Əməliyyata uyğun olmayan baş-boyun xərçəngi: pembrolizumab ilə hadisəsiz sağqalımda tarixi artım

Baş-boyun xərçəngləri udlaq (farinks), qırtlaq (larinks), ağız boşluğu və dil kökü kimi həyati strukturlara təsir edir. Diaqnoz zamanı xəstələrin təxminən 60–70% hissəsində xəstəlik yerli irəliləmiş mərhələdədir (yerli yayılıb, lakin uzaq metastaz verməyib). Bu mərhələdə şiş ətraf toxumalara yayılıb və adətən cərrahi olaraq tam çıxarıla bilmir. Xüsusilə şiş mühüm damar və sinirlərə yaxındırsa və ya xəstənin ümumi vəziyyəti əməliyyata imkan vermirsə, “operabel olmayan”, yəni əməliyyata uyğun olmayan xəstəlikdən danışılır. Bu xəstələrdə əsas müalicə kimyaterapiya ilə radioterapiyanın birlikdə tətbiq olunduğu kimyoradioterapiya (KRT) protokoludur. Lakin KRT-nin təsiri məhduddur, xəstələrin təxminən yarısında xəstəlik zamanla təkrarlanır və ya irəliləyir.

Baş-boyun xərçəngində 20 ildən sonra gələn ümid: KEYNOTE-412 ilə pembrolizumabın təsiri

Bu məqamda immun sistemini aktivləşdirən immunoterapiyalar ümid verir. ASCO 2025-də 6013 nömrəli tezis kimi təqdim olunan  KEYNOTE-412 araşdırması bu sahədə mühüm dəyişiklik yarada biləcək nəticələr təqdim edib.

🔬 KEYNOTE-412 araşdırmasının xülasəsi

• Xəstə qrupu: Yeni diaqnoz qoyulmuş, əməliyyata uyğun olmayan, yerli irəliləmiş yastıhüceyrəli baş-boyun xərçəngi (Lİ-YHBBK) olan yetkinlər

• İştirakçı sayı: 804 xəstə (hər qolda 402)

• Dizayn: 3-cü faza, randomizə edilmiş, ikiqat kor, çoxmillətli klinik araşdırma

• Müalicə protokolları:

  • Müdaxilə qolu: 17 kurs pembrolizumab (200 mg, Q3W) + kimyoradioterapiya (70 Gy radioterapiya + 3 kurs sisplatin 100 mg/m² Q3W)

  • Nəzarət qolu: Plasebo + eyni KRT protokolu

📊 Klinik təsirlilik nəticələri

🔹 PD-L1 biomarkeri nə deyir?

Xəstənin immun sisteminin xərçəngə cavabını göstərən PD-L1 səviyyəsi müalicəyə cavabı proqnozlaşdırmaq üçün vacibdir. PD-L1 CPS ≥1 olan xəstələrdə pembrolizumab + KRT kombinasiyasının EFS üstünlüyü daha aydın olub:

• Median EFS: 70,9 ay (48,3 ay ilə müqayisədə)

• HR: 0,80 (95% GA: 0,64–0,98)

Yan təsirlər və uzunmüddətli təhlükəsizlik

• Ciddi yan təsirlər əvvəlki təhlillərlə oxşar səviyyədədir.

• “Yeni” təhlükəsizlik siqnalı aşkar edilməyib.

• ❤️ İkincili xərçəngin yaranması:

  • Pembrolizumab qolunda: 9%

  • Plasebo qolunda: 11,2%

🔍 Klinik mənası və gələcək perspektiv

KEYNOTE-412 ilk dəfə əməliyyata uyğun olmayan, yerli irəliləmiş baş-boyun xərçəngi xəstələrində immunoterapiyanın KRT-yə əlavə edildikdə çoxillik fayda verə biləcəyini göstərib. Bu, təxminən 20 ildir standartları dəyişməyən xəstə qrupu üçün tamamilə yeni ümid deməkdir.

Yeni nəsil araşdırmalar bu yanaşmanın daha geniş xəstə qruplarında tətbiqini və uzunmüddətli təsirini təsdiqləyəcək. Hazırda isə KEYNOTE-412 baş-boyun xərçəngi müalicəsində yeni dövrün astanasında ola bilər.