Əzələ inkişaf etdirici dəstək məhsulları xaya xərçəngi riskini artırırmı?

Ötən aylarda “British Journal of Cancer” jurnalında dərc olunan məqalədə kreatin (amin turşusu törəməsi) və androstenedion (steroid quruluşlu hormon) ehtiva edən əzələ inkişaf etdirici dəstək məhsullarının xaya xərçəngi riskini %65-dək artıra biləcəyi göstərildi.

Bir çox müxtəlif növü olan xaya xərçəngi nadir görülsə də, 15-39 yaş arası kişilərdə ən çox görülən bədxassəli şişdir. Həmçinin son 10 ildə xaya xərçəngi diaqnozu qoyulan xəstə sayı getdikcə artmışdır. Xaya xərçənginin bir çox alt növü vardır. Təxminən %95 nisbətlə ən çox görülən növü xayanın germ hüceyrəli şişi xayada sperma istehsalını təmin edən germ hüceyrələrindən qaynaqlanır. Səbəbi tam aydınlaşmasa da, anadangəlmə və sonradan qazanılmış bir çox amili olduğu düşünülür. Xaya xərçəngi ilə əlaqəli olduğu düşünülən amillərdən biri də əzələ inkişaf etdirici dəstək məhsullarıdır.

Əzələ inkişaf etdirici məhsullar bədənin istifadə etdiyi amin turşularını, zülalları, yağları parçalayaraq əzələ hüceyrələrinə enerji verən kreatini və bir çox hormonu sürətlə əvəz edən əlavə məhsullardır. Xaya xərçəngi ilə bu dəstək məhsulları arasındakı əlaqəni yaradan amillər hələ tam məlum olmasa da, tədqiqatlarda tərkibindəki bəzi hormonların siçanlarda xaya xərçəngi yaratdığı, həmçinin qaraciyər zədəsinə səbəb olduğu göstərilmişdir.

Əzələ inkişaf etdirici dəstək məhsulları ilə xaya xərçəngi əlaqəsini araşdıran ilk tədqiqat olan və ötən aylarda dərc edilən araşdırmada 18 və 55 yaş arasında, xayanın germ hüceyrəli xərçəngi diaqnozu qoyulmuş 356 kişi və xaya xərçəngi diaqnozu olmayan 513 kişi qiymətləndirilmişdir. Tədqiqatda araşdırmaçılarla iştirakçılar arasında fərdi görüşlər keçirilmiş, iştirakçılara xayanın germ hüceyrəli xərçəngi üçün risk amili sayıla bilən siqaret, alkoqol istifadəsi, məşq, ailə tarixçəsi, enməmiş xaya və əvvəlki xaya zədəsi kimi amillər barədə suallar verilmişdir. Tədqiqatçılar həmçinin iştirakçıların əzələ inkişafını dəstəkləyən məhsullardan istifadə edib-etmədiyini soruşmuşlar.

Tədqiqata görə xaya xərçəngi diaqnozlu iştirakçıların təxminən %20-si bu əzələ inkişaf etdirici dəstək məhsullarını istifadə edir. Təhlil nəticələri də kreatin və zülal olan dəstək məhsullarının xayanın germ hüceyrəli xərçəngi riskini əhəmiyyətli artırdığını ortaya qoyur. Həmçinin araşdırma göstərmişdir ki, dəstək məhsuluna 25 yaşdan əvvəl başlayanlarda, iki və ya daha çox fərqli tip məhsul istifadə edənlərdə, yaxud bu məhsulları 36 aydan çox istifadə edənlərdə xaya xərçənginin inkişaf riski daha yüksəkdir.

Araşdırma qrupu əlaqənin böyüklüyü və müşahidə olunan nəticələr qiymətləndirildikdə, bu əlaqə gələcək tədqiqatlarla təsdiqlənərsə, əzələ inkişafını dəstəkləyən məhsul istifadəsinin azaldılmasının xayanın germ hüceyrəli xərçənginin qarşısını almaqda mühüm vasitə ola biləcəyi nəticəsinə gəlmişdir. İlk tədqiqat nəticələri əzələ inkişafını dəstəkləyən məhsulların xaya xərçəngi amillərindən ola biləcəyini göstərərkən, digər səbəblərin aydınlaşdırılması üçün bir çox beynəlxalq qurum tədqiqatlarını hələ davam etdirir.

Açar sözlər: xaya xərçəngi, əzələ inkişafı, dəstək məhsulları, əlavələr, xaya xərçəngi riski, germ hüceyrəli şiş, kreatin, anabolik steroid