بیورزونانس چیست؟ آیا در درمان سرطان جایگاهی دارد؟

بیورزونانس چیست؟

بیورزونانس روشی مبتنی بر این ادعاست که با شناسایی اختلالات تعادل الکتریکی بدن، بیماری‌ها تشخیص داده می‌شوند و با برقراری دوباره این تعادل، بهبود می‌یابند. این روش در سال 1977 توسط پزشک آلمانی Franz MOrell و مهندس Erich RAsche مطرح شد و درمان MORA نیز نامیده می‌شود. ادعا می‌شود بافت بیمار امواج الکترومغناطیسی متفاوتی با بافت طبیعی منتشر می‌کند و با شناسایی این تفاوت‌ها به کمک دستگاه‌های الکترونیکی، می‌توان بیماری را تشخیص داد. از این نظر، آزمون الکترودرمال نامیده می‌شود. همچنین ادعا می‌شود اگر این فرکانس‌های الکترومغناطیسی به‌صورت معکوس به بدن داده شوند، بافت یا سلول غیرطبیعی اصلاح می‌شود و بیماری بهبود می‌یابد؛ از این نظر، آن را روش درمانی نیز معرفی می‌کنند. حتی ادعا می‌شود اگر فرد بیمار نباشد، بازگرداندن فرکانس‌های بافت طبیعی بدون معکوس کردن، اندام‌ها را تقویت می‌کند و از این راه به پیشگیری از بیماری کمک می‌شود.

چگونه انجام می‌شود و برای چه وضعیت‌هایی به کار می‌رود؟

در شیوه رایج درمان بیورزونانس؛

ابتدا شرح‌حال بیمار گرفته و معاینه ساده‌ای انجام می‌شود. سپس آزمایش خونی انجام می‌شود که ادعا می‌شود ویژه است. گفته می‌شود در این آزمایش، کدهای فرکانسی مواد حساسیت‌زا، میکروارگانیسم‌ها و سلول‌های سرطانی بررسی می‌شوند. سپس با قرار دادن الکترودهای متصل به دستگاه الکترونیکی روی بدن، جلسه آغاز می‌شود. پس از پایان جلسات نیز تراشه‌ای با ادعای داشتن فرکانس سالم، برای تداوم اثر روی بدن چسبانده می‌شود.

این روش برای همه مشکلات سلامت، به‌ویژه حساسیت‌های مختلف، آسم، درماتیت آتوپیک یا اگزما، بیماری‌های روماتیسمی، مشکلات روان‌شناختی و سرطان، مؤثر معرفی می‌شود. در سرطان، به‌ویژه ادعا می‌شود اثربخشی شیمی‌درمانی و پرتودرمانی را افزایش و عوارض آن‌ها را کاهش می‌دهد. یکی از پرکاربردترین حوزه‌های بیورزونانس، ترک سیگار است.

سازوکار اثر آن چیست؟

هیچ‌یک از اثرات ادعایی بیورزونانس بر پایه علمی استوار نشده است. نظریه انتشار امواج الکترومغناطیسی متفاوت از بافت‌ها یا سلول‌های غیرطبیعی به هیچ وجه اثبات نشده؛ افزون بر آن، نشان داده شده است که حتی اگر امواج متفاوتی از بافت‌ها وجود داشته باشد، این دستگاه‌ها نمی‌توانند آن‌ها را تفکیک و اندازه‌گیری کنند.

اثر ادعایی بیورزونانس در سرطان به ژن سرکوبگر تومور P53 نسبت داده می‌شود. جهش ژن p53، مهم‌ترین ژن جلوگیری‌کننده از تشکیل تومور در بدن، در ایجاد بسیاری از سرطان‌ها نقشی اصلی دارد. ادعا می‌شود بیورزونانس با فعال کردن دوباره این ژنِ مهارشده در بیماران سرطانی، باعث کشته شدن طبیعی سلول‌های سرطانی در بدن می‌شود. این نقش P53 در سرطان سال‌هاست به‌خوبی شناخته شده است. به همین دلیل، فعال کردن ژن p53 به یکی از پرکاربردترین استدلال‌های بسیاری از شیادان طب جایگزین تبدیل شده است. محصولات و روش‌های بسیاری که هیچ اثری برایشان نشان داده نشده، با ادعای فعال کردن ژن p53 عرضه می‌شوند. بیورزونانس یکی از آن‌هاست. هیچ مدرکی وجود ندارد که بیورزونانس ژن p53 را فعال کند. همچنین هیچ توضیح علمی درباره چگونگی انجام این کار توسط دستگاه‌ها ارائه نمی‌شود. با بهره‌گیری از آگاهی ناکافی مردم، این اصطلاحات پزشکی برای توضیح و آسان‌تر قانع کردن افراد به کار می‌روند.

نتایج پژوهش‌های اثرات بیورزونانس چیست؟

نهادها و سازمان‌های پیشرو، بیورزونانس را روشی در طب جایگزین و مکمل نمی‌دانند و آن را در محدوده «شبه‌علم» ارزیابی می‌کنند. شبه‌علم مجموعه‌ای از باورها، اطلاعات و اقداماتی است که با استدلال‌های علمی مطرح می‌شوند، اما پایه علمی ندارند و پژوهش‌های علمی از آن‌ها پشتیبانی نمی‌کنند.

