Təngnəfəslik (dispnoe)

Dispnoe, yəni təngnəfəslik nəfəs alıb-verməkdə çətinlikdir. Nəfəs alıb-vermə tənəffüs əzələləri ilə baş verir. Xəstə nəfəs almaqda çətinlik çəkdikdə hava aclığı adlanan boğulma hissi yaşayır. Çox vaxt daha dərin nəfəs alıb-vermə və daha tez-tez nəfəsalma şəklində ortaya çıxır.
Təngnəfəslik onkologiyada tez-tez rast gəlinən problemdir. Təngnəfəslik problemi iki kateqoriyaya ayrılır: dərman müalicəsi nəticəsində yaranan təngnəfəslik və müalicə nəticəsində yaranmayan təngnəfəslik.
Dərman müalicəsi nəticəsində yaranan təngnəfəsliklə necə mübarizə apara bilərik?
- Opioid dərmanlar (Nümunə: kodein, morfin):
Fəaliyyəti azaldaraq təngnəfəsliyin qarşısını alır.
Bilinən əlavə təsirləri qəbizlik, ürəkbulanma və başgicəllənmədir. - Benzodiazepinlər (Nümunə: diazepam):
Narahatlığı və təşvişi azaldaraq təngnəfəsliyin qarşısını alır.
Bilinən əlavə təsirləri başgicəllənmə, halsızlıq və tüpürcək ifrazının azalmasıdır. - Kortikosteroidlər (Nümunə: prednizolon, deksametazon):
Xroniki ağciyər xəstəlikləri və ya astmaya bağlı təngnəfəslikdə istifadə oluna bilər.
Bilinən əlavə təsirləri yuxu pozuntusu, iştaha artımı, qarında şişkinlik və dəyişkən əhvali-ruhiyyədir. - Oksigen
Orqanizmdə oksigen səviyyəsinin azalması nəticəsində yaranan təngnəfəslikdir.
Bilinən əlavə təsirləri başgicəllənmə və çaşqınlıqdır. - Bronxodilatator (Nümunə: salbumatol):
Tənəffüs yolunu genişləndirərək havanın giriş-çıxışını asanlaşdırmağa kömək edir.
Bilinən əlavə təsirləri başağrısı, ürəkdöyünmə və əzələ spazmıdır.
Dərman müalicəsi nəticəsində yaranmayan təngnəfəsliklə necə mübarizə apara bilərik?
- Ağızdan nəfəsalma üsulu
Normalda burundan nəfəs alırıq. Təngnəfəslik olduqda burnunuzla yanaşı ağzınızdan da nəfəs almaq sizə kömək edəcəkdir. - Fiziki məşq
- Barmaqlarınızı qabırğalarınızın dərhal altına yerləşdirərək diafraqmanızı hiss edin və burnunuzdan nəfəs alın.
- Özünüzü rahat hiss edəcək şəkildə mümkün qədər düz arxası üstə uzanın. Sonra dizlərinizi bükün və qarnınızın üstünə kitab qoyun. Dərin nəfəs alın. Nəfəs aldıqca kitab yuxarı qalxacaqdır. Bu şəkildə bir müddət nəfəs alıb-verməyə davam edin. Burada məqsəd nəfəs alıb-verdikcə kitabın hərəkət etməsini təmin etməkdir.
- Mövqeyiniz
- İstirahət edərkən və ya yatarkən bədəninizin mövqeyi ağciyərlərinizin genişlənməsinə kömək edə bilər.
- Stulda dik oturaraq qollarınızı stulun qoltuqlarına və ya dizlərinizə qoya bilərsiniz.
- Bir neçə yastıq qoyaraq başınız yuxarıda yata və ya stulda arxaya söykənərək otura bilərsiniz.
- Hava müalicəsi
Yanaqlarınıza soyuq hava yönəldin və ya soyuq material toxundurun. Təngnəfəsliyin azalmasına kömək edə bilər. - Həyat tərzində dəyişiklik
- Gündəlik fəaliyyətlərinizi tənzimləyin.
- Əsa və əlil arabası kimi sizə dəstək verən vasitələrdən istifadə edərək fiziki fəaliyyətlərinizi asanlaşdıra bilərsiniz.
Həkiminizə müraciət edin
İstirahətdə belə təngnəfəslik olduqda vaxt itirmədən həkiminizə müraciət edin. Həkiminiz zəruri hesab etdiyi düzgün tətbiqə qərar verəcəkdir. Həmçinin verilən dərmanları istifadə edərkən gündəlik həyatınıza təsir edən vəziyyət olduqda yenə həkiminizə müraciət etməlisiniz. Həkiminizdən xəbərsiz heç vaxt özbaşına eşitdiyiniz tövsiyələri tətbiq etməyin. Həkiminiz lazımi müayinələri apararaq zəruri hesab etdiyi əlavələri, dəyişiklikləri və/və ya istifadə formasını müəyyənləşdirib doğru dərmanı verəcəkdir.
Bu məqalə sizə faydalı oldu?
Rəyiniz məzmunumuzu yaxşılaşdırmağa kömək edir.





Oxucu şərhləri
Şərhinizi paylaşın
Adınız və şərhiniz yalnız administrator təsdiqindən sonra dərc olunur. E-poçt ünvanınız ziyarətçilərə heç vaxt göstərilmir.
İlk şərhi siz yazın.