فرمول تازه برای واکسن‌های قوی‌تر و ماندگارتر

چرا افزایش اثربخشی واکسن‌ها لازم است؟

واکسن‌های امروزی در محافظت در برابر بسیاری از بیماری‌ها موفق‌اند. اما بهبود آن‌ها برای محافظت قوی‌تر و ماندگارتر اهمیت زیادی دارد. به‌ویژه افزایش اثربخشی واکسن‌های علیه COVID-19 و بیماری‌هایی مانند HIV، هم برای سلامت عمومی و هم ایجاد ایمنی مقاوم در برابر سویه‌های نوظهور حیاتی است. در این زمینه، پژوهشگران دانشگاه استنفورد با ترکیب دو نوع ادجوانت، سامانه جدیدی برای افزایش چشمگیر اثربخشی واکسن‌ها ساختند.

ادجوانت‌ها، موادی هستند که با تحریک قوی‌تر دستگاه ایمنی، پاسخ بدن به واکسن را افزایش می‌دهند. برای افزایش اثربخشی و محافظت طولانی‌تر واکسن‌ها، اغلب از آن‌ها استفاده می‌شود.

کمک‌یار تازه واکسن از دانشگاه استنفورد

پژوهشگران دانشگاه استنفورد برای افزایش اثربخشی واکسن، با ساختاری قابل‌تنظیم، سامانه ادجوانت جدیدی ساختند. این افزودنی آزمایشی در آزمون‌های آزمایشگاهی، اثربخشی واکسن‌های نامزد COVID-19 و HIV را به‌طور چشمگیری بالا برد. همچنین گفته شد سامانه را می‌توان برای تحریک پاسخ به عوامل بیماری‌زای مختلف و گروه‌های آسیب‌پذیر مانند کودکان و سالمندان تنظیم کرد.

Ben Ou، نویسنده اصلی، تأکید کرد واکسن‌های موجود بی‌نقص نیستند و بسیاری ایمنی ماندگار نمی‌دهند. به گفته او، یکی از راه‌های بهبود واکسن، طراحی ادجوانت‌های قوی‌تر است.

قدرت ساپونین و آگونیست‌های TLR

پژوهشگران از مولکول‌های محرک ایمنی به نام ساپونین، نانوذرات کروی ساختند. آگونیست‌های TLR با ظرفیت بالای تحریک پاسخ‌های مختلف دستگاه ایمنی به این نانوذرات افزوده شدند.

گیرنده‌های شبه‌تول (TLRها): گیرنده‌های شبه‌تول، پروتئین‌های مهم سطح سلول دستگاه ایمنی‌اند که میکروارگانیسم‌ها را می‌شناسند و پاسخ علیه آن‌ها را آغاز می‌کنند. TLRها با ساختارهای مولکولی مشخص عوامل بیماری‌زا برهم‌کنش می‌کنند و پاسخ ایمنی ذاتی را فعال می‌سازند.

آگونیست‌های TLR: آگونیست‌های TLR مولکول‌هایی هستند که با تحریک TLRها، دستگاه ایمنی را فعال می‌کنند. در توسعه واکسن از آن‌ها برای تقویت پاسخ ایمنی استفاده می‌شود.

در آزمون‌های واکسن COVID-19 و HIV، دیده شد سکوی ادجوانت تازه نسبت به ادجوانت‌های رایج مبتنی بر آلومینیوم، اثر قوی‌تر و ماندگارتری دارد. به‌ویژه در ترکیب واکسن علیه SARS-CoV-2، سامانه جدید در برابر سویه‌هایی مانند دلتا و اومیکرون نیز مؤثر بود.

تاریخ ادجوانت‌ها: سفری 100 ساله

ادجوانت‌ها اجزای تقویت‌کننده پاسخ ایمنی واکسن‌اند. نخستین نمونه‌ها نمک‌های آلومینیوم بودند که در دهه 1920 در واکسن‌های سیاه‌سرفه، دیفتری و کزاز استفاده شدند. امروز ادجوانت‌های نسل جدید از ترکیبات ساپونینی تا DNA مصنوعی به‌کار می‌روند. آگونیست‌های TLR به‌ویژه در سال‌های اخیر توجه زیادی در علم واکسن گرفته‌اند. با تحریک ایمنی، تولید بیشتر پادتن و محافظت ماندگارتر ایجاد می‌کنند.

تنظیم اختصاصی واکسن: فناوری واکسن آینده

ساختار قابل‌تنظیم آگونیست‌های TLR، در آینده امکان سازگار کردن واکسن با سن و وضعیت سلامت متفاوت را خواهد داد. ایمنی انسان در طول عمر تغییرات چشمگیر دارد؛ بنابراین برای بیشترین اثربخشی و ایمنی باید واکسن‌ها با این تغییرات تطبیق یابند. پژوهشگران استنفورد امیدوارند سکوی نانوذره‌ای آن‌ها برای آزمودن ترکیب‌های مختلف ادجوانت آگونیست TLR و توسعه واکسن مؤثرتر در آینده به‌کار رود.

نتیجه‌گیری

این مطالعه در کاربرد قوی‌تر ادجوانت‌ها برای افزایش اثربخشی واکسن و پاسخ ایمنی گسترده‌تر، پیشرفت مهمی داشته است. اگرچه مطالعات انسانی هنوز زمان می‌برند، این سکوی نوآورانه می‌تواند راه توسعه واکسن‌های مؤثرتر با ایمنی ماندگارتر را باز کند.