برای تشخیص زودهنگام سرطان چه بدانم و چه کنم؟ سرطان پستان

سرطان پستان در بافت پستان ایجاد میشود و تقریباً از هر 8 زن، یک نفر را درگیر میکند. افزایش امید به زندگی، گسترش شهرنشینی و شیوه زندگی غربی را میتوان از علل افزایش شیوع سرطان پستان در کشورهای توسعهیافته دانست.
گرچه سرطان از نگرانکنندهترین موقعیتهایی است که فرد ممکن است در زندگی با آن روبهرو شود، سرطان پستان در صورت تشخیص زودهنگام بیماریای کاملاً درمانپذیر است. موضوع نوشته امروز ما، پاسخ به پرسش «برای تشخیص زودهنگام چه بدانم و چه کنم؟» در سرطان پستان، شایعترین سرطان زنان، است.
باید عوامل خطر سرطان پستان را بدانم!
جنسیت: بهاختصار، زن بودن عامل خطر اصلی ایجاد سرطان پستان است. این سرطان در زنان 100 برابر مردان دیده میشود.
سن: خطر سرطان پستان با افزایش سن بیشتر میشود. در حدود 1 نفر از هر 8 زن زیر 45 سال، سرطان پستان گسترشیابنده دیده میشود؛ در زنان 55 ساله و بالاتر، 2 نفر از هر 3 زن سرطان پستان گسترشیابنده دارند.
عوامل خطر ژنتیکی: حدود 5-10% موارد سرطان پستان ژنتیکیاند و از ژنهای معیوب ارثرسیده از خانواده، یعنی جهش، ایجاد میشوند. شایعترین علت سرطان ژنتیکی پستان، جهش در ژنهای BRCA1 و BRCA2 است. در سلول طبیعی، این ژنها پروتئین میسازند و با جلوگیری از رشد غیرطبیعی سلول، مانع سرطان میشوند. اما اگر نسخه جهشیافته یکی از این دو ژن از خانواده به ارث رسیده باشد، خطر ابتلا به سرطان پستان در طول زندگی زیاد است. خطر برای اعضای خانواده دارای جهش BRCA، برابر با 80% است. زنان دارای جهش ژنتیکی در سن پایینتری از زنان بدون جهش بیمار میشوند و سرطان اغلب هر دو پستان را درگیر میکند. این زنان خطر ایجاد سرطانهای دیگری، مانند سرطان تخمدان، را نیز دارند.
جهشهای ژنی ATM، TP53، CHEK2، PTEN، CDH1، STK11 و PALB2 نیز گرچه نادر، در ایجاد سرطان پستان و سرطانهای دیگر مؤثرند. اما در این زمینه به مطالعات علمی بیشتری نیاز است.
رابطه با سابقه خانوادگی: در فردی که یکی از زنان خانوادهاش پیشتر سرطان پستان داشته، خطر بیشتر است. سابقه سرطان پستان در خویشاوند درجه اول، یعنی مادر، خواهر یا دختر، خطر را دو برابر میکند. ابتلای 2 خویشاوند درجه اول، خطر را 3 برابر میکند. اما نسبت زنان مبتلا به سرطان پستان که این بیماری در خانواده آنها دیده شده، کمتر از 15% است. بنابراین بیش از 85% زنان مبتلا، بیماری را از خانواده نگرفتهاند.
اهمیت سابقه شخصی: در زنی که در یک پستان سرطان تشخیص داده شده، احتمال سرطان در پستان دیگر یا جای دیگری از همان پستان، 3-4 برابر میشود. این وضعیت با عود سرطان نخست متفاوت است.
رابطه نژاد و قومیت: احتمال ابتلای زنان سفیدپوست به سرطان پستان، کمی بیشتر از زنان آفریقاییآمریکایی است.
بافت متراکم پستان: خطر سرطان پستان در زنی با بافت متراکم پستان که در ماموگرافی دیده میشود، بیشتر است.
رابطه قاعدگی: در زنانی که زود قاعده شدهاند، یعنی پیش از 12 سالگی، چرخههای قاعدگی بیشتری داشتهاند و/یا پس از یائسگی، یعنی پس از 55 سالگی، هستند، خطر سرطان پستان کمی بیشتر است.
پرتودرمانی: پرتو دریافتی در ناحیه قفسه سینه برای درمان سرطان دیگر، مانند بیماری هوچکین یا لنفوم غیرهوچکین، خطر سرطان پستان را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. دریافت پرتو قفسه سینه در جوانی، هنگامی که پستانها هنوز در حال رشدند، بیشترین افزایش خطر را دارد. اما مشاهده شده پرتودرمانی پس از 40 سالگی خطر سرطان پستان را بیشتر نمیکند.
هورموندرمانی ترکیبی: هورموندرمانی ترکیبی پس از یائسگی ممکن است خطر سرطان پستان و خطر جانی را افزایش دهد. حتی مصرف کوتاهمدت در حد 2 سال نیز با خطر همراه است. این درمان میتواند خطر یافتن سرطان در مرحله پیشرفتهتر را هم بیشتر کند. افزایش خطر در زنانی که اخیراً یا همچنان هورمون مصرف میکنند بیشتر است. بنابراین معاینه معمول پستان و غربالگری منظم، در پیشگیری از سرطان احتمالی آینده نقشی کلیدی دارند.
استروژندرمانی: در برخی پژوهشها، مصرف استروژن بهتنهایی پس از یائسگی، خطر ایجاد سرطان پستان را افزایش نداد. در واقع علت این است که در زنانی که پیشتر رحمشان برداشته شده و استروژن مصرف میکنند، خطر سرطان پستان کمتر دیده شده است.
استروژندرمانی در صورت مصرف بیش از 10 سال، علاوه بر سرطان پستان خطر سرطان تخمدان را نیز افزایش میدهد؛ همچنین مشکلاتی مانند بیماری قلبی و لخته شدن خون را بیشتر میکند. خطر سرطان کولورکتال و پوکی استخوان را کم میکند، اما چون روشهای مؤثرتری برای پیشگیری و درمان پوکی استخوان وجود دارد، باید زیانهای احتمالی آن بهدقت سنجیده شوند.
مصرف الکل: در زنانی که روزانه 2-5 لیوان نوشیدنی الکلی مینوشند، خطر 1,5 برابر بیشتر است؛ میدانیم مصرف بیشازحد الکل، خطر ایجاد برخی سرطانهای دیگر را نیز افزایش میدهد.
چاقی: اضافهوزن یا چاقی پس از یائسگی، خطر سرطان پستان را افزایش میدهد. بافت چربی اضافی پس از یائسگی، با بالا بردن استروژن، احتمال سرطان پستان را بیشتر میکند. سطح بالای انسولین با برخی سرطانها، از جمله سرطان پستان، ارتباط دارد.
اهمیت فعالیت بدنی: پیادهروی تند دستکم 1,25 – 2,5 ساعت در هفته، خطر سرطان پستان را در زن 18% کاهش میدهد.
اثر سیگار: مشخص شده مصرف زیاد و طولانیمدت سیگار، خطر سرطان پستان را افزایش میدهد.
باید علائم سرطان پستان را بدانم
هر زنی که در پستان خود تورم و/یا توده احساس کند نگران میشود. گرچه توده پستان از شایعترین علائم سرطان پستان است، نشانههای چشمگیر دیگری نیز وجود دارند. تورم تمام یا بخشی از پستان، قرمزی یا تغییر رنگ پوست آن، ممکن است نشانه سرطان التهابی پستان باشد؛ نوعی نادر اما بسیار تهاجمی و همراه با خطر مرگ.
اگر تغییرات زیر را دیدید، بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنید
- توده قابل لمس در پستان یا زیربغل، مانند سفتی و تورم
- زخم، قرمزی یا ضخیم شدن پوست پستان، ورم با نمای پوست پرتقال
- بدشکلی، کشیدگی به داخل، فرورفتگی یا عدم تقارن پستان و نوک آن
- تغییرات پوست نوک پستان مانند پوستهریزی و دلمهبستن
- ترشح نوک پستان، خونی یا شفاف
برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان چه کنم؟
با غربالگری میتوان سرطان پستان را در مراحل اولیه شناسایی کرد. هدف غربالگری، تشخیص سرطان پیش از بروز علائم است. غربالگری یعنی استفاده از آزمایش و معاینه برای یافتن بیماریای مانند سرطان در افرادی که هیچ علامتی ندارند.
برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان، روشهای مکمل یکدیگر وجود دارند؛
- معاینه شخصی پستان توسط خود فرد
- معاینه بالینی پستان توسط پزشک
- ماموگرافی/سونوگرافی پستان
- دیگر آزمایشهای غربالگری لازم
برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان، خودمعاینه ماهانه پس از 20 سالگی، و پس از چهلسالگی معاینه پزشک سالی یکبار و ماموگرافی سالی یکبار توصیه میشود.
با تشخیص زودهنگام، محافظت در برابر سرطان پستان ممکن است
تشخیص سرطان پستان در مرحله اولیه، تعداد گزینههای درمانی، احتمال موفقیت درمان و زنده ماندن را بهطور چشمگیری افزایش میدهد. اگر سرطان پیش از انتشار در مراحل اولیه کشف شود، بیش از 90% بیماران به زندگی عادی ادامه میدهند.
اگر سرطان پستان هنگام غربالگری کشف شود، تومور کوچکتر و محدود به پستان است. در بیمارانی که پیش از بزرگ شدن تومور تشخیص داده میشوند، میتوان پستان را حفظ کرد. بنابراین آگاهی افراد از تشخیص زودهنگام و توجه پزشکان به این موضوع بسیار مهم است.
مهم است روشهای اصلی و مکمل توصیهشده برای تشخیص زودهنگام، با فاصله مناسب گروه سنی انجام شوند. برای افرادی با سابقه خانوادگی پررنگ سرطان پستان و تخمدان، یا دارای خویشاوند درجه اول با نتیجه مثبت تحلیل ژنهای BRCA1 و 2، شروع غربالگری پستان و تخمدان از سن پایینتر و پیگیری منظم زیر نظر پزشک توصیه میشود.
توصیههای غربالگری برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان
زنان 20 – 40 ساله:
- خودمعاینه ماهانه پستان: از آغاز دهه 20 زندگی، به هر زن توصیه میشود هر ماه در هفته نخست پس از پایان خونریزی قاعدگی، پستان خود را معاینه کند.
- معاینه بالینی پستان توسط پزشک: باید هر 3 سال یکبار انجام شود.
زنان بالای 40 سال:
- خودمعاینه ماهانه پستان: به هر زن توصیه میشود هر ماه در هفته نخست پس از پایان خونریزی قاعدگی پستان خود را معاینه کند؛ اگر قاعده نمیشوید، بهتر است هر ماه در روز یکسان انجام شود.
- معاینه بالینی پستان توسط پزشک: زنان بالای 40 سال بدون علائم سرطان پستان، ترجیحاً باید هر سال معاینه شوند.
- ماموگرافی یا توموسنتز، یعنی تصویربرداری 3 بعدی پستان: از 40 سالگی باید هر دو سال یکبار ماموگرافی انجام شود.
یادداشت: اگر هر آزمایش توصیهشده ناهنجاری نشان دهد، باید با پزشک مشورت کرد و فاصله غربالگری توسط پزشک تعیین شود.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک میکند.





نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر میشود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمیشود.
اولین نظر را شما بنویسید.