNA’yı ve ayrıca HPV’nin 16 ve 18 numaralı türlerinin rahim ağzı kanserlerinin ana sebebi olduğunu gösterdi (HPV 16 ve 18 rahim ağzı kanseri biyopsilerinin yaklaşık % 70'inde bulundu).

Bu değerli keşif, yüksek riskli HPV16 ve 18 türleri ile enfeksiyondan % 95 oranında koruma sağlayan HPV aşılarının geliştirilmesini sağladı. Koruyucu HPV aşısı 2006 yılında FDA onayı aldı ve düzenli kullanıma giren ülkelerde şimdiden rahim ağzı kanseri sıklığını belirgin bir şekilde azalttı.

Virüslerin nasıl kanser yaptığına dair yeni bir keşif

HPV’nin ve diğer bazı virüslerin nasıl kansere yol açtığına dair yeni bir mekanizma Ağustos 2017’de Viruses adlı bilimsel dergide yayımlanmıştır. Bu çalışmaya göre virüse karşı bağışıklık sistemi tarafından üretilen bazı enzimler, kendi DNA’mızda da kanser ilişkili mutasyonlara neden olabilir. Yani, bağışıklık sistemimiz virüsü temizlemeye çalışırken, bize de kısmen zarar vermektedir. Bu durumu, kumaşın kendisine de zarar veren bir leke çıkarıcı veya düşmanı yenmek için ister istemez kendi çevresine de zarar veren bir askeri savaş ortamı gibi düşünebiliriz.

Araştırmaya göre, virüsü kendi DNA’mızdan söküp almak için bağışıklık sistemi tarafından APOBEC3 adlı bir enzim salınır. Fakat bu enzim insanın DNA’sına da zarar vererek, kanser riskin artırıyor olabilir. Çalışma ile ortaya atılan bu fikir, neden HPV enfeksiyonunun onlarca yıl sonra kansere yol açtığının açıklamalarından biri olabilir.

APOBEC3 enzimi ilişkili kanser mutasyonları, HPV pozitif baş boyun kanserlerinin %40’ında, HPV ilişkili olmayan baş boyun kanserlerinin %10’unda gösterilmiştir. Bu da bağışıklık sisteminin virüse tepkisinin, bu kanserlerin gelişiminde rolü olduğu fikrini güçlendirmektedir, ayrıca APOBEC3 enzim salımının sadece virüs enfeksiyonu ile tetikelemediğini de.

Sonuç

Sonuç olarak, enfeksiyöz ajanların bir kısmının kanserin önemli bir nedeni olduğu unutulmamalıdır. Mikroorganizmaların kansere neden olabileceği konusunda farkındalık düzeyi oldukça düşük seviyelerdedir; buna karşın kansere neden olduğu net olarak gösterilmemiş olsa da birçok başka durum (örneğin cep telefonları, saç boyaları, deodorantlar gibi) kanser yapıcı enfeksiyon ajanlarından çok daha fazla ve ısrarlı bir şekilde tartışılmaktadır. İşin çoğu zaman akla gelmeyen bir başka tarafı da, bu kanser yapıcı enfeksiyonların önemli bir kısmının ya aşılarla önlenebildiği ya da tedavi edilebildiğidir. Örneğin HPV ve hepatit B virüs enfeksiyonu aşı ile önlenebilir; mide kanserinin ana nedeni olan Helikobakter pylori bakteri enfeksiyonu uygun antibiyotikler ile tedavi edilebilir.

- İlginizi çekebilir: HPV Aşı Rehberi Yenilendi! Bu vesile ile HPV aşısı nedir öğrenelim

Sağlıklı ve mutlu kalın...
Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Beğenmedim
Gönder
Kaynak:

1. Cody J. Warren, Joseph A. Westrich, Koenraad Van Doorslaer and Dohun Pyeon.
Roles of APOBEC3A and APOBEC3B in Human Papillomavirus Infection and Disease Progression.
Viruses 2017

2. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008.
nobelprize.org
Sayfada yer alan yazılar sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Kanser Haberleri
Soğuk su içmek kansere neden olur mu?
Soğuk su içmek kansere neden olur mu?
Pediatrik kronik miyeloid lösemi kronik faz tedavisinde dasatinib FDA onayı aldı
Pediatrik kronik miyeloid lösemi kronik faz tedavisinde dasatinib FDA onayı aldı
Kemoterapi öncesi beslenmenizi planlayın – yemekleri güvenli dondurmak için 7 ipucu
Kemoterapi öncesi beslenmenizi planlayın – yemekleri güvenli dondurmak için 7 ipucu
Kanser tedavisi sırasında greyfurt ve nar gibi gıdalardan neden kaçınmalı?
Kanser tedavisi sırasında greyfurt ve nar gibi gıdalardan neden kaçınmalı?