Marixuana–kəndir istifadəsinin gizli təhlükəsi – baş və boyun xərçəngi riski

Bu yaxınlarda aparılmış bir araşdırma kəndir bitkisindən hazırlanan marixuananın, baş və boyun xərçəngi riskini üç dəfədən çox artıra biləcəyini göstərib. Tədqiqat dörd milyondan çox xəstənin məlumatlarını təhlil edərək marixuananın potensial kanserogen təsirlərini üzə çıxarıb.

İngiliscə "Cannabis" adlanan "kəndir" türkcədə "esrar" adı ilə də tanınır. Marixuana kəndir bitkisindən əldə olunan və adətən kefverici maddə kimi istifadə edilən bir məhsuldur. Marixuana hazırlanmasında kəndir bitkisinin yarpaqlarından, çiçəklərindən və qatranından istifadə olunur. "Kəndirlə əlaqəli pozuntular" ifadəsi adətən həddindən artıq marixuana istifadəsi nəticəsində yaranan psixososial problemləri və funksional pozuntuları bildirir.

Kəndir istifadəsi artır

Kəndirdən, xüsusilə son illərdə artan istifadə ilə yanaşı, onun xərçəng risklərinə təsiri getdikcə daha çox diqqət çəkir. 8 avqust 2024-cü ildə JAMA Otolaryngology – Head & Neck Surgery jurnalında dərc edilmiş bu araşdırma kəndirlə əlaqəli pozuntuların baş və boyun xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırdığını göstərərək bu mövzuda daha çox tədqiqat aparılmasının vacibliyinə işarə edir.

• Əlaqəli mövzu: CBD, THC və marixuana yağı nədir? Kəndir bitkisindən əldə olunan maddələrin sağlamlığa təsirləri

Tədqiqatçılar ABŞ-da 64 səhiyyə müəssisəsindən 90 milyondan çox kişi və qadını əhatə edən qlobal səhiyyə tədqiqat şəbəkəsi TriNetX-dən əldə edilmiş məlumatları təhlil ediblər.

Təhlilə kəndirlə əlaqəli pozuntu diaqnozu qoyulmuş 116 min insan və bu pozuntusu olmayan 3,9 milyon insan daxil edilib. Kəndirlə əlaqəli pozuntu kəndirdən həddindən artıq istifadə ilə birlikdə sosial və/və ya peşə fəaliyyətində pozulmalar kimi psixososial əlamətləri əhatə edir.

Tədqiqatda demoqrafik xüsusiyyətlər, alkoqolla əlaqəli pozuntular və tütün istifadəsi kimi amillərə görə uyğunlaşdırılmış xəstələr araşdırılıb. Tədqiqatın əsas nəticə göstəricisi ağız boşluğu, orofaringeal, nazofaringeal, laringeal, hipofaringeal və tüpürcək vəzi xərçəngləri kimi baş və boyun xərçənglərinin diaqnozu kimi müəyyənləşdirilib.

Nəticələr

• Kəndirlə əlaqəli pozuntusu olan xəstələrdə baş və boyun xərçəngi yaranma riskinin bu pozuntusu olmayanlarla müqayisədə təxminən 3,5 dəfə yüksək olduğu müşahidə edilib (nisbi risk [RR], 3,49; 95% etibar intervalı, 2,78-4,39).

• Xüsusilə ağız boşluğu (oral) xərçəngi (nisbi risk [RR], 2,51; 95% etibar intervalı, 1,81-3,47) və udlaq (orofaringeal) xərçəngi (nisbi risk [RR], 4,9; 95% etibar intervalı, 2,99-8,02) kimi müəyyən xərçəng növlərində riskin artdığı müəyyən edilib.

• Boğaz (laringeal) xərçəngi riski isə kəndirlə əlaqəli pozuntusu olan xəstələrdə ən yüksək səviyyədə olub (nisbi risk [RR], 8,39; 95% etibar intervalı, 4,72-14,90).

Şərh

Bu tədqiqat kəndirlə əlaqəli pozuntuların baş və boyun xərçəngləri ilə əlaqəsi ola biləcəyini göstərir. Bu, kəndirin potensial kanserogen təsirlərini daha yaxşı anlamaq üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac olduğunu ortaya qoyur. Kəndir istifadəsi sürətlə yayıldıqca bu xərçənglərlə bağlı sağlamlıq problemlərinin arta və gələcəkdə daha çox halın müşahidə oluna biləcəyi proqnozlaşdırılır.

Bu nəticələr kəndir istifadəsinin genişləndiyi bir dövrdə baş və boyun xərçəngi riskinə qarşı diqqətli olmağın və bu mövzuda daha əhatəli araşdırmalara ehtiyacın vacibliyini vurğulayır.