Yağ yandıran yeni molekul: SANA ilə əzələlər qorunur, enerji artır — piylənmə müalicəsində yeni addım

Arıqlama iynələrinə alternativ? Kreatinlə işləyən ilk yağyandırıcı molekul: SANA

Piylənmə və tip 2 diabet kimi metabolik xəstəliklər dünyada həm sağlamlığa, həm səhiyyə sistemlərinə ciddi təhlükədir. Son illərdə semaqlutid kimi GLP-1 reseptor aqonistləri (arıqlama iynələri) yeni imkanlar açıb; lakin iştahanın basqılanmasına bağlı əzələ itkisi, mədə-bağırsaq yan təsirləri və istifadə məhdudiyyətləri tez-tez bildirilir. Bəzi xəstələr müalicəyə dözə bilmir.

Burada Uruqvay mərkəzli Eolo Pharma-nın hazırladığı “SANA” adlı birləşmə fərqli qapı açır: bədən yağını azaltmaq üçün iştahanı basqılamaq əvəzinə enerji sərfini artırmaq!

📌 Yazı 17 iyun 2025-ci ildə Nature Metabolism jurnalında yayımlanan “A nitroalkene derivative of salicylate, SANA, induces creatine-dependent thermogenesis and promotes weight loss” adlı tədqiqata əsaslanır.

SANA nədir və necə işləyir?

SANA (MVD1)aspirinə bənzər molekulun (salisilatın) nitroalkenlə dəyişdirilmiş formasıdır. Bu kiçik molekul kreatin dəstəkli istilik istehsalını (termogenezi) tətikləyərək yağ toxumasının daha çox kalori yandırmasını təmin edir.

⚠️ Kreatinəzələ və beyin hüceyrələrinin “sürətli enerji anbarıdır”; kreatinin isə kreatin parçalandıqdan sonra yaranıb böyrəklərlə xaric olunan tullantıdır. Yəni kreatin enerji verir, kreatinin isə prosesin tullantısıdır.

SANA-nın fərqi klassik istilik istehsalı yolları UCP1 və ya AMPK vasitəsilə işləməməsidir; bədəndə istiliyi artırmaq üçün fərqli “kreatin yolunu” aktivləşdirir.

• İştahaya təsir etmir; birbaşa hüceyrələrin enerji yandırma qabiliyyətini gücləndirir.
• Əzələ itkisi yaratmır; yağ azalarkən əzələ kütləsi qorunur, hətta arta bilər.
• Ağ və qəhvəyi yağ hüceyrələrini “bej” formasına keçirərək istilik istehsal edən quruluşa çevirir.

Siçanlarda nə müşahidə edildi?

Nature Metabolism tədqiqatı SANA-nın piylənməli siçan modellərində təsirini ətraflı göstərdi:

• SANA molekulu %93 saflıqda istehsal edildikdən sonra yoxlanılan siçanlarda yüksək kalorili qidalanmaya baxmayaraq çəki artımını demək olar tam dayandırdı.
• 8 həftəlik müalicədə siçanlarda yağ toxuması aydın azalarkən əzələ payı artdı.
• İnsulinə davamlılıq (HOMA-IR), aclıq qlükozası, qaraciyər yağlanması və iltihab əhəmiyyətli yaxşılaşdı.
• Kreatin metabolizmini pozan β-GPA müalicəsi SANA təsirini aradan qaldırdı → bunun kreatindən asılı olduğu aydınlaşdı.

İnsanlarda nəticələr nə qədər ümidvericidir?

İlk insan sınaqları (faza 1a/1b) Uruqvay, Avstraliya və Yeni Zelandiya mərkəzlərində aparılıb. 41 sağlam könüllüdə:

• Təhlükəsizlik və dözümlülük çox yaxşı idi. Yalnız ən yüksək dozada (800 mg) yüngül, keçici böyrək təsiri görüldü.
• 15 günlük müalicənin sonunda:
  • Bədən çəkisində təxminən %3 azalma görüldü (eyni müddətdə semaqlutidin effektivliyinə yaxın).
  • HOMA-IR və fruktozamin səviyyələrində əhəmiyyətli yaxşılaşma əldə edildi.
  • Müalicə zamanı qidalanma və ya aktivlik dəyişdirilmədi.

Əsas rəqəmsal məlumatlar

SANA-nın GLP-1 müalicələrinə alternativ ola bilən cəhətləri

• İştahanı basqılamır: Yan təsirlər azala bilər.
• Əzələ toxuması qorunur: Sarkopeniya (əzələ itkisi) riski azalır.
• UCP1 və ya AMPK-dan asılı deyil: Yeni bioloji yollar aktivləşir.
• Oral və dərialtı formada istifadə edilə bilər: Real həyatda riayət daha yüksək ola bilər.

Gələcəyə baxış: nə vaxt istifadə oluna bilər?

Faza 2 uğurla tamamlanarsa SANA-nın 4–5 il ərzində bazara çıxarılması mümkün ola bilər. Molekul piylənmə müalicəsində yeni dövrün xəbərçisi ola bilər.

Nəticə: kreatinlə gələn istilik, yağla gedən çəki

SANA piylənmədə yanaşmanı dəyişir: bədənə az yedirmək əvəzinə çox yandırmaq! Uzunmüddətli təhlükəsizlik və effektivlik məlumatları hələ toplanır, lakin mövcud nəticələr molekulun “öz sinfində ilk” dərman ola biləcəyini göstərir.