ტალიდომიტის კატასტროფა 1962 – ფარფლისებური კიდურების მქონე ჩვილები
TIME ჟურნალი 1962 წლის 10 აგვისტოს ნომერში გამოხატავდა მზარდ შიშს, რადგან ჩვილები კვლავ ფოკომელიით, ანუ ფარფლების მსგავს „სელაპის კიდურებით“ იბადებოდნენ.
„საშინელი ცნობები კვლავ მოდის. დღემდე... თითქმის 8000 ჩვილი, რადგან მათი დედები ტალიდომიდის სახელით ცნობილ საძილე , დამამშვიდებელ საშუალებას იღებდნენ, დეფორმირებული დაიბადა. ეს, მედიცინის ისტორიაში ყველაზე დიდი სარეცეპტო კატასტროფაა.“
ჩვილებს მკლავის გრძელი ძვლები არ უვითარდებოდათ. ზოგჯერ თითები პირდაპირ მხრებიდან ამოდიოდა.
1957 წელს გერმანულმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ Grünenthal-მა ტალიდომიტი დამამშვიდებელ, ტკივილგამაყუჩებელ, საძილე და გულისრევის საწინააღმდეგო საშუალებად წარადგინა. ორსული ქალები დილის გულისრევის შესამსუბუქებლად thalidomid-ს იყენებდნენ. თუმცა 1961 წელს ავსტრალიელმა მეანმა William McBride-მა და გერმანელმა პედიატრმა Widukind Lenz-მა ფარფლისებური კიდურების მქონე ჩვილების რაოდენობის ზრდა შეისწავლეს და გააფრთხილეს, რომ მიზეზი ტალიდომიტი იყო.
მართალია, ტალიდომიტის გამოყენება მთელ მსოფლიოში დაიწყო, მაგრამ ამერიკელებს გაუმართლათ. სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციის (FDA) ექიმმა Frances Kelsey-მ აშშ-ში thalidomid-ის გამოყენების დამტკიცებაზე უარი თქვა, რადგან მიაჩნდა, რომ ორსულ ქალებში იგი საკმარისად შესწავლილი არ იყო და ეფექტიანობა დადასტურებული არ ჰქონდა. ტალიდომიტის კატასტროფის შედეგად 1962 წელს აშშ-მა აამოქმედა კანონები, რომლებიც წამლის დამტკიცებამდე ორსულობის პერიოდში უსაფრთხოების ტესტებს მოითხოვდა.
ტალიდომიტის საშინელების პარალელურად მკვლევრებმა მისი თავდაპირველი დანიშნულებისგან სრულიად განსხვავებულ სფეროებში სასარგებლო გამოყენებების აღმოჩენა დაიწყეს.
- როდესაც მას კეთრის თანმხლები კანის ძლიერი ანთების მქონე პაციენტებს აძლევდნენ, ისინი ხშირად მკვეთრ ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს გრძნობდნენ.
- ასევე thalidomid სასარგებლო აღმოჩნდა მრავლობითი მიელომის — სისხლის ზოგიერთ თეთრ უჯრედზე მოქმედი კიბოს — სამკურნალოდ.
დღეს აშშ-ში ტალიდომიტით სამკურნალოდ ქალებს ორსულობის პერიოდული ტესტების ჩატარება და დაორსულების საწინააღმდეგო ზომების მიღება მოეთხოვებათ. ტალიდომიტს ანთების საწინააღმდეგო მოქმედება აქვს და ახალი სისხლძარღვების ზრდას (ანგიოგენეზს) აფერხებს, ამიტომ მისით მკურნალობა მრავალი შესაძლო დაავადებისთვის შეიძლება სასარგებლო იყოს.
სტატიის ილუსტრაციის აღწერა: ტალიდომიდით გამოწვეული მძიმე ფოკომელიის შემთხვევები.
სტატიაში ნახსენები ისტორიული პირები: Frances Kathleen Oldham Kelsey (დაბ. 1914), Widukind Lenz (1919–1995), William Griffith McBride (დაბ. 1927)
წყაროები
ეს სტატია სასარგებლო იყო თქვენთვის?
თქვენი გამოხმაურება გვეხმარება შინაარსის გაუმჯობესებაში.
მკითხველთა კომენტარები
გაგვიზიარეთ თქვენი კომენტარი
თქვენი სახელი და კომენტარი მხოლოდ ადმინისტრატორის დამტკიცების შემდეგ გამოქვეყნდება. ელფოსტის მისამართი ვიზიტორებს არასოდეს ეჩვენებათ.
პირველმა დაწერეთ კომენტარი.