انجمن سرطان آمریکا در یک پژوهش مروری نتیجه گرفت بیورزونانس هیچ اثر مثبتی در بیماران مبتلا به سرطان ندارد و هشدار داد برای درمان به سراغ آن نروند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز علیه برخی شرکت‌های عرضه‌کننده چنین دستگاه‌های الکترونیکی با ادعاهای بی‌اساس سلامت شکایت کرده است.

در مقاله‌ای در Lancet، یکی از برجسته‌ترین مجلات پزشکی، آمده است که در اوایل دهه 1990 گروه‌هایی از پزشکان و تکنسین‌ها دستگاه‌های بیورزونانس را آزمودند. در نتیجه این آزمون‌ها مشخص شد دستگاه‌ها ساده و حاوی یک پردازنده کوچک رایانه‌ای هستند و امکان تشخیص یا درمان هیچ مشکل سلامت را ندارند.

در مرور منتشرشده در سال 2003 درباره اثر آزمون‌های بیورزونانس، که الکترودرمال نیز نام دارند، بر بیماری‌های آلرژیک، مشخص شد آزمون الکترودرمال روشی برای شناسایی مواد حساسیت‌زا نیست. مطالعه دیگری در سال 2010 نیز نتایج مشابهی داشت. در مطالعه‌ای دیگر، آزمون الکترودرمال برای 15 نفر که آزمون پوستی، حساسیتشان به موادی مانند مایت گردوغبار خانگی یا موی گربه را نشان داده بود و 15 نفر بدون حساسیت به این عوامل اجرا شد تا توانایی روش در شناسایی آلرژی محیطی سنجیده شود. در نتیجه، مشاهده شد بیورزونانس قادر به تشخیص حساسیت‌های محیطی نیست.

در مطالعه‌ای با 32 کودک مبتلا به درماتیت آتوپیک یا اگزما، بیورزونانس هیچ سودی در کاهش مشکلات پوستی و اختلال خواب نداشت و نشانگرهای حساسیت خون را نیز تغییر نداد. در مطالعه دیگری با بزرگسالان مبتلا به تب یونجه، اثر تشخیصی یا درمانی مشاهده نشد. «مایو کلینیک»، از مؤسسات معتبر پزشکی، نیز می‌گوید شواهد کافی برای اثربخشی بیورزونانس در درماتیت آتوپیک وجود ندارد.

یکی از پرکاربردترین حوزه‌های بیورزونانس، ترک سیگار است. اثرات آن در این زمینه نیز هیچ پایه علمی ندارد. در واقع، آنچه به افرادی که می‌گویند با این روش سیگار را ترک کرده‌اند کمک می‌کند، اثر دارونما است. یعنی باور به اینکه روش باعث ترک سیگار می‌شود، از نظر روان‌شناختی تمایل فرد به ترک را بیشتر می‌کند. بنابراین، عامل ترک در اینجا بیورزونانس نیست، بلکه باور فرد به ترک سیگار به کمک این روش است.

در متون علمی چند مطالعه مدعی اثرات مثبت بیورزونانس وجود دارد. اما آن‌ها از نظر روش‌شناختی بسیار ناقص‌اند و در مجلات معتبر جایگاهی نیافته‌اند. در پژوهشی منتشرشده در سال 2013 گزارش شد آزمون‌های الکترودرمال در شناسایی تمایل به خودکشی در بیماران افسرده مؤثرند. اما سپس نشان داده شد محاسبات آن مطالعه نادرست و پژوهش گمراه‌کننده بوده است.

آیا بیورزونانس روشی ایمن است؟

یکی از اصلی‌ترین استدلال‌های ارائه‌دهندگان بیورزونانس این است که روش هیچ عارضه‌ای ندارد و بدون درد، رنج و داروست. به همین دلیل گفته می‌شود حتی برای کودکان و زنان باردار قابل اجراست. همان‌طور که گفته شد، در این روش دستگاه الکترونیکی و تراشه‌ای استفاده می‌شود که هیچ اثری برای آن‌ها نشان داده نشده است. در اینجا طبیعی است که روشی که هیچ اثری ندارد، عارضه جانبی هم نداشته باشد. از سوی دیگر، این روش با باعث شدنِ دریافت نکردن درمان اصلی مشکلات سلامت، می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. همچنین هزینه‌های غیرضروری آن به فرد زیان اقتصادی می‌رساند. بنابراین درست نیست آن را کاملاً بی‌ضرر و ایمن بدانیم.

پس چه باید کرد؟

با نگاه به متون علمی می‌بینیم بیورزونانس چندان جدی گرفته نمی‌شود و بسیاری از مجلات و مؤسسات معتبر پزشکی حتی آن را ارزیابی نمی‌کنند. در واقع، آنچه ارائه‌دهندگان ادعا می‌کنند با بیورزونانس انجام می‌دهند، گذشته از علمی نبودن، از منطق نیز کاملاً دور است. نهادهایی هم که نظر داده‌اند، این روش را به هیچ وجه توصیه نمی‌کنند. با در نظر گرفتن احتمال کنار گذاشتن درمان‌های مؤثر و بار اقتصادی، دشوار است بگوییم هیچ زیانی ندارد. برای برخی روش‌های طب مکمل اثرات مثبتی نشان داده شده و باید با ادغام مناسب در پزشکی نوین به بیماران ارائه شوند. اما بیورزونانس از آن‌ها نیست؛ از روش‌هایی است که روشن است کاملاً بر فریب و اثر دارونما تکیه دارند. در اینجا بسیار مهم است که کاملاً از این روش دور بمانید و به کسانی که با اصطلاحات پزشکی می‌کوشند شما را قانع کنند، اعتنا نکنید.