خطر پنهان مصرف حشیش–شاهدانه: سرطان سر و گردن

پژوهش تازه‌ای نشان داد حشیش تولیدشده از گیاه شاهدانه, ممکن است خطر سرطان سر و گردن را بیش از سه برابر افزایش دهد. مطالعه با تحلیل داده بیش از چهار میلیون بیمار، اثرات بالقوه سرطان‌زای حشیش را آشکار کرد.

شاهدانه با نام انگلیسی «Cannabis» در ترکی «esrar» نیز نامیده می‌شود. حشیش، فرآورده گیاه شاهدانه است که معمولاً به‌عنوان ماده تفریحی استفاده می‌شود. برگ، گل و صمغ گیاه برای تولید آن به‌کار می‌روند. «اختلالات مرتبط با شاهدانه» معمولاً مشکلات روانی‌اجتماعی و اختلال عملکرد ناشی از مصرف زیاد را توصیف می‌کند.

مصرف شاهدانه در حال افزایش است

با افزایش مصرف شاهدانه به‌ویژه در سال‌های اخیر، اثر آن بر خطر سرطان بیشتر جلب‌توجه می‌کند. در 8 اوت 2024،  JAMA Otolaryngology – Head & Neck Surgery این پژوهش را منتشر کرد که با نشان دادن افزایش چشمگیر خطر سرطان سر و گردن در اختلالات مرتبط با شاهدانه، نیاز به پژوهش بیشتر را مطرح می‌کند.

• موضوع مرتبط: CBD، THC و روغن حشیش چیست؟ اثر مواد حاصل از شاهدانه بر سلامت

پژوهشگران داده‌های 64 مؤسسه سلامت ایالات متحده را از بیش از 90 میلیون مرد و زن در TriNetX، شبکه جهانی پژوهش سلامت، تحلیل کردند.

تحلیل شامل 116 هزار فرد دارای تشخیص اختلال مرتبط با شاهدانه و 3,9 میلیون فرد بدون آن بود. این اختلال شامل مصرف بیش‌ازحد همراه علائم روانی‌اجتماعی مانند اختلال عملکرد اجتماعی و/یا شغلی است.

بیماران بر اساس مشخصات جمعیتی، اختلالات مرتبط با الکل و مصرف تنباکو همتاسازی شدند. پیامد اصلی، تشخیص سرطان‌های سر و گردن شامل دهان، اوروفارنکس، نازوفارنکس، حنجره، هیپوفارنکس و غدد بزاقی بود.

نتایج

• مشاهده شد افراد دارای اختلال مرتبط با شاهدانه نسبت به افراد بدون آن حدود 3.5 برابر خطر بیشتر سرطان سر و گردن داشتند (خطر نسبی [RR]، 3.49؛ فاصله اطمینان 95%، 2.78-4.39).

• افزایش خطر در سرطان‌های مشخص، به‌ویژه دهان (خطر نسبی [RR]، 2.51؛ فاصله اطمینان 95%، 1.81-3.47) و اوروفارنکس یا حلق (خطر نسبی [RR]، 4.9؛ فاصله اطمینان 95%، 2.99-8.02) یافت شد.

• خطر سرطان حنجره در افراد دارای اختلال مرتبط با شاهدانه بالاترین بود (خطر نسبی [RR]، 8.39؛ فاصله اطمینان 95%، 4.72-14.90).

دیدگاه

این مطالعه نشان می‌دهد اختلالات مرتبط با شاهدانه ممکن است با سرطان‌های سر و گردن ارتباط داشته باشند. برای درک بهتر اثرات بالقوه سرطان‌زایی، پژوهش بیشتر لازم است. با گسترش سریع مصرف، پیش‌بینی می‌شود مشکلات سلامت ناشی از این سرطان‌ها افزایش یابد و در آینده موارد بیشتری دیده شود.

یافته‌ها در دوره گسترش مصرف شاهدانه، بر احتیاط درباره خطر سرطان سر و گردن و نیاز به پژوهش جامع‌تر تأکید می‌کنند.