Evlilik kişilərdə piylənmə riskini üçqat artırır – qadınlarda eyni təsir görünmür

• Dünyada piylənmə göstəriciləri 1990-cı illərdən bəri iki dəfədən çox artıb.
• Hazırda 2,5 milyarddan çox yetkin və uşaq artıq çəkili və ya piylənməsi olan şəxslər qrupuna daxildir.
• 2050 ilinə qədər yetkinlərin yarısının və uşaqların üçdə birinin artıq çəkili və ya piylənməsi olan şəxslər olacağı proqnozlaşdırılır.

Genetik meyillilik, düzgün qidalanmamaq, hərəkətsizlik, ətraf mühit toksinləri və bəzi xəstəliklər piylənmə riskini artıran əsas amillər kimi tanınsa da, Polşanın Milli Kardiologiya İnstitutunun alimləri evliliyin də piylənməyə təsirini araşdırmaq istəyiblər.

Evlilik kişilərdə piylənmə riskini 3,2 dəfə artırır

Araşdırmaçılar orta yaşı 50 olan 2.405 nəfərin tibbi və ümumi sağlamlıq məlumatlarını araşdırıblar. Statistik təhlillər bədən çəkisinin artımı ilə yaş, ailə vəziyyəti, psixi sağlamlıq və digər amillər arasındakı əlaqələri göstərib.

Bu il İspaniyanın Málaga şəhərində keçirilən Avropa Piylənmə Konqresində təqdim olunan araşdırma evli kişilərin subay kişilərlə müqayisədə piylənmə ehtimalının 3,2 dəfə yüksək olduğunu göstərib. Lakin evli qadınlarda eyni nəticə müşahidə edilməyib. Evlilik həmçinin artıq çəkili olma ehtimalını kişilərdə 62%, qadınlarda isə 39% artırıb.

Bu nəticələr 2024 ilində Çində aparılan və evliliyin ilk beş ilində kişilərin bədən kütlə indeksini (BKİ) artırdığını göstərən başqa araşdırmanı dəstəkləyir. Çindəki tədqiqat evliliyin kişilərdə artıq çəki göstəricisini 5,2%, piylənmə göstəricisini isə 2,5% artırdığını göstərmişdi. Bath Universitetinin əvvəlki araşdırması da evli kişilərin subay kişilərdən orta hesabla 1,4 kg ağır olduğunu ortaya qoymuşdu.

Yaş artdıqca piylənmə riski artır

Varşovada aparılan yeni araşdırma yaşın da çəki artımında mühüm amil olduğunu göstərib. Yaşın hər il artmasının artıq çəki riskini kişilərdə 3%, qadınlarda 4%; piylənmə riskini isə kişilərdə 4%, qadınlarda 6% artırdığı müəyyən edilib.

Qadınlarda piylənməyə təsir edən amillər

Araşdırmaçılar qadınlarda piylənmə riskini artıran bəzi amillərin kişilərdə eyni təsiri göstərmədiyini bildiriblər.

• Depressiyası olan qadınlarda piylənmə riski ikiqat artıb.

• Sağlamlıq savadlılığı yetərsiz olan qadınlarda piylənmə riski 43% artıb.

• Kiçik icmalarda yaşayan qadınlarda piylənmə daha çox müşahidə edilib.

Lakin bu amillərin heç biri kişilərdə piylənmə riskini artırmayıb.

Nəticə və şərh

Bu araşdırma artıq çəkinin təkcə şəxsi seçimlərdən asılı olmadığını, sosial, psixoloji və ətraf mühit amillərinin də mühüm rol oynadığını bir daha göstərir. İllər keçdikcə artıq çəkili olma və ya piylənmə riski, xüsusilə qadınlarda artır. Kişilərdə isə evliliklə bağlı həyat tərzi dəyişiklikləri və sosial gözləntilər çəki artımına səbəb ola bilər.

Kişilərdə BKİ evlilikdən sonra artır, lakin boşanmadan əvvəl və sonra azalır. Səbəblərdən biri subay kişilərin tərəfdaş tapmaq motivasiyası ilə daha çox fiziki səy göstərməsi ola bilər. Digər səbəb evli insanların sosial öhdəliklərə görə daha müntəzəm və zəngin tərkibli yeməklər yeməsidir.