مرهم درمانی سمی‌ای که حتشپسوت، قدرتمندترین فرعون زن مصر را کشت
در این مقاله
روز 14 (مجموعهٔ تاریخ سرطان در 365 روز)
ملکه حتشپسوت، قدرتمندترین فرعون زن مصر، نه قربانی ترور شد و نه جنگ. آیا ممکن است آنچه او را کشت، «دارویی» بوده باشد که پزشکان خودش برای تسکین دردهایش آماده کرده بودند?
سفر امروز ما از سلامت عمومی مردم تا اتاق‌های خصوصی کاخ امتداد می‌یابد. بررسی‌های نوین روی مومیایی حتشپسوت، فرمانروای افسانه‌ای دودمان 18، یکی از غم‌انگیزترین موارد سرطانِ «یاتروژنیک» (ناشی از درمان) را در تاریخ پزشکی آشکار کرد.
این داستانِ تبدیل مرهمی است که پزشکان باستان با نیت خیر ساخته بودند به سمی با رهایش آهسته؛ و اینکه علم جدید چگونه این راز 3500 ساله را گشود.
جست‌وجوی هویت یک مومیایی
1458 پیش از میلاد
مرگ ملکه: حتشپسوت در حدود 50 سالگی، با دردهای شدیدی که در استخوان‌هایش منتشر شده بود، درگذشت.
1903
کشف آرامگاه: Howard Carter آرامگاه KV60 را یافت، اما مومیایی بی‌نام (KV60A) در همان‌جا باقی ماند.
2007
تطبیق دندان: دندان آسیای شکسته‌ای که در یک جعبه پیدا شد، دقیقاً در جای خالی فک مومیایی جا گرفت. هویت تأیید شد.
2011
شوک سم‌شناسی: دانشگاه بن، بنزوپیرنِ سرطان‌زا را در شیشهٔ کوچک ملکه شناسایی کرد.
1. کالبدگشایی سلطنتی: استخوان‌ها چه می‌گویند?
سی‌تی‌اسکن‌های نوین (توموگرافی رایانه‌ای) روی مومیاییِ شناسایی‌شده نشان دادند که روزهای پایانی حتشپسوت اصلاً آرام نبوده است. ملکه چاق بود و دندان‌های بسیار نامناسبی داشت (احتمالاً دیابت داشت)، اما علت اصلی مرگش چیز دیگری بود.
سرطان متاستاتیک استخوان
اسکن‌ها در لگن، ستون فقرات و استخوان ران (فمور)، ضایعات لیتیک (تحلیل/تخریب استخوان) گسترده‌ای نشان دادند. این وضعیت ثابت می‌کرد که سرطانی پیشرفته به استخوان‌ها متاستاز داده است. ملکه احتمالاً ماه‌های آخر را زمین‌گیر و با درد شدید گذرانده بود.
2. شفای سمی: کشف دانشگاه بن
اما چه چیزی این سرطان را برانگیخت? پاسخ در شیشه‌ای کوچک در موزهٔ مصر دانشگاه بن نهفته بود. بقایای ته این شیشه که سال‌ها عطر پنداشته می‌شد، در سال 2011 با کروماتوگرافی گازی بررسی شدند. نتایج تکان‌دهنده بودند.
در لوسیون ملکه چه بود?
روغن خرما و جوز هندی
روغن‌های حامل طبیعی برای نرم کردن پوست.
ایمناسیدهای چرب
برای درمان بیماری‌های پوستی خارش‌دار مانند اگزما یا پسوریازیس.
درمانیبنزوپیرن
مشتقی از قیر و قطران؛ قوی‌ترین مادهٔ سرطان‌زای دود سیگار.
مرگبارنتیجه: ملکه با مرهمی که برای آرام کردن خارش مزمنش به پوست می‌مالید، سال‌ها ناآگاهانه ماده‌ای سرطان‌زا را به‌طور منظم وارد بدنش کرده بود.
3. سرطان یاتروژنیک: مرگ ناشی از درمان
در متون پزشکی، بیماری‌هایی را که در پی مداخله یا درمان پزشکی پدید می‌آیند، «یاتروژنیک» می‌نامند. مورد حتشپسوت یکی از قدیمی‌ترین موارد شناخته‌شدهٔ سرطان یاتروژنیک در تاریخ است. اما سرطان از کجا آغاز شد? دانشمندان سه نظریهٔ اصلی دارند:
- سرطان پوست یا ریه: پوستی که بنزوپیرن مستقیماً با آن تماس داشته، یا ریه‌ای که این ماده از راه جذب سیستمیک به آن رسیده، می‌توانسته کانون اولیه باشد.
- سرطان پستان: به‌دلیل شیوع آن در مصر و تمایل بسیار زیادش به متاستاز استخوانی، یکی از احتمال‌های قوی است.
- سرطان سر و گردن: اگر ملکه لوسیون را برای مقاصد آرایشی به‌مقدار زیاد بر گردن و صورت می‌مالید، ممکن است رشد تومور در نازوفارنکس را تحریک کرده باشد.
آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بازخورد شما به بهبود محتوای ما کمک می‌کند.
نظرهای خوانندگان
نظر خود را بنویسید
نام و دیدگاه شما فقط پس از تأیید مدیر منتشر می‌شود. نشانی ایمیل شما هرگز به بازدیدکنندگان نمایش داده نمی‌شود.
اولین نظر را شما بنویسید.