حمله از 5 جبهه به سرطان پانکراس: کنترل 84% بیماری با سلول‌های T اختصاصی بیمار
در این مقاله
سلول‌های ایمنی خود بیمار برای شناسایی 5 هدف متفاوت آموزش دیدند
سرطان پانکراس (PDAC) متأسفانه یکی از دشوارترین سنگرهای انکولوژی است. این سرطان به‌دلیل ماهیت «تومور سرد» در برابر ایمنی‌درمانی‌های استاندارد مقاوم است و سلول‌های تومور با تغییر مداوم چهره خود (از دست دادن آنتی‌ژن) از درمان می‌گریزند.
اما در 2 ژانویه 2026، در مجله Nature Medicine نتایج یک کارآزمایی بالینی فاز 1/2 منتشر شد که راهبرد تازه‌ای برای فتح این سنگر از درون ارائه می‌کند. پژوهشگران سلول‌های T خود بیمار را در آزمایشگاه به‌طور هم‌زمان برای شناسایی 5 هدف متفاوت توموری (آنتی‌ژن) آموزش دادند و سپس به بدن او بازگرداندند.
نتایج به‌ویژه با نرخ کنترل بیماری تا 84% در بیماران مبتلا به بیماری پیشرفته پاسخ‌دهنده به شیمی‌درمانی و بقای طولانی‌مدت بدون بیماری (بیش از 5 سال) در بیماران جراحی‌شده جلب توجه می‌کند. این مقاله، موفقیت تازه درمان سلولی شخصی‌سازی‌شده در سرطان پانکراس را به‌تفصیل بررسی می‌کند.
چگونه عمل می‌کند؟ یک اردوگاه آموزش ایمنی
راهبرد این درمان آن است که سربازان دفاعی خود بیمار (سلول‌های T) گرفته شوند، 5 ویژگی برجسته دشمن (سرطان) به آن‌ها معرفی شود و سپس به بدن بازگردند.
1. خون‌گیری و جداسازی
از بیمار خون گرفته می‌شود. سلول‌های T و سلول‌های دندریتیک (سلول‌های آموزش‌دهنده) از این خون جدا می‌شوند.
2. آموزش در آزمایشگاه (تکثیر خارج از بدن)
5 آنتی‌ژن هدف (PRAME، SSX2، MAGEA4، NY-ESO-1، Survivin) به سلول‌های دندریتیک بارگذاری می‌شوند. این سلول‌های آموزش‌دهنده، اهداف را به سلول‌های T معرفی می‌کنند. سپس سلول‌های T به‌عنوان «یگان‌های زبده» شناسایی‌کننده این اهداف تکثیر می‌شوند.
3. انفوزیون و حمله
میلیون‌ها سلول T آموزش‌دیده به بیمار بازگردانده می‌شوند (ماهی 1 بار، در مجموع 6 دوز). این سلول‌ها تومور را می‌یابند، به درون آن نفوذ می‌کنند و آن را از بین می‌برند. همچنین سایر بخش‌های دستگاه ایمنی بدن را نیز به میدان فرا می‌خوانند.
مطالعه TACTOPS: تجربه 37 بیمار
در مجموع 37 بیمار مبتلا به سرطان پانکراس پیشرفته (متاستاتیک) یا قابل‌جراحی (قابل‌برداشت) وارد مطالعه شدند. بیماران به سه گروه (بازو) تقسیم شدند.
نرخ‌های موفقیت بالینی
تفسیر: بیماران این گروه در کنار شیمی‌درمانی استاندارد، درمان با سلول‌های T دریافت کردند. میانه بقا 14.1 ماه بود.
تفسیر: حتی در این گروه دشوار که تمام گزینه‌های درمانی دیگر برای آن‌ها به پایان رسیده بود، بیماری در یک‌چهارم بیماران مهار شد.
پس از 66 ماه (5.5 سال) پیگیری، از میان 9 بیماری که پس از جراحی درمان با سلول‌های T دریافت کردند، 2 نفر هنوز زنده و عاری از سرطان‌اند!
شواهد مؤثر بودن درمان
- ماندگاری: سلول‌های T تزریق‌شده حتی 12 ماه پس از انفوزیون در خون بیمار قابل‌شناسایی بودند.
- نفوذ به تومور: در بافت تومور بیماران جراحی‌شده، همان سلول‌های T ویژه‌ای یافت شدند که در آزمایشگاه تولید شده بودند. یعنی سربازان به خط مقدم رسیده بودند.
- ایمنی: عارضه شدید مرتبط با درمان (درجه 3/4) فقط در 1 بیمار دیده شد (افزایش گذرای لیپاز). سایر بیماران درمان را بسیار خوب تحمل کردند. طوفان سیتوکینی (CRS) یا سمیت عصبی مشاهده نشد.
- Musher BL, Vasileiou S, Smaglo BG, et al. Autologous multiantigen-targeted T cell therapy for pancreatic cancer: a phase 1/2 trial. Nature Medicine. 2026 Jan 2. doi:10.1038/s41591-025-04043-5
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